V SA/Wa 3166/16
WyrokWSA w Warszawie2017-11-27
Skład orzekający: Jadwiga Smołucha, Michał Sowiński, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakup pługa obracalnego 3+ skibowego może zostać zakwalifikowany jako inwestycja służąca ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w kontekście przyznawania punktów za kryteria wyboru?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie, uznając, że organ administracji publicznej dokonał nadinterpretacji przepisów poprzez błędne zakwalifikowanie pługa obracalnego jako niekwalifikującego się do inwestycji służących ochronie środowiska. Sąd podkreślił, że interpretacja przepisów powinna opierać się na aktach normatywnych, a nie na pismach wewnętrznych czy ekspertyzach sporządzonych po terminie składania wniosków, zwłaszcza gdy przepisy nie są jasne.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy na działanie "Inwestycje na środki trwałe" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmówiła przyznania pomocy, uznając, że wnioskodawca uzyskał zbyt mało punktów, w tym za kryterium ochrony środowiska, ponieważ zakupiony przez niego pług obracalny nie został zakwalifikowany jako inwestycja służąca tej ochronie. Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, argumentując błędną interpretację przepisów, a po negatywnym rozpatrzeniu wezwania wniósł skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie i zasądzono od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. B. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) września 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na działanie "Inwestycje na środki trwałe" (objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020) 1. Uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie, 2. Zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 200 zł (dwieście złotych) na rzecz P. B. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] kwietnia 2016 do Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek P.B. (dalej: ,,Skarżący") o przyznanie pomocy na działanie ,,Inwestycje w środki trwałe", podziałanie "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach", typ "Modernizacja gospodarstw rolnych" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Przeprowadzona weryfikacja wniosku o przyznanie pomocy oraz załączonych do niego dokumentów wykazała, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w § 17 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych", działanie "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych", podziałanie "Inwestycje w środki trwałe" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: Rozporządzenie), dotyczące odmowy przyznania pomocy w przypadku przyznania mniejszej liczny punktów niż 1,5 punktów odnośnie obszaru, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit d) Rozporządzenia (przyznanie pomocy na operację związaną z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu).
Skarżący pismem z dnia [...] września 2016 r. [...] został poinformowany o osiągnięciu punktacji z oceny wniosku poniżej 1,5 punktu tzn. w wysokości 1,2749 punktu, w związku z czym Oddział Regionalny ARiMR w T. na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020r - Dz. U 2015, poz. 319, z późn. zm. (dalej ,,Ustawa") odmówił Skarżącemu przyznania pomocy
na ww. operację.
Pismem z dnia [...] września Skarżący wezwał Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa wskazując :,, W mojej ocenie naruszony został § 17 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia (...) poprzez błędne przyznanie mi mniej niż 1, 5 punktu - w przypadku obszaru, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. d." W uzasadnieniu Skarżący podniósł "W mojej ocenie organ administracji publicznej zastosował daleko idącą oraz niczym nie uzasadnianą nadinterpretację. W piśmie została przytoczona bardzo obszerna definicja grup narzędzi wymienionych w pozycji 84 (MGR0840). Przytoczona przez ARiMR definicja nie występuje w rozporządzeniu ani też w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia. W kodzie MGR0840 wskazano jedynie "Pługi/kultywatory dłutowe, grubery" - bez doprecyzowania jakiego rodzaju pługi należy zakwalifikować w tę grupę a jakie się nie kwalifikują".
Pismem z dnia [...] października 2016 r. [...], nr [...] "Informacja z etapu rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa złożonego przez P.B. - negatywne rozpatrzenie" Departament Działań Inwestycyjnych ARiMR poinformował Skarżącego, iż jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało negatywnie rozpatrzone, ponieważ nie stwierdzono, że doszło do naruszenia prawa przez ARiMR.
