V SA/Wa 3176/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. R. kwotę 1500 zł (tysiąc pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie przez K.R. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR/Organ) z dnia [...].09.2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].06.2016 r., nr [...] ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...].06.2011 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Decyzją z [...].09.2011 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał Skarżącej pomoc w wysokości [...] zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Skarżąca została zobowiązana do zrealizowania założeń Planu Rozwoju Gospodarstwa (biznesplanu) w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej oraz wydatkowania 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Zgodnie z założeniami biznesplanu Skarżąca zamierzała zakupić ciągnik rolniczy. Następnie, w dniu [...].06.2012 r. Skarżącej wypłacono przyznaną pomoc finansową. Pismem z [...].06.2015 r. Skarżąca zwróciła się z prośbą o zmianę założeń biznesplanu gdyż zrezygnowała z zakupu ciągnika, a zdecydowała się na zakup maszyn, tj. brony talerzowej, kosiarki rotacyjnej, przetrząsaczo-zgrabiarki, rozsiewacza nawozu, przyczepy rolniczej. Do składanych dokumentów Skarżąca dołączyła faktury: 1) nr [...] z dnia [...].03.2015 r. potwierdzającą zakup brony talerzowej z wałem rurowym - [...] zł, 2) nr [...] z dnia [...].05.2015 r. dotyczącą zakupu kosiarki rotacyjnej - [...] zł, 3) nr [...] z dnia [...].06.2013 r. dotyczącą zakupu przestrząsaczo-zgrabiarki - 2 050,00 zł, 4) nr [...] z dnia [...].04.2015 r. potwierdzającą zakup rozsiewacza nawozu dwutarczowego - 5 850,00 zł W dniu 17.09.2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wyraził zgodę na zmianę założeń biznesplanu. Następnie, pismem z dnia 09.12.2015 r. oraz 15.01.2016 r. Skarżąca została wezwana do złożenia oryginałów faktur: nr [...], [...], [...],[...] oraz przedłożenia brakującej faktury potwierdzającej zakup przyczepy rolniczej. W dniu 28.06.2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję 308/2016 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom i zobowiązał Skarżącą do zwrotu całości przyznanej pomocy, tj. kwoty 75 000 00 zł z powodu nie wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy (tj. do dnia 15.06.2015 r.), co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji, w którym wyjaśniła, iż przyczepa zakupiona w październiku 2015 r. została następnie zwrócona z powodu reklamacji, natomiast środki finansowe odzyskała dopiero w czerwcu 2016 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes ARiMR, decyzją z 23.09.2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ustalające kwotę nienależnie pobranych płatności. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.1159) "beneficjent powinien wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% na inwestycje określone w biznesplanie". Następnie, powołano § 20 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia, zgodne z którym pomoc podlega zwrotowi w całości jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1 i tak w przypadku niewydatkowania, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy. Mając na uwadze powyższe Prezes ARiMR zaznaczył, że pomoc została wypłacona Skarżącej w dniu [...].06.2012 r., a zatem zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b ww. rozporządzenia, termin na wydatkowanie 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie upływał z dniem [...].06.2015 r. Tymczasem przedstawione przez Skarżącą faktury nr [...], [...], [...], [...] potwierdzały, iż w wymaganym terminie wydatkowana została jedynie kwota [...] zł. Skarżąca nie przedstawiła zaś faktury za zakup przyczepy rolniczej. Ponadto w odwołaniu wskazała, iż zakupu przyczepy dokonała w październiku 2015 r. a więc już po terminie na wydatkowanie co najmniej 70% kwoty przyznanej pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Wobec powyższego – w ocenie Prezesa ARiMR – decyzja określająca kwotę nienależnie pobranych płatności i zobowiązująca do ich zwrotu była prawidłowa. Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Prezesa ARiMR i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. - art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 8, 9. 10 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji utrzymującej w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. - § 20 ust 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż Skarżąca zobowiązana jest do zwrotu 100% pomocy finansowej, a nie 15%. Jednocześnie Skarżąca wyjaśniła, iż zmiana polegająca na zakupie maszyn rolniczych – w tym przyczepy – zamiast ciągnika, została zaakceptowana przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Następnie, podniosła, że z przyczyn od siebie niezależnych nie rozliczyła się w pełni z przyznanej dotacji. Wyjaśniła, że przyczepa, na którą wydatkowała ponad [...] zł. została zakupiona w październiku 2015 r. ale z powodu złożonej reklamacji została zwrócona. Skarżąca przez kilka miesięcy starała się o zwrot zainwestowanych środków finansowych. Odzyskała je dopiero w czerwcu 2016 r. i chciała dokonać zakupu sprzętu rolniczego, z którego mogłaby rozliczyć uzyskaną dotację powyżej kwoty 70 % wydatkowanych środków bez konieczności ich zwrotu w całości. Natomiast Organ nie wziął pod uwagę szeregu wyjątkowych, indywidualnych okoliczności, które uniemożliwiały jej wywiązanie się w pełni z przedstawionego planu. Ponadto zarzuciła, że pismem z dnia [...].08.2012 r. został poinformowana, że sankcją za nie rozliczenie dotacji w terminie jest zwrot 15% kwoty przyznanej pomocy. Wobec powyższego nie może być obciążana sankcją zwrotu 100% kwoty pomocy. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2261) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd uznał, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności. Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika bowiem, że znajdująca się w nich zaskarżona decyzja nie została podpisana. Zgodnie natomiast z przepisem art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej k.p.a. decyzja powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W orzecznictwie wypracowane zostało stanowisko, że pisma organu administracyjnego zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwionej decyzją administracyjną należy uznać za decyzję, mimo, iż nie posiadają one w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeżeli zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów zaliczyć należy oznaczenie organu wydającego decyzję, wskazanie jej adresata, rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