V SA/Wa 315/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawę ze skargi S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego B. P. (Kancelaria Radcy Prawnego B. P., [...], ul. [...]), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Zaskarżaną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] stycznia 2007 r. skarżący - S.S. wystąpił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu prowadzenia działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, o której mowa w art. 2 pkt 3 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z dnia 24 stycznia 1991 r. (DZ.U. z 2002r., Nr 42. poz. 371 z późn. zm.) - dalej: ustawy o kombatantach. Z kwestionariusza osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień wynikających z art. 2 pkt 3 1 ustawy o kombatantach wynika, iż S. S. (ur. [...] września 1933r.) mieszkał wraz z rodzicami w G. (woj. [...]), w latach 1939 - 1945 pozostawał na utrzymaniu rodziców. Stwierdził, iż ww. okresie od 1942 do 1944 roku jego rodzice: K. i A. S. ukrywali przed Niemcami, w gospodarstwie rolnym, dwóch mężczyzn pochodzenia żydowskiego M. S. i S. (pełna godność - nieznana). Do jego obowiązków należało donoszenie ukrywanym Żydom żywności i uzupełnianie nafty w lampach. Podczas jednego z transportów żywności skarżący został postrzelony w nogę. Na okoliczność powyższego dołączył do kwestionariusza oświadczenia świadków: J. B. i C. S.. Pierwszy z nich stwierdził, iż "u S. ... byli ukrywani Żydzi". Natomiast C. S. oświadczył, że S. S. był ranny w nogę. Został postrzelony jak szedł z jedzeniem do wuja na [...], który przechowywał Żydów jak i K. S. też wtedy przechowywał u siebie Żydów." W dniu [...] lutego 2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją nr [...] odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu 7 marca 2008r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W dniu [...] kwietnia 2008r. w wyniku odwołania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...] podkreślił, iż skarżący nie udzielał schronienia osobom narodowości żydowskiej, a jedynie im pomagał - dostarczając żywność. Organ odwołał się do kryterium wieku - stwierdzając, iż skarżący w okresie wojny był dzieckiem, które nie podejmowało indywidualnych, świadomych decyzji lecz pozostawało pod opieką rodziców. S. S. nie miał wpływu na ryzykowne decyzje dotyczące udzielenia schronienia dwóm osobom narodowości żydowskiej w gospodarstwie rolnym rodziców. Organ jednoznacznie stwierdził, iż to rodzice skarżącego wykazali się odwagą podejmując decyzję o ich ukryciu i dysponowali miejscem gdzie mogli oni przebywać. Od decyzji organu II instancji skarżący wniósł skargę. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2008 r. organ administracji podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w decyzjach I i II instancji. Ponadto stwierdził, iż skarga jest pozbawiona podstaw. Z uwagi na to, iż skarga nie została osobiście podpisana, skarżący został wezwany do uzupełnienia braku skargi poprzez jej podpisanie - w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało mu doręczone w dniu [...].06.2008 r. W dniu 10 lipca 2008 r. Sąd wydał postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego w terminie. W dniu [...] i [...] lipca 2008 r. Skarżący przeglądał akta sprawy i wówczas podpisał skargę. W dniu [...] października 2008 r. WSA w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie skarżącego z kosztów sadowych a także ustanowił pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik niezwłocznie złożył niosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, iż przedmiotowy wniosek został wniesiony z uchybieniem 7 - dniowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 14 lipca 2009 r. postanowieniem uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przywrócił termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Skarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, co uzasadnia by w pierwszej kolejności dokonać oceny działań podejmowanych przez organ administracyjny w postępowaniu z wniosku strony, jak również prawidłowości zastosowanych przepisów proceduralnych. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania jest - stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. - tylko takie ich naruszenie, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a co więcej wpływ istotny. W ocenie Sądu stan faktyczny, na gruncie którego orzekały organy administracyjne, został ustalony w sprawie prawidłowo. Analiza akt postępowania nie potwierdza bowiem, aby zapadłe decyzje wydano w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, charakteryzującego się brakiem staranności, które miałoby w konsekwencji doprowadzić do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez błędną interpretację zebranych dowodów. Organ prowadzący postępowanie działał zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego i prawidłową jego ocenę, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów, znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona zgodna z prawem. Argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) źródłem uprawnień kombatanckich są: działalność kombatancka określona w art. 1 ust. 2, zrównana z nią działalność określona w art. 2 oraz represje oznaczone w art. 4 tej ustawy. Odnosząc się do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego zauważyć należy, iż zgodnie z art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci. Strony postępowania nie podważają okoliczności stanu faktycznego. Podstawowym problemem do rozstrzygnięcia pozostaje interpretacja ww. przepisów prawa materialnego dotyczących uznania działalności skarżącego za działalność równorzędną z działalnością kombatancką. Mając na uwadze fakt, iż skarżący w czasie udzielania pomocy dwóm osobom pochodzenia żydowskiego był osobą małoletnią, która podlegała władzy rodzicielskiej i nie mogła samodzielnie podejmować świadomych decyzji dotyczących udzielenia schronienia - należy przyznać, iż to rodzice skarżącego dysponowali pomieszczeniem gospodarczym, ponosili pełną odpowiedzialność za udzielenie schronienia potrzebującym oraz dokładali starań aby ukrywane osoby przeżyły. Stanowisko judykatury dotyczące rozumienia powyższej regulacji zostało wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2002 r.: "Skarżąca, jako kilkuletnie dziecko, nie mogła decydować o daniu schronienia żołnierzowi AK. Takiej oceny nie zmienia podniesiona w skardze okoliczność, iż skarżąca została pouczona o konieczności zachowywania się w określony sposób w związku z ukrywaniem w domu przez jej ojca żołnierza AK., gdyż potrzeba takiego zachowania się nie jest tożsama z "dawaniem schronienia" i nie może być kwalifikowane jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką w rozumieniu art. 2 pkt 3 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach."(Sygn. akt V SA 2223/01). Dla potwierdzenia prawidłowej interpretacji przez organ administracji omawianych regulacji należy przytoczyć także rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2002r. w sprawie o sygnaturze akt V SA 2124/01, w którym Sąd przyjął, iż (...) "osobą ukrywającą żołnierza AK był ojciec wnioskodawczyni, która w owym czasie jako 10 - letnie dziecko pozostawała pod opieką rodziców i nie mogła mieć wpływu na ich decyzje dotyczące schronienia w ich domu osób walczących o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni ww. przepisu i objęcia jego dyspozycją osób mających wpływu na podjęcie w owym czasie ryzykownych decyzji, za które groziła ze strony władz okupacyjnych nawet utrata życia, (...) Przepis art. 2 pkt 3 cyt. Ustawy takich możliwości nie przewiduje w sytuacji, gdy osoby małoletnie przebywały pod opieką i władzą rodzicielską swoich rodziców (...)". W rozumieniu ustawy to rodzice skarżącej mogliby być traktowani jako osoby udzielające schronienia, gdyż fakt ukrywania dwóch mężczyzn pochodzenia żydowskiego był wynikiem świadomie podjętej decyzji. Pomoc jaką skarżący okazywał przy udzielaniu im schronienia przed okupantem (donoszenie artykułów spożywczych i nafty do lamy) nie może być uznana za spełnienie przesłanki określonej w ustawie, która zawęża grono osób, mogących otrzymać uprawnienia kombatanckie z tego tytułu. Mając na uwadze działalność skarżącego, Sąd podziela ocenę organu, iż zainteresowany nie podjął samodzielnie decyzji o ukrywaniu osób pochodzenia żydowskiego ani nie dawał im schronienia. Przesłanki tej nie wypełnia dostarczanie żywności osobom ukrywanym przez rodziców. Działalność taka miała charakter pomocniczy i nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Stosownie do art. 22 ust. 1 cyt. ustawy obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ ma obowiązek zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. ) i oceny tego materiału w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Wyrazem tej oceny powinno być uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, uwzględniające wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Te zasady postępowania administracyjnego zostały w pełni w niniejszej sprawie zachowane. Organ podejmując zaskarżoną decyzję - oparł się na ocenie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych została wydana bez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).