V SA/Wa 3137/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej; oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez M.M. (dalej: Skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Prezesa ARiMR) z dnia [...] października 2008r nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. Nr z dnia [...] lipca 2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2006, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: M.M. w dniu 9 maja 2006r złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej ONW) za rok 2006. We wniosku zadeklarował do płatności trzy działki rolne oznaczone literami A, B, C – o łącznej powierzchni 25,61 ha, położone na siedmiu działkach ewidencyjnych o numerach [...] znajdujących się w powiecie s., gminie P. i R., nr obrębu ewidencyjnego [...]. W związku z wykrytymi w trakcie kontroli administracyjnej nieprawidłowościami i skierowaniu do Wnioskodawcy wezwania do złożenia wyjaśnień- M.M. w dniu 4 sierpnia złożył korektę wniosku. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2007r przyznał Wnioskodawcy płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006, do całej powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku. W dniu 20 czerwca 2008r Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji Kierownika, które zakończyło się wydaniem przez Dyrektora w dniu [...] lipca 2008r decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2007r. przyznającej Skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006. Jako podstawę prawną wskazano art.156 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz.U. z 200r Nr 98, poz.1071, z późn. zm.) Organ wskazał, że grunty rolne znajdujące się na działkach ewidencyjnych Nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym Strzegom nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2004r, co zostało stwierdzone w trakcie przeprowadzonej w dniu 6 września 2004 r kontroli na miejscu. Taki wymóg wynika z art. 143b ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001,(WE) Nr 1454/2001,(WE) Nr 1868/94,(WE) 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz.Urz.UE L 270 z 21.10.2003r, str.1, ze zm.) . Dyrektor wskazał, iż stwierdzenie tego faktu skutkuje trwałym wykluczeniem powierzchni na której grunty takie są położone z przyznawania płatności bezpośrednich bez względu na to, czy działka zmieniła właściciela. W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznając M. M. płatności bezpośrednie na rok 2006 rażąco naruszył przepis art. 143b powołanego powyżej Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003r poprzez objęcie płatnościami gruntów, które nie były użytkowane rolniczo nadzień 30 czerwca 2003r. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie w którym stwierdził, że przedmiotowa decyzja narusza zasadę zaufania obywateli wobec prawa i narusza słuszny interes Skarżącego. Podniósł, że czuje się pokrzywdzony, w jego postępowaniu brak jest elementów zawinienia a decyzja jest sprzeczna z zasadą sprawiedliwości społecznej i naraża go na konsekwencje finansowe, za które nie ponosi odpowiedzialności. Wskazał także, że działki [...] kupił w celu powiększenia istniejącego gospodarstwa rolnego, a z dokumentów, to jest odpisu z ewidencji gruntów wynika rolniczy charakter tych działek. Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] października 2008r utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podzielił argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji I instancji oraz podkreślił, że to, iż wyżej wskazane działki rolne M.M. nabył na podstawie ,,warunkowej umowy sprzedaży’’ dopiero w dniu 3 grudnia 2004r nie ma tu znaczenia, bowiem fakt zmiany posiadacza nie ma wpływu na sytuację w której stwierdzono, że na datę 30 czerwca 2003r określone grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Takie bowiem ustalenie skutkuje trwałym uniemożliwieniem uzyskania do nich dopłat w kolejnych latach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucił niedostateczne rozpoznanie sprawy i braki w ustaleniach faktycznych będących podstawą jej wydania, obrazę przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że w sprawie ma miejsce okoliczność pozwalająca na przyjęcie, że decyzja przyznająca dopłaty została wydana z rażącym naruszeniem prawa, naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, zasady praworządności i zasady prawdy obiektywnej. Skarżący podniósł, że sporne działki były poprzednio własnością B.P., która zadeklarowała je do płatności za rok 2004. Podkreślił, że kontrola była przeprowadzona 6 września 2004r, więc uznanie przez inspektora terenowego, że na dzień 30 czerwca 2003r działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej nie jest wiarygodne. Zdaniem Skarżącego organ powinien powołać niezależnego biegłego celem ustalenia czy stan działek pozwalał przyjąć, że na datę 30 czerwca 2003r były one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo- powołując się na obowiązujące w tej mierze przepisy- wyjaśnił, że kontrola na miejscu przeprowadzona została przez osoby do tego upoważnione i w sposób prawidłowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U Nr 153 poz.1270). Na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego była sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] stycznia 2007r w której przyznano M.M. płatności bezpośrednie, tj. Jednolitą Płatność Obszarową i Uzupełniającą Płatność Obszarową na rok 2006. Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 K.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (vide; J.Borkowski, B.Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, C.H.Beck Warszawa 1996, s.699). Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy ta decyzja została dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Powoływanie się przez organ na istnienie przesłanki stwierdzenia nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa skutkuje koniecznością wykazania, że stwierdzone naruszenie takie cechy posiada. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy określona decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa musi być oczywiste, ,,widoczne gołym okiem’’. W ocenie sądu w niniejszej sprawie przy wydaniu decyzji z dnia 21 stycznia 2007r doszło do rażącego naruszenia art.143b ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003r z dnia 29 września 2003r ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001,(WE) Nr 1454/2001,(WE) Nr 1868/94,(WE) 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz.Urz.UE L 270 z 21.10.2003r, str.1, ze zm.). Stosownie do treści art.143b ust.4 wym. wyżej rozp. obszar użytków rolnych nowych Państw Członkowskich objęty systemem jednolitej płatności obszarowej jest częścią wykorzystywanych gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r, niezależnie od tego, czy w tym dniu była prowadzona na nich produkcja czy też nie, oraz jeśli jest to właściwe, dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez nowe Państwa Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. W związku z tym, że po przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniu 6 września 2004r w gospodarstwie rolnym B.P. ustalone zostało, że działki ewidencyjne Nr [...] nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r, powinno to skutkować trwałym wykluczeniem tych powierzchni z przyznawania płatności bezpośrednich. Nie ma przy tym znaczenia, że działki zmieniły właściciela, gdyż dopłaty są do gruntów rolnych, a nie do osoby. W związku z tym, zdaniem sądu, organy I i II instancji prawidłowo oceniły, że wydanie decyzji o przyznaniu JPO i UPO na rok 2006 nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem sądu, zarzut nie przeprowadzenia w sposób należyty postępowania dowodowego przez organ nie znajduje uzasadnienia. Kontrola w dniu 6 września 2004r została przeprowadzona w sposób prawidłowy przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. Kontroli dokonali pracownicy Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego ‘’G.’’ sp. z o. o w trybie art. 6 ustawy z 18.12.2003r o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Sporządzono protokół , są też zdjęcia w wersji elektronicznej. Z uwagi na to, że Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli jednostkom organizacyjnym spoza struktur ARiMR, co miało miejsce w niniejszej sprawie, ponadto jednostki takie muszą spełniać wymagania zawarte w rozporządzeniu z dnia 26.02.2004r w sprawie warunków , jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym może być powierzone przeprowadzanie kontroli, trudno uznać za zasadny zarzut nie przeprowadzenia prawidłowych ustaleń faktycznych co do stanu spornych działek na dzień 30 czerwca 2003r. Uprawnione do kontroli osoby posiadające wymagane przez prawo kwalifikacje wyraźnie stwierdziły w protokole z czynności dokonanych w dniu 6 września 2004r że ,,Niemożliwe dokładne ustalenie granic działki rolnej. Teren porośnięty starą , nieskoszoną trawą i krzakami. Nie dokonano pomiaru działki rolnej. Działka nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r’’. Tak więc należy stwierdzić, że został przeprowadzony bezpośredni środek dowodowy, o największej wiarygodności. Organ, zdaniem sądu wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż w konkretnie rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka rażącego naruszenia prawa, warunkująca stwierdzenie nieważności decyzji. Istniał związek przyczynowy między naruszeniem prawa a treścią rozstrzygnięcia ( przyznanie dopłat) polegający na tym, że gdyby nie było stwierdzonego uchybienia, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. Mając to wszystko na uwadze należy stwierdzić, iż organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz wysnuł prawidłowe wnioski ze swoich ustaleń, iż mamy tu do czynienia z rażącym naruszeniem prawa polegającym na wydaniu decyzji z dnia 21 stycznia 2007r wbrew obowiązującemu nakazowi ustanowionemu w unijnym przepisie prawnym . W związku z powyższym na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r,Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.