V SA/Wa 3110/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K.G. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 3110/08 poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. K.G. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wystąpił z wnioskiem (na urzędowym formularzu PPF z 10 lutego 2009 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami oraz siostrą. Rodzice posiadają dom o pow. 100 m2, położony na działce o pow. 980 m2. Skarżący oraz jego ojciec uzyskują miesięczny dochód – każdy w wysokości od 1.000 do 1.600 zł z tytułu "prac dorywczych". Podniósł również, iż z uwagi na toczące się od 2004 r. postępowania administracyjne i egzekucyjne nie może normalnie żyć i pracować, nie może również założyć rachunku bankowego z uwagi na ewentualne zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym. Ma schorowanego [...], zaś w 1999 r. prowadzony przez niego sklep został podpalony wraz ze znajdującym się w nim towarem, wobec czego poniósł duże straty finansowe. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 25 lutego 2009r. złożonym na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych nieruchomości, żadnych rzeczy wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Mieszka z rodzicami, którym pomaga na tyle, na ile jest w stanie zarobić. Jego ojciec jest chory i utracił majątek dorobkowy w pożarze w 1999 r., od tamtego czasu "boryka się finansowo". Wnioskodawca wskazał, iż osiągany dochód w wysokości od 1.500 do 1.600 zł miesięcznie musi wystarczyć na jego utrzymanie, natomiast ubrania kupuje w sklepach z tanią, używaną odzieżą, gdyż nie stać go na inne. Rozpoznając powyższe postanowieniem z dnia 2 marca 2009r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 12 marca 2009r. pełnomocnik K.G. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 marca 2009r. W związku ze złożonym sprzeciwem postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym , tj zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj ustanowienia adwokata. W dniu 26 października 2009 r. skarżący złożył w siedzibie Sądu na formularzu PPF po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata podając we wniosku informacje w zakresie stanu majątkowego niemal zbieżne z danymi zawartymi we wniosku z dnia 13 lutego 2009 r. Pismem złożonym w siedzibie Sądu w dniu 30 października 2009 r. skarżący zaznaczył, iż chce skorzystać z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata do reprezentowania go w postępowaniu kasacyjnym. Zarządzeniem z dnia 13 listopada 2009 r. wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień - w terminie 7 dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych - dotyczących zmiany liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz majątku i stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; we wniosku PPF z 13.02.2009r. Zaznaczono, iż skarżący wskazał 4 osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym (ojciec, matka, siostra, siostrzeniec), w rubryce "majątek" oraz "stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym" podał: działka 980 m2, dom o pow. 100 m2. Natomiast we wniosku PPF z 26.10.2009r. wśród osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wymienia 2 osoby (ojciec, matka), zaś w oświadczeniu o stanie majątkowym wskazuje jedynie dom o pow. 100m2. W odpowiedzi na wezwanie w dniu 17 listopada 2009 r., skarżący złożył kolejny formularz PPF, w którym podał dane zgodne z danymi zawartymi we wniosku z dnia 26 października 2009 r. oraz zawarł informacje dotyczące liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz majątku i stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym zgodne z danymi zawartymi we wniosku PPF z 13.02.2009r. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2009 r. tut. Sąd odmówił zmiany wydanego w tej sprawie postanowienia z dnia 20 kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż K.G. w ponowionym w dniu 26 października 2009 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jako fakty uzasadniające przyznanie mu tego prawa wskazał niemal identyczne okoliczności ja we wniosku z dnia 13 lutego 2009 r. rozstrzygniętym prawomocnym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. Rozpoznając zażalenie na ww. postanowienie z dnia 25 listopada 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego K.G. wykazał zmianę okoliczności, o której mowa w art. 165 p.p.s.a. uzasadniającą zmianę postanowienia WSA z dnia 20 kwietnia 2009 r. Rozpoznając przedmiotowy wniosek ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Badając ponownie przedmiotowy wniosek o zmianę postanowienia z dnia 20 kwietnia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny zmienił wydane w dniu 20 kwietnia 2009 r. postanowienie w ten sposób, iż przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. W orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stało się uzasadnione. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2010 r. wydanym w niniejszej sprawie, skarżący wykazał zmianę okoliczności, o której mowa w art. 165 p.p.s.a. uzasadniającą zmianę postanowienia z dnia 20 kwietnia 2009 r. Zmiana okoliczności polega mianowicie na tym, iż w dniu 14 września 2009 r. zapadł wyrok oddalający skargę. K.G. oświadczył, że zamierza skorzystać z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej i dlatego złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Istotnym jest tutaj, iż zgodnie z treścią art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Dokonując ponownej oceny stanu faktycznego w zakresie wniosku o prawo pomocy wskazać należny, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna i w świetle oświadczenia o zamiarze złożenia skargi kasacyjnej, uzasadnia zmianę stanowiska Sądu co do przyznanego mu prawa pomocy. Wysokość dochodów skarżącego i członków jego rodziny z prac dorywczych, jak również brak nieruchomości i oszczędności pieniężnych pozwalają wyłącznie na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym z uwagi na obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, skarżący nie ma możliwości ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru. Biorąc powyższe pod uwagę oraz kierując się celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu należało uznać, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie całkowitym tj. poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym, że powyższa kwestia była już wnikliwie oceniona przez Sąd, na podstawie art. 165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.