Pismem, które wpłynęło do centrali ARiMR w dniu 14 listopada 2016 r. ( nadanym w dniu 8 listopada 2016 r.) Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na działanie "Inwestycje w środki trwałe", podziałanie "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach" typ "Modernizacja gospodarstw rolnych" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Skarżący podniósł zarzut identyczny w swej treści co w ww. wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] września 2016 roku. W ocenie Skarżącego naruszony został § 17 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia poprzez błędne przyznanie mniej niż 1,5 punktu – w przypadku obszaru, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. d.
Wobec powyższego wniósł o:
1. uchylenie rozstrzygnięcia Organu, zawartego w piśmie z dnia [...] września 2016 r. znak [...] dotyczącym odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Inwestycje na środki trwałe", poddziałanie "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" typ "Modernizacja gospodarstw rolnych";
2. uchylenie rozstrzygnięcia Organu z dnia [...] października 2016 r. nr [...] negatywnie rozpatrujące wezwanie do usunięcia naruszenia prawa;
3. zasądzenie od strony przeciwnej, na rzecz skarżących zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.
W motywach wskazano, że jak przyjęto w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Organ administracji publicznej wskazuje, iż we wniosku Skarżący uwzględnił zakup pługa 3+ skibowego pod kodem MGR0840 Pługi/kultywatory dłutowe, grubery. Podniesiono również, iż grupa narzędzi wymieniona w pozycji 84 załącznika do Rozporządzenia obejmuje narzędzia uprawowe, które z racji zastosowania rozwiązań konstrukcyjnych elementów roboczych i sposobu pracy, mogą być przynajmniej częściowo, zastąpić tradycyjną, podłużną uprawę gleby, tj. mogą być alternatywą dla tradycyjnej orki. Zdaniem organu administracji publicznej dodatkowe punkty można uzyskać za zakup pługa dłutowego, natomiast zakup zwykłego pługa obracalnego wyposażonego w dłuta nie wpisuje się w wykaz rodzajów inwestycji służących ochronie w środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu. W związku z tym nie uwzględniono kosztów maszyny przy obliczaniu punktów za to kryterium.
W ocenie Skarżącego, Organ publicznej zastosował daleko idącą oraz niczym nie uzasadnioną nadinterpretację. W piśmie została przytoczona bardzo obszerna definicja grup narzędzi wymienionych w pozycji 84 (MGR0840). Przytoczona przez ARiMR definicja nie występuje w Rozporządzeniu ani też w załączniku nr 2. W kodzie MGR0840 wskazano jedynie "Pługi/kultywatory dłutowe, grubery" - bez doprecyzowania jakiego rodzaju pługi należy zakwalifikować w tę grupę a jakie się nie kwalifikują. W związku z powyższym, zdaniem Skarżącego, należy przyjąć, iż wszystkie pługi kwalifikują się do tej kategorii. Warto przy tym wskazać, iż również w instrukcji do wniosku i biznes planu brak jakiegokolwiek doprecyzowania w tym zakresie. W związku z tym, nie sposób zrozumieć z jakiego źródła korzystała ARiMR wprowadzając powyżej wskazane ograniczenie oraz nie uwzględniając pługa obracalnego 3+skibowego przy obliczaniu punktów za kryterium inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu. Jak wiadomo Organ podczas rozpatrywania wniosku powinien działać w oparciu o przepisy prawne i w granicach tych przepisów, tym samym jakiekolwiek wykładnie rozszerzające przepisów nie powinny być stosowane. Co więcej - sprawie interpretacji przynależności pługa Organ administracji publicznej powołuje się na pismo BWI [...] OR z dnia [...].09.2016r. o symbolu [...]. W ocenie Skarżącego, pismo wewnętrzne, wydane przez ten sam Oddział Regionalny ARiMR nie może stanowić wykładni prawa. Ponadto, wskazać iż pismo to powstało długo po zakończeniu przyjmowania wniosków. W związku z tym, na etapie sporządzania i składania wniosku Skarżący nie miał żadnej możliwości uzyskania wiedzy na temat zastosowanej przez ARiMR interpretacji, tym bardziej, że jest ona co najmniej dyskusyjna.
