V SA/Wa 3143/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. Przedmiotem skargi M. S. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "KRUS", "organ") z dnia (...)lipca 2016 r. Nr (...), utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia (...)kwietnia 2016 r. Nr (...), odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres lipiec – październik 2015 r. w kwocie 632 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Po rozpatrzeniu wniosku M. S. (dalej: "Strona", "Skarżąca") z dnia 28 stycznia 2016 r. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres lipiec – październik 2015 r. organ I instancji działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt. 10, art. 41a ust. 1 pkt 1 i art. 52a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277), dalej: "u. s. r." oraz art. 111 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.), a także rozporządzenia Komisji UE Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE L352 z 24.12.2013 r.), odmówił umorzenia przedmiotowych należności. Strona wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Organ II instancji decyzją z dnia 21 lipca 2016 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że działy specjalne produkcji rolnej prowadzone są okresowo, natomiast w pozostałych miesiącach roku składka jest opłacana z hektarów przeliczeniowych, nie ma więc sytuacji podwójnego opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Organ stwierdził, że zadłużenie za okres lipiec – październik 2015 r. powstałe na koncie Strony nie było wynikiem czynników zewnętrznych, które miałyby wpływ na straty w uprawach specjalnych, a więc sytuacja bytowa w gospodarstwie Strony nie odbiega od innych gospodarstw z terenu gminy K.. Organ wskazał, że zgodnie z art. 111 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego rolników i osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników i pobierających emerytury lub renty rolnicze stosuje się przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników, z wyjątkiem osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników i pobierających renty strukturalne wypłacane przez inną instytucję niż Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Natomiast art. 41a ust. 1 u.s.r. stanowi, że Prezes Kasy lub inny upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub części. W rozpoznawanej sprawie, jak wskazał organ, oprócz słusznego interesu Strony należy uwzględnić interes społeczny, którym w tym przypadku jest stan finansów Narodowego Funduszu Zdrowia. Organ stwierdził, że Strona osiąga dochody z różnych źródeł, a w związku z tym dysponuje środkami finansowymi na opłacanie składek. Pismem z dnia 26 października 2016 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzając, że Zakład wielokrotnie ściąga od Niej składki na ubezpieczenie zdrowotne. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p. p. s. a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p. p. s. a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymująca w mocy decyzję własną odmawiającą Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres lipiec – październik 2015 r. w kwocie 632 zł. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, iż organ nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w celu jednoznacznego ustalenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia przedmiotowych należności. Stosownie do unormowania art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Zgodnie z art. 41a ust. 2 powołanej ustawy Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może także, z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należności, oraz brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności; 2) dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by dochodzić należności, i jednocześnie nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności; 3) kwota należności nie przekracza pięciokrotnej wartości upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że tylko stwierdzenie istnienia wskazanych w przytoczonych wyżej przepisach przesłanek, daje organowi prawo do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Jednocześnie stwierdzenie istnienia przesłanki umorzenia nie nakłada na organ obowiązku uwzględnienia wniosku zobowiązanego. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), dalej: "K.p.a."), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 K.p.a. W przypadku decyzji uznaniowych jej uzasadnienie ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie rozstrzygnięcie dotyczące odmowy umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W takich sprawach kontrola Sądu obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy ustalone okoliczności faktyczne zostały poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie. Jednocześnie Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Odmawiając wnioskowanego przez Stronę umorzenia składek Prezes KRUS nie odniósł się do sytuacji materialnej Skarżącej. W ocenie Sądu organ naruszył przepis art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W zakresie uzasadnienia faktycznego organ ograniczył się do stwierdzenia, że sytuacja bytowa w gospodarstwie Skarżącej nie odbiega od innych gospodarstw z terenu gminy K., a Skarżąca osiąga dochody z różnych źródeł i w związku z tym dysponuje środkami finansowymi na opłacanie składek. Organ pominął przy tym zupełnie uzasadnienie faktyczne. Pominięcie tego elementu w decyzji przesądza o jej wadliwości, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Sąd nie jest w stanie wywieść, czy organ uznał, że Skarżąca - w ocenie organu - spełnia przesłankę umorzenia przedmiotowych należności. Nie jest też w stanie stwierdzić, jakimi motywami kierował się organ odmawiając przyznania wnioskowanej ulgi. W takiej sytuacji decyzja uchyla się od oceny Sądu. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że postępowanie w tej sprawie toczy się na wniosek, co oznacza, iż w sprawie ma zastosowanie art. 64 § 2 K.p.a. zgodnie z którym jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien wezwać Stronę do uzupełnienia wniosku w zakresie jego uzasadnienia, ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustalić stan faktyczny i ocenić ten stan pod względem prawnym. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje przesłanka określona w art. 41a u.s.r., organ winien orzec w granicach uznania administracyjnego, stosując tę instytucję prawną w sposób wyżej opisany. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ winien wskazać, jakimi przesłankami kierował się podejmując decyzję oraz jakie okoliczności faktyczne i prawne legły u jej podstaw. Z uwagi na powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.