V SA/Wa 3122/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy M. B., dalej "Skarżąca", wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) maja 2015 r. o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, nie posiada żadnego majątku i oszczędności, mąż Skarżącej posiada udział (1/3) w nieruchomości rolnej o pow. 1,66 ha. Podstawą utrzymania rodziny stanowi dochód umowy o pracę w wysokości 1.286,16 (netto) oraz świadczenie rentowe w wysokości 591,37 zł. Uzasadniając wniosek Skarżąca wskazała, że spłaca zaległość podatkową w miesięcznej wysokości 200 zł, zajmuje z mężem mieszkanie kwaterunkowe uiszczając opłaty miesięczne w wysokości około 790 zł, w tym opłaty z tytułu czynszu, prądu, wody, gazu. Zwróciła również uwagę na poważne problemy zdrowotne męża i wskazała, że miesięczny koszt leczenia wynosi około 250 zł. Do wniosku Skarżąca załączyła informacje o stanie zdrowia męża. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia, poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe PIT-36 za lata 2013-2014, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, kserokopie dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów utrzymania, wezwanie do zapłaty zaległego czynszu w wysokości 1.316,81 zł, a także wyciągi z rachunku bankowego męża oraz wyjaśniła, że jej rachunek bankowy jest nieczynny i został zablokowany przez komornika sądowego. Wyjaśniła także, że problemy finansowe uniemożliwiają zakup niezbędnych leków, małżonkowie korzystają z pomocy syna i córki, którzy kupują rodzicom żywność, a ponadto pomocy finansowej udziela im syn. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku wskazać należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa Skarżącej, ponieważ przedmiot skargi stanowią należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Zwolnienie to ma charakter ustawowy, a więc strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem I instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z powyższym rozpoznanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć. Stosownie bowiem do art. 249a p.p.s.a., w brzmieniu przyjętym ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 1191), jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Odnośnie natomiast wniosku w zakresie ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe wniosek Skarżącej należy ocenić pod względem zasadności przyznania prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie adwokata. Oceniając wniosek w takim zakresie stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Skarżąca oraz jej mąż uzyskują dochody ze świadczenia emerytalnego w wysokości 591,37 zł oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.286,16 zł. (łącznie – 1.877,53 zł w miesiącu). Skarżąca oświadczyła, że jej mąż, z uwagi na stan zdrowia wymaga leczenia i ponosi jego koszty w wysokości około 250 zł miesięcznie. Małżonkowie zalegają z opłatą czynszu (-1.316,81 zł), korzystają z pomocy rodziny w formie zakupu żywności oraz udzielania pomocy finansowej w celu regulowania bieżących kosztów utrzymania. Ponieważ Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w minimalnej wysokości, komornik sądowy nie prowadzi z jej rachunku egzekucji. W związku z powyższym stwierdzić należy, że Skarżąca nie jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu własnym i rodziny ponieść kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę opisaną przez Skarżącą sytuację rodzinną i majątkową oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika uznać należało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia, a na podstawie art. 258 § 1 w związku z art. 249a p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.