Ponadto ARiMR w swoim piśmie w żaden sposób nie odniosła się do faktu niewykorzystania możliwości wezwania Beneficjenta do dokonania zmiany przeznaczenia środków w związku z zawężeniem, w drodze interpretacji, zakresu inwestycji przyczyniających się do ochrony środowiska.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia podniesiono argumenty zbieżne z motywami rozstrzygnięć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest jedynie pismo z dnia [...] września 2016 roku [...] (nie podlega skardze i informacja w zakresie losów wezwania do usunięcia naruszenia prawa). Tak więc – w warstwie ustaleń faktycznych, a także stosowania prawa – ocenie podlega stanowisko Dyrektora [...] OR ARiMR w T. W rozstrzygnięciu wskazano, że podstawą zajętego stanowiska stanowi treść art. 35 ust. 1 Ustawy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 17 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia.
W motywach wskazano, że zgodnie z § 17 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Agencja nie przyznaje pomocy, jeżeli przyznano mniej niż 1.5 punktu – w przypadku obszaru, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. d. W dalszym fragmencie wskazano, że operacja uzyskała za kryteria wyboru określone w § 16 ust. 5 Rozporządzenia ustalone dla obszaru związanego z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu:
1. za inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu - liczba punktów 0,2749. Weryfikacji dokonano na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie pomocy oraz w dokumentach złożonych wraz z tym wnioskiem, tj. w biznesplanie oraz opisie zadań (załącznik nr 4 do wniosku). W oparciu o dane zawarte w dokumentacji aplikacyjnej dokonano redukcji punktów w stosunku do wynikających z dostarczonego wraz z wnioskiem biznesplanu: Wnioskodawca uwzględnił zakup pługa obracalnego 3+ skibowego (zadanie I.A.l w zestawieniu rzeczowo-finansowym) pod kodem MGR0840 Pługi/kultywatory dłutowe, grubery. Grupa narzędzi wymieniona w pozycji 84 załącznika do Rozporządzenia obejmuje
narzędzia uprawowe, które z racji zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych elementów
roboczych i sposobu pracy, mogą przynajmniej częściowo zastąpić tradycyjną, płużną uprawę gleby, tj. mogą być alternatywą dla tradycyjnej orki. Służą przede wszystkim do głębokiego spulchniania gleby. Tego typu narzędzia są powszechnie stosowane w tzw. uproszczonych metodach uprawy gleby. Dodatkowe punkty można uzyskać zatem za zakup pługa dłutowego. Zakup zwykłego pługa obracalnego nie wpisuje się w wykaz rodzajów inwestycji służących ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianom klimatu. Koszty maszyny nie zostały zatem uwzględnione przy obliczaniu punktów za to kryterium;
2. za kryteria wojewódzkie określone w § 16 ust. 5 pkt 7 Rozporządzenia liczba punktów przedstawia się następująco:
a) za operację dotyczącą budowy lub modernizacji budynków inwentarskich dla świń — liczba punktów 0. W zakres operacji wchodzą wyłącznie maszyny rolnicze;
b) za członkostwo Wnioskodawcy w grupie producentów rolnych lub organizacji producentów — liczba punktów 1. Weryfikacji dokonano na podstawie punktu IV.D.1O.2.b) wniosku o przyznanie pomocy — wskazana została odpowiedź TAK. Wraz z wnioskiem złożony został również dokument potwierdzający, że Wnioskodawca jest członkiem grupy lub organizacji producentów.
Łączna liczba punktów przyznana dla operacji na podstawie kryteriów wyboru ustalonych dla obszaru związanego z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu wynosi 1,2749.
W związku z uzyskaniem łącznej liczb punktów poniżej 1,5 Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła przyznania pomocy.
