V SA/Wa 3117/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Daniel Zdzieszyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. G. - P.P.H.U. . "U." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. nr [...] z [...] lutego 2008 r. oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. nr [...] z [...] lutego 2008 r. w części nieuchylonej przez Dyrektora Izby Celnej w W.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – na rzecz r. pr. M. G. (Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...]) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 2.928 zł (dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia osiem złotych), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 2.400 zł (dwa tysiące czterysta złotych) i tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 528 zł (pięćset dwadzieścia osiem złotych). Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] października 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w W. w wyniku złożenia przez K. G. "U." odwołania uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] lutego 2008 r. w części dotyczącej określenia kwoty podatku od towarów i usług i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym. Strona [...] września 2002 r. na podstawie SAD nr [...] zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z N. towar w postaci obuwia, ze stawką celną konwencyjną w wysokości 17%. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in. świadectwo pochodzenia [...] nr [...] wystawione przez eksportera i potwierdzające [...] pochodzenie towarów nim objętych. Po przyjęciu zgłoszenia celnego i przeprowadzeniu jego weryfikacji organ I instancji zakwestionował zadeklarowaną w zgłoszeniu wartość celną towaru. Decyzją [...] listopada 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie ustalenia wartości celnej sprowadzonego towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania. Następnie w ramach kontroli postimportowej przeprowadzonej po zwolnieniu towaru, organ celny zweryfikował całość dokumentów przedłożonych do odprawy celnej dokonanej ww. dokumentu SAD. W związku z wątpliwościami dotyczącymi autentyczności przedłożonego dowodu pochodzenia i podejrzeniem stosowania procederu fikcyjnego potwierdzania pochodzenia obuwia z [...] , które faktycznie mogło pochodzić z C., organ zwrócił się do władz celnych W. z wnioskiem o dokonanie weryfikacji ww. świadectwa pochodzenia. W odpowiedzi [...] Izba H.( [...]) poinformowała, iż nie wystawiła świadectwa pochodzenia [...] nr [...] i oświadczyła jednocześnie, że przedstawione do weryfikacji świadectwo jest sfałszowane (sfałszowano podpisy i pieczęcie). Biorąc pod uwagę wyniki weryfikacji dokumentu pochodzenia towaru, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przedmiotowego zgłoszenia celnego zakończone decyzją ostateczną z [...] listopada 2002 r., a następnie decyzją z [...] kwietnia 2004 r. uznał ww. zgłoszenie celne SAD za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia, wymiaru cła i na tej podstawie określił podatek od towarów i usług w prawidłowej wysokości. Kwotę wynikającą z długu celnego określono z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Organ I instancji obciążył stronę również odsetkami wyrównawczymi oraz określił kwotę odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] lipca 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, iż jej rozstrzygnięcie wymagało przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu zastosowanie prawidłowej stawki celnej. Biorąc powyższe pod uwagę, organ I instancji zwrócił się do władz celnych W. z wnioskiem o dokonanie również weryfikacji faktury handlowej nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. wystawionej przez L. z W. dołączonej do zgłoszenia celnego. Postanowieniem z [...] września 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie do czasu otrzymania wyników weryfikacji przedmiotowej faktury. Przy piśmie z [...] marca 2005 r. [...] administracja celna poinformowała, że firma L. nie wystawiła przedmiotowej faktury. Władze [...] stwierdziły, że faktura jest sfałszowana. Postanowieniem z [...] maja 2005 r. organ I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Następnie pismem nr [...] z [...] listopada 2006 r. zwrócono się z wnioskiem o udzielenie pomocy w sprawach celnych przez administrację celną N. W ww. wniosku zwrócono się z prośbą o udzielenie informacji, kto był eksporterem towaru dostarczonego do portu w H., jaka firma była wskazana jako odbiorca w dokumentach towarzyszących kontenerom oraz jaka firma widniała w dokumentach zdających kontenery do portu w H. po rozładowaniu towaru. Przy piśmie nr [...] z [...] sierpnia 2007 r. została przesłana przez władze [...] dokumentacja stanowiąca odpowiedź na ww. wniosek. W toku prowadzonego postępowania pismem nr [...] z [...] listopada 2007 r. wezwano J. Z., która w okresie od września do października 2002 r. wykonywała opinie mające na celu ustalenie wartości celnej obuwia zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu przez firmę "U." K. G., do stawienia się w charakterze świadka w celu złożenia zeznań w sprawie kraju pochodzenia zaimportowanych towarów. Niezależnie od powyższego organ celny I instancji postanowieniem z [...] października 2007 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej kwoty podatku od towarów i usług dla towaru zgłoszonego wg ww. dokumentu SAD. Następnie decyzją z [...] lutego 2008 r., wydaną w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania uchylił decyzję z [...] listopada 2002 r. w części dotyczącej stawki celnej i obliczył ponownie kwotę długu celnego (z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej) oraz określił kwotę podatku od towarów i usług. Strona została również obciążona odsetkami wyrównawczymi. Od powyższej decyzji strona odwołała się, wnosząc o umorzenie postępowania z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] października 2008 r. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] lutego 2008 r. w części dotyczącej określenia kwoty podatku od towarów i usług i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałym zakresie utrzymano w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., iż kwestia pochodzenia towaru oraz poprawności i autentyczności przedłożonych przez stronę dokumentów została wystarczająco rozstrzygnięta dowodem w postaci wyników weryfikacji przeprowadzonej przez [...] władze celne. Miały one również decydujący wpływ na obciążenie strony odsetkami wyrównawczymi. Organ podkreślił, iż obowiązek prawidłowego ustalenia statusu pochodzenia towaru i jego udokumentowanie w sposób przewidziany prawem spoczywał na importerze towaru. Strona posłużyła się sfałszowanymi dokumentami załączając je do zgłoszeń celnych w celu zastosowania w stosunku do zaimportowanego towaru, stawki celnej niższej niż prawnie należna. Wyniki weryfikacji wykazały bowiem, iż świadectwo pochodzenia przedłożone przez stronę, nie zostało wystawione przez uprawniony do tego podmiot, a pieczęcie sfałszowane. W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby wyjaśnił kwestię zasadności obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi. Następnie odnosząc się do okoliczności wymierzenia należności podatkowych organ odwoławczy uznał zarzuty strony w zakresie przedawnienia należności podatkowych za zasadne i uchylając decyzję w tej części, umorzył postępowanie w tym zakresie. Jednocześnie zarzut dotyczący wydania decyzji z naruszeniem art. 65 § 5 Kodeksu celnego organ odwoławczy uznał za bezzasadny. Pismem z [...] listopada 2008 r. skarżący zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, m.in. kwestię dochowania "należytej staranności" przy dokonywaniu zgłoszenia celnego sprowadzonego towaru. W piśmie procesowym z [...] stycznia 2009 r. skarżący precyzując dalsze zarzuty podniósł, iż organy celne naruszyły przepisy art. 124 § 2, art. 107 § 3, art. 126, art. 11 oraz art. 7, 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący powołał się ponadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005 r. sygn. akt P 9/04. Podniósł kwestię przedawnienia stwierdzając, iż bieg terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego ulega zawieszeniu w przypadku wszczęcia postępowania karnego. Zdaniem skarżącego wobec braku bezpośredniego związku postępowania karnego z postępowaniem przed organami celnymi oraz faktu wydania decyzji przed zakończeniem sprawy karnej nie wystąpiła sytuacja zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o której mowa w art. 230 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego, a zatem bieg terminu przedawnienia do wydania decyzji w niniejszej sprawie nie uległ zawieszeniu. Skarżący zarzucił, iż procedurę weryfikacji dokumentów próbował sam rozpocząć w A., co się jednak nie udało z uwagi na brak możliwości rozpatrywania takich wniosków indywidualnie. Wnosił także do Naczelnika Urzędu Celnego w C. o sprawdzenie dokumentów otrzymanych od kontrahenta [...] . Skarżący podkreślił, iż nie miał udziału w procederze fałszowania dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Pismami procesowymi z [...] września i [...]grudnia 2009 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] października 2008 r. w części, w której utrzymuje w mocy decyzję z [...] lutego 2008 r. oraz decyzji organu I instancji z [...] lutego 2008 r. w części utrzymanej w mocy decyzją organu II instancji. W pismach zwrócił uwagę, iż jedną ze szczególnych okoliczności, które powinny być wzięte pod uwagę przy odstąpieniu od wymierzenia stronie odsetek wyrównawczych jest fakt, iż to skarżący podjął kroki zmierzające do zweryfikowania dokumentów [...], m.in. był w A. i szukał wyjaśnień w Urzędzie. Wskazał także, że świadectwo pochodzenia [...] załączone do przedmiotowego zgłoszenia celnego nie zostało objęte aktem oskarżenia wobec skarżącego z [...] marca 2004 r. Wobec czego nie zaszła okoliczność przewidziana przepisami art. 230 § 5 Kodeksu celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż na mocy art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) – do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. Przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, powołane przez skarżącego w piśmie procesowym z [...] stycznia 2009 r. nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji i analizy zarzutów podniesionych w skardze, w pierwszej kolejności należy rozważyć zarzut najdalej idący, dotyczący wydania decyzji po upływie terminu przedawnienia określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego – decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od przyjęcia zgłoszenia celnego. W myśl § 5a cyt. przepisu, przepisy art. 230 § 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Art. 230 § 5 Kodeksu celnego stanowi, iż bieg tego terminu ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zawieszenia postępowania w sprawie celnej, wniesienia odwołania od decyzji w sprawie celnej. Termin ten zgodnie z § 6 art. 230 Kodeksu celnego biegnie dalej z dniem prawomocnego zakończenia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo doręczenia organowi celnemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem, podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie celnej, doręczenia rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym. Naczelnik Urzędu Celnego w C. w decyzji z [...] lutego 2008 r. powołał się na zawieszenie biegu przedawnienia trzyletniego terminu z art. 65 § 5 Kodeksu celnego do wydania decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia długu celnego w innej niż w zgłoszeniu celnym, wyższej wysokości. Pogląd ten został zaakceptowany przez organ drugiej instancji w decyzji z [...] października 2008r. Organy na podstawie dołączonych odpisów z akt sprawy karnej oraz innych dokumentów ustaliły w tym zakresie następujący stan faktyczny. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. pismem nr [...] z [...] października 2003 r. (data wpływu [...] października 2003 r.) złożył do Prokuratury Rejonowej w C. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, przez firmę "U." K. G., polegającego na posługiwaniu się fałszywymi dokumentami tj. świadectwami pochodzenia [...] przy dokonywaniu zgłoszeń celnych w postaci obuwia w Oddziale Celnym w C. Urzędu Celnego [...] w W. w okresie od września do października 2002 r. tj. o czyn określony w art. 270 § 1 Kodeksu karnego oraz narażeniu Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku oraz należności celnej, tj. o czyn określony w art. 56 § 1 art. 87 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. Komenda [...] Policji w C. postanowieniem z [...] października 2003 r. nr [...] wszczęła dochodzenie w sprawie o przestępstwo określone w art. 270 § 1 Kodeksu karnego polegające na posługiwaniu się w okresie od września do października 2002r. przez firmę "U." K. G. fałszywymi świadectwami pochodzenia [...] przy dokonywaniu w Oddziale Celnym w C. zgłoszeń celnych towarów w postaci obuwia. Postanowieniem nr [...],[...] z [...] grudnia 2003 r. Komenda [...] Policji w C. przedstawiła K. G. zarzuty posługiwania się w okresie od września do października 2002 r. fałszywymi świadectwami pochodzenia [...] przy dokonywaniu zgłoszeń celnych, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności celnych oraz podatku od towarów i usług, tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 56 § 1 k.k.s. i art. 87 § 1 k.k.s. w związku z art. 11 § 2 k.k. i w związku z art. 12 k.k. Następnie Prokuratura Rejonowa w C. przesłała do Sądu Rejonowego w C. akt oskarżenia z [...] marca 2004 r. przeciwko K. G. oskarżonemu o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 56 § 1 k.k.s. i art. 87 § 1 k.k.s. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 k.k. Sąd Rejonowy w C. przekazał sprawę do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w S., w którym postępowanie karne toczy się nadal (sygn. akt [...]). W związku z powyższym, zdaniem organów orzekających w sprawie, bieg trzyletniego terminu przedawnienia do wydania decyzji z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, uległ zawieszeniu z [...] października 2003 r. tj. z dniem wszczęcia dochodzenia w sprawie posłużenia się przez firmę K. G. fałszywymi świadectwami pochodzenia [...] przy dokonywaniu zgłoszeń celnych. Termin ten, z uwagi na fakt, że przedmiotowe postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone nie zaczął biec dalej. Dyrektor Izby Celnej wskazał ponadto, iż sfałszowanie świadectwa pochodzenia dołączonego do zgłoszenia celnego SAD nr [...], będącego przedmiotem niniejszego postępowania miało wpływ na kwotę długu celnego. Przedłożony przez stronę dowód pochodzenia stanowił podstawę do zastosowania w zgłoszeniu celnym konwencyjnej, a nie wyższej – autonomicznej stawki celnej. To ostatnie twierdzenie jest teoretycznie prawidłowe, nie ma jednak odbicia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, zatem nie uzasadnia tezy o związku sprawy niniejszej z prowadzonym postępowaniem karnym. Należy bowiem wskazać, iż z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej nie wynika, aby dołączone do zgłoszenia celnego nr jw. świadectwo pochodzenia [...] było przedmiotem toczącego się postępowania karnego. Postanowienie o wszczęciu postępowania przygotowawczego (dochodzenia) z [...] października 2003 r. nr [...], na które powołują się organy (odpis znajduje się na k. 22 - 23 akt adm.) nie wskazuje numerów świadectw, natomiast postanowienie o przedstawieniu zarzutów K. G. w sprawie posługiwania się przez niego fałszywymi świadectwami pochodzenia [...] przy dokonywaniu w Oddziale Celnym w C. zgłoszeń celnych towarów w postaci obuwia, szczegółowo wymienia numery świadectw objętych postawionym zarzutem, nie ma jednak wśród nich [...], dołączonego do zgłoszenia celnego będącego przedmiotem niniejszej sprawy celnej (k. 155 akt adm.). Z akt sprawy nie wynika, czy postanowienie o przedstawieniu zarzutów było ewentualnie uzupełniane, brak jest również odpisu aktu oskarżenia, na podstawie którego można by tę kwestię zweryfikować. Z uzasadnień decyzji obu organów również nie wynika na jakiej podstawie uznano, iż rozstrzygnięcie w sprawie karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w S. (sygn. akt [...]) może wpłynąć na wynik niniejszego postępowania, a zatem sprawić, iż uległ zawieszeniu bieg trzyletniego terminu z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, do wydania decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Należy bowiem pokreślić, iż nie każde toczące się postępowanie karne zawiesza bieg terminu przedawnienia, słusznie podnosi skarżący, że przepisy prawa celnego nie wiążą takiego skutku z faktem wszczęcia postępowania karnego w innej, nawet podobnej sprawie. W tej sytuacji, kiedy ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, ani z uzasadnienia organu pierwszej instancji nie wynikało, aby toczące się postępowanie karne dotyczyło dokumentu, którym skarżący posłużył się w niniejszej sprawie celnej organ drugiej instancji winien kwestię tę jednoznacznie wyjaśnić, postępując zgodnie z treścią art. 229 Ordynacji podatkowej. Tymczasem organ ten zaakceptował ustalenia naczelnika urzędu celnego, które nie miały uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, czym naruszył art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Decyzje organów obu instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia sprawy, na podstawie niepełnego materiału dowodowego, czym naruszono art. 188, 191 oraz 210 § 1 Ordynacji podatkowej – ten ostatni przepis w zakresie w jakim decyzje nie wskazują konkretnego związku sprawy celnej z toczącym się postępowaniem karnym i uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Ustalenia stanu faktycznego w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, oparte na niepełnym materiale dowodowym prowadzić bowiem mogą do zarzucanego przez skarżącego naruszenia prawa materialnego – art. 65 § 5 Kodeksu celnego, poprzez wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przede wszystkim ustali, przeprowadzając dowód z akt sprawy karnej, czy w postępowaniu karnym toczącym się przed Sądem Rejonowym w S. (sygn. akt [...]) skarżącemu został postawiony zarzut sfałszowania świadectwa pochodzenia tj. [...], dołączonego do zgłoszenia celnego SAD nr [...] i czy zarzut ten jest objęty aktem oskarżenia. Następnie organ postąpi w zależności od wyników ustaleń, rezultaty uzupełnionego postępowania dowodowego opisze w uzasadnieniu decyzji spełniającym warunki z art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie przy ponowny rozpoznaniu sprawy należy pamiętać, iż postępowanie w sprawie toczy się w wyniku wznowienia postępowania. Z tych wszystkich przyczyn, sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt c oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. O wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 5 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).