Ma rację Skarżący, że podstawę rozstrzygnięcia w sprawie mogą stanowić normy prawne w postaci przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Tylko te akty normatywne, które znajdują w katalogu źródeł prawa, czyli te, które obowiązują powszechnie, wolno powołać jako podstawę rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym (w zakresie tym istotne są regulacje art. 95 Konstytucji).
Z orzecznictwa wynika, że nie mogą stanowić podstawy prawnej wytyczne, chociażby były wydane na podstawie upoważnienia ustawowego ( wyr. NSA z 25 marca 1981r., SA 353/81), zarządzenie ministra wydane na podstawie ,,samoistnej" uchwały Rady Ministrów (wyr. NSA z 8 września 1981 r., SA/Gd 41/81) instrukcja ministra (wyr. NSA z 27 kwietnia 1981r., SA 767/81, ONSA 1981, ur. 1, poz. 36), pismo wojewody (wyr. NSA z 7 października 1981r., SA 12/81).
W ocenie Sądu podnoszona w motywach skarżącej kwestia pisma BWI [...] OR ARiMR z dnia [...].9.2016r., nr [...] polega na nieporozumieniu, albowiem jest to zaskarżone rozstrzygnięcie; nie jest to żadne pismo wewnętrzne, wydane przez ten sam OR ARiMR, które nie może stanowić wykładni prawa.
Sąd pragnie zauważyć, że przepisy stanowionego prawa – o czym obszernie niżej – winny być stanowione w sposób jasny klarowny nie wymagający zawiłych interpretacji. Jest rzeczą oczywistą, że Skarżący winien zająć się produkcją rolną (i to jest jego obowiązek bo inaczej odbije się to negatywnie na wynikach ekonomicznych prowadzonego gospodarstwa),a nie śledzić – co sugeruje odpowiedź na skargę – przekazy internetowe, brać udział w szkoleniach ( z akt sprawy nie wynika aby rolnik o takich został powiadomiony ) i dociekać czy może gdzieś istnieją ,,ekspertyzy", które – wydane kilka lat wcześniej (a załączone dopiero do odpowiedzi na skargę), mogą mieć znaczenie dla oceny złożonego wniosku.
Sąd pragnie wskazać, że bardziej rozbudowaną argumentację przyjęto w piśmie z dnia [...].10.2016., w którym Organ wskazał, że na etapie rozpatrywania wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...].09.2016 roku WO DDI dokonywał wnikliwszej analizy danych przedstawionych przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie pomocy w części IV.D. cel operacji — zwiększenie rentowności i konkurencyjności gospodarstwa związane z racjonalnością technologii produkcji, wprowadzaniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu oraz w załącznikach, w tym w biznesplanie. Biorąc pod uwagę kryteria wyboru określone w § 16 ust. 5 Rozporządzenia zgodnie z którym: " o kolejności przysługiwania pomocy na operację w obszarze, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. 4 decyduje suma uzyskanych punktów przyznanych na podstawie następujących kryteriów wyboru:
1. w przypadku: operacji dotyczącej budowy lub modernizacji budynków inwentarskich lub magazynu paszowego, punkty przyznaje się w następujący sposób:
a) jeżeli operacja obejmuje wyłącznie inwestycje dotyczące budowy lub modernizacji
budynków inwentarskich lub magazynu paszowego, przyznaje się 5 punktów,
b) jeżeli koszty budowy lub modernizacji budynków inwentarskich lub magazynu
paszowego stanowią co najmniej 50% wszystkich kosztów operacji, przyznaje się 3 punkty;
2. w przypadku operacji związanej ze zwiększeniem skali produkcji rolnej, której realizacja wpłynie również na zwiększenie uczestnictwa w rynku, przyznaje się 1 punkt;
3. w przypadku operacji związanej ze zmianą profilu produkcji rolnej, której realizacja
wpłynie również na zróżnicowanie produkcji rolnej w gospodarstwie, przyznaje się1 punkt;
4. jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy uczestniczy w unijnym systemie jakości, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1305/2013 lub krajowym systemie jakości, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach działania "Systemy jakości produktów rolnych i środków spożywczych" objętego programem — przyznaje się 2 punkty, z tym że w przypadku uczestnictwa w systemie rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w rozporządzeniu nr 834/2007 - przyznaje się 4 punkty;
5. jeżeli w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy podmiot ubiegający się o jej przyznanie ma nie więcej niż 40 lat, przyznaje się 3 punkty;
6. jeżeli inwestycje służą ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu, przyznaje się maksymalnie 5 punktów; (...)
7. w przypadku gdy operacja jest realizowana na obszarze województwa:
b) [...] - przyznaje się dodatkowe punkty w następujący sposób:
jeżeli operacja dotyczy budowy lub modernizacji budynków inwentarskich dla świń, przyznaje się 1 punkt, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy jest członkiem grupy producentów rolnych lub organizacji producentów, przyznaje się 1 punkt (. . .)".
Stosownie do § 16 ust. Rozporządzenia "Wykaz rodzajów inwestycji służących ochronie środowiska lub zapobieganie zmianie klimatu, także sposób przyznawania punktów jest określony w załączniku do rozporządzenia". Zgodnie z § 17 ust. 1 Rozporządzenia "Kolejność przysługiwania pomocy jest ustalana na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie pomocy oraz w dokumentach o których mowa w § 13 ust. 3 pkt 1, 17, 24-26, złożonych wraz z tym wnioskiem. Jednocześnie, § 17 ust. 3 pkt 2) Rozporządzenia stanowi, iż : "Agencja nie przyznaje pomocy, jeżeli przyznano mniej niż: 1,5 punktu - w przypadku obszaru, o którym mowa w § 4 ust. pkt 1 lit. d. "
W myśl § 17 ust. 4: "W przypadku, o którym mowa w ust. 3, przepis art. 35 ust. 1 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio".
Na etapie rozpatrywania wezwania do usunięcia naruszenia prawa Organ dokonał analizy danych przedstawionych przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy we wniosku o przyznanie pomocy w części IV.D. cel operacji — zwiększenie rentowności i konkurencyjności gospodarstwa związane z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmiana profilu produkcji, zwiększenie skali produkcji, poprawa jakości produkcji lub zwiększenie wartości dodanej produktu oraz w załącznikach, w tym w biznesplanie.
W tabeli 19 biznesplanu planowane inwestycje w środki trwałe służące ochronie
środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu, Wnioskodawca wskazał m.in. pług z liczbą odkładnic 3+1, co potwierdził również w opisie zadań wymienionych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji, wskazując "pług obracany" (typ SIRO S 3+ ).
Według wyliczeń podmiotu ubiegającego się o wsparcie, dokonanych w tabeli 30 biznesplanu, wartość punktów przedmiotowe kryterium wynosiła 0,5821.
W ocenie Organu rozpoznającego wezwanie do naruszenia prawa przyporządkowanie przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pługa obracalnego 3+1 skibowego do inwestycji służących ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu należy uznać za niewłaściwe. Zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia np. wykaz rodzajów inwestycji służących ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz sposób przyznawania punktów, w sekcji VII. Maszyny do uprawy gleby, pod pozycją 84. Pługi/kultywatory dłutowe, grubery (8 pkt), nie ma pługa obracalnego. Tym samym, zakup pługa obrotowego nie może zostać zakwalifikowany do grupy narzędzi uprawowych o walorach środowiskowo-klimatycznych. Jednocześnie, szczegółowe uzasadnienie braku możliwości zakwalifikowania pługa obracalnego do grupy narzędzi uprawowych o walorach środowiskowo-klimatycznych zostało przedstawione w piśmie BWI [...] OR z dnia [...] 09. 2016 r., o symbolu [...]. Z uwagi na fakt, iż pług, który planował zakupić P.B., nie spełnia w/w wymogów, nie można przyznać jemu punktów za kryterium związane z ochroną środowiska lub zapobieganiem zmianie klimatu. Punkty za w/w kryterium przyznane zostały za pozostałe maszyny i urządzenia wykazane, jako służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu, tj. rozrzutnik obornika z adapterem pionowym 2-bębnowym.
Po uwzględnieniu ww. inwestycji jako służącej ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu, suma naliczonych punktów za przedmiotowe kryterium uległa zmniejszeniu z 0,5821 na 0,2749. Tym samym, na podstawie kryteriów wyboru operacji określonych w § 16 ust. 5 Rozporządzenia, wniosek o przyznanie pomocy w P. B. uzyskał łącznie 1,2749 punktu, natomiast warunkiem przyjęcia wniosku do dofinansowanie jest uzyskanie, co najmniej 1,5 punktu, na podstawie kryteriów wyboru operacji, określonych w rozporządzeniu wykonawczym. Zatem, w myśl § 17 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia ARiMR nie przyznała pomocy.
Odnosząc się do treści wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...].09.2016 r., WO DDI zaznaczył, że zgodnie z § 17 ust. 1 Rozporządzenia " Kolejność przysługiwania pomocy ustalona na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie pomocy oraz w dokumentach, o których mowa w § 13 ust. 3 pkt 1, 17, 24—26, złożonych wraz z tym wnioskiem". W treści w/w wezwania Wnioskodawca wskazał, że przedmiotem w/w operacji jest zakup pługa obracalnego, który spełnia kryterium związane z ochroną środowiska lub zapobieganiem zmianie klimatu. W ocenie P.B., załącznik nr 2 do Rozporządzenia wykonawczego w kodzie MGR0840 pt. "Pługi/kultywatory dłutowe, grubery" nie precyzuje, jakiego rodzaju pługi dotyczą w/w grupy, zatem należy przyjąć, iż wszystkie pługi kwalifikują się do tej kategorii. Niezrozumiałe przez Podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy jest wprowadzenie przez ARiMR ograniczenia, co do rodzaju pługa, za który można uzyskać punkty. W ocenie P. B., ARiMR zastosowała daleko idącą oraz niczym nie uzasadnioną nadinterpretację w stosunku do ww. kryterium.
Odnosząc się do powyższego WO DDI zauważyło, iż załącznik nr 2 do Rozporządzenia w kodzie MGR0840 pt. ,,Pługi/kultywatory dłutowe, grubery" określa jakiego rodzaju urządzenia kwalifikują się do otrzymania punktów z tytułu ochrony środowiska lub zapobiegania zmianie klimatu. Dodatkowo Organ nie zgodził P. B., iż do w/w grupy urządzeń zalicza się wszystkie rodzaje pługów, gdyż np. pług łąkowy znajduje w zupełnie innej grupie o kodzie MGR1O2O. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż do grupy o kodzie MGR0840 pt. " Pługi/kultywatory długowe, grubery" nie można zaliczyć pługa obracalnego 3+1 skibowego.
Wniosek wyprowadzony przez Organ w ostatnim zadaniu jest nieuprawniony, albowiem nie wynika to z aktu normatywnego. Prawdziwe motywy, jakie legły u podstaw takiego stanowiska wynikają z odpowiedzi na skargę (cyt.):
,, Agencja jako instytucja pośrednicząca i agencja płatnicza jest związana merytorycznym stanowiskiem organu nadzoru - Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Należy wskazać, iż Agencję przy ocenie kwestii merytorycznych obowiązują specjalistyczne stanowiska wyrażane przez organ nadzoru w tym np. ekspertyza pt.: "Realizacja celów przekrojowych - środowiska, przeciwdziałanie zmianom klimatu, przystosowanie się do zmian klimatu w ramach działań inwestycyjnych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020," w której wskazano w tabeli nr 10 "Zestawienie punktowych ocen inwestycji w poddziałaniu "Modernizacja gospodarstw rolnych - Operacje związane z racjonalizacją technologii produkcji wprowadzeniem innowacji, zmiana profilu produkcji, zwiększenie skali produkcji, poprawa jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu" w punkcie 20 "Pług /kultywatory dłutowe, grubery", które zostały również wskazane w punkcie 20 identycznej tabeli zawartej Ekspertyzie, tj. tabeli 12. — Zestawienie punktowych ocen inwestycji w poddziałaniu "Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych", ponieważ do obydwu ww. działań ma zastosowanie ta sama Ekspertyza.
W przypadku tabeli 12 Poddziałania ,, Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" dokonano zdefiniowania poszczególnych pojęć wskazanych w powyższych tabelach na potrzeby całej Ekspertyzy w załączniku nr 2 charakterystyka wybranych maszyn, narzędzi i urządzeń do Rozporządzenia MRiRW z 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, określono precyzyjnie definicje merytoryczna kategorii z punktu 20 tabeli 10 i 12 ,,Pługi/kultywatory dlutowe grubery" obowiązującą dla całej Ekspertyzy. Według ww. załącznika kategoria z punktu 20 tabeli 10 i 12 Ekspertyzy "Pługi/kultywotory dłutowe, grubery" opisana jest jako Grupa narzędzi "pługi /kultywatory dłutowe, gruber" obejmuje narzędzia uprawowe, które z racji zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych elementów roboczych i sposobu pracy, mogą przynajmniej częściowo zastąpić tradycyjną, płużną uprawę gleby, tj. mogą być alternatywą dla tradycyjnej orki. Służą one przede wszystkim do głębokiego spulchniania gleby. Tego typu narzędzia są powszechnie stosowane w tzw. uproszczonych metodach uprawy gleby. Grubery, kultywotory dłutowe i pługi dłutowe mogą pracować zarówno jako narzędzia samodzielne, ale najczęściej są stosowane w zestawach (agregatach) uprawowych lub nawet uprawowo-siewnych. W skład takich agregatów wchodzi dodatkowo np. walec rurowy lub zębaty i/lub zestaw talerzy, które ugniatają, wyrównują i doprawiają wierzchnią warstwę gleby. W/w narzędzia charakteryzują się dużym prześwitem pod ramą i dużym rozstawem poprzecznym elementów roboczych, co gwarantuje pracę bez zapychania, nawet w ciężkich warunkach. Zastąpienie orki głębokim spulchnianiem, bez odwracania gleby, poprawia napowietrzanie gleby i wpływa korzystnie na mikroorganizmy [Grzebisz 2015]. Ponadto, ten sposób uprawy nie doprowadza do przesuszenia gleby, jak ta ma miejsce podczas orki, gdy na powierzchnię wynoszone są głębsze, wilgotniejsze warstwy (oszczędność zasobów wody). Zabieg ten wykonywany jest przy mniejszym nakładzie energetycznym (zmniejszenie zużycia oleju napędowego i emisji spalin do atmosfery, w tym np. dwutlenku węgla i tlenków azotu). "
Ponadto w samej Ekspertyzie po tabeli nr 10 "Zestawienie punktowych ocen inwestycji, w poddziałaniu " Modernizacja gospodarstw rolnych" — Operacje związane z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu" opisano charakterystykę wybranych maszyn, narzędzi i urządzeń rolniczych, których stosowanie ma potencjalny wpływ na poprawę warunków ochrony środowiska naturalnego i klimatu, w której wskazano, iż kategoria "Głębosze ciężkie, kultywatory, (pługi dłutowe" oznaczają: "Spulchnienie warstwy ornej bez odwracania i rozluźnienia podglebia (zniszczenie podeszwy płużnej) — zwiększenie dostępu wody gruntowej do korzeni roślin uprawnych.
Tak więc osią sporu jest interpretacja zapisu zał. nr 2 do Rozporządzenia w kodzie MGR0840 "Pługi/kultywatory dłutowe, grubery".
Wskazać trzeba, że zadaniem racjonalnego ustawodawcy jest tworzenie norm prawnych, których stosowanie w praktyce nie budzi wątpliwości. Zatem należy konstruować normy prawne za pomocą najprostszych sformułowań, przy użyciu znaczeń, a także znaków interpunkcyjnych mających w językoznawstwie ugruntowaną pozycję.
Z bliżej nieokreślonych przyczyn Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi użył ukośnika zamiast przecinka. To zrodziło wątpliwość jak lingwiści ten znak traktują i czy "pług" z użyciem ukośnika w rozumieniu tej normy, to także "pług dłutowy", co przeczyłoby wykładni literalnej. W internecie językoznawca z PWN dr M. Bańko pod adresem https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/ukosnik;13883.html wskazał, że "zasadniczo ukośnik jest znakiem alternatywy, nie koniunkcji, ale poziom językowy aktów urzędowych – szczególnie ich jasność i jednoznaczność - pozostawiają wiele do życzenia, a więc w razie potrzeby warto poprosić w odpowiednim urzędzie o interpretację". W rozważanym przypadku Organ – w odpowiedzi na skargę – próbuje wesprzeć interpretację treścią ekspertyzy, co na etapie sądowoadministracyjnym należy uznać za niedopuszczalne, albowiem kwestia oceny zastosowań pługa i jego cech należy do fundamentalnych ustaleń faktycznych, które – jak wyżej zaznaczono – należy czynić w postępowaniu administracyjnym; etap sądowoadministracyjny jest poświęcony kontroli tych ustaleń.
Wskazać też trzeba, że nie może mieć decydującego znaczenia stanowisko Ministra lecz istotna jest treść wydanego przez niego Rozporządzenia, co trafnie wskazuje Skarżący.
Rozpoznając ponownie wniosek należy wziąć pod uwagę całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nadto dołączyć do akt administracyjnych sprawy treść ekspertyzy i dokonać oceny wniosku z uwzględnieniem – w pierwszej kolejności –aktów normatywnych, które mają w sprawie zastosowanie. Interpretując napis "pługi/kultywatory dłutowe ,grubery" należy jednoznacznie wskazać jak Organ interpretuje ukośnik w świetle techniki legislacyjnej i dlaczego wyraz ,,pług" ma wykluczać dług objęty wnioskiem przez Skarżącego (pomijając treść pism i ekspertyz, szkoleń itp. kwestii).
W dalszej kolejności należy ocenić znaczenie dla sprawy załączonej do akt spraw ,,ekspertyzy", która nie ma istotniejszego znaczenia w sprawie, albowiem została sporządzona w listopadzie 2014 roku. Ponieważ – jak wynika to z odpowiedzi na skargę – Organ przywiązuje istotną rolę dla wykładni kwestionowanego przez rolnika zapisu, przeto jej treść winna być zostać rozważona na etapie postępowania administracyjnego; etap postępowania sądowoadministracyjnego służy kontroli tych ustaleń.
Mając na uwadze powyższe należało – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016.718 ze zm.) – orzec jak w sentencji.
Końcowo wskazać należy, że Minister – w trosce o jakość stanowionego prawa – mógłby dokonać nowelizacji spornego zapisu. Uczciwe – ze strony Organu – byłoby też powiadomienie rolnika na etapie przyjmowania wniosku o swoistej interpretacji (wspomaganej ,, ekspertyzą") zapisu ,, pługi/kultywatory dłutowe, grubery", zwłaszcza, że – jak podniósł także rolnik w skardze - ,, w instrukcji do wniosku i biznes planu brak jest jakiegokolwiek doprecyzowanie w tym zakresie".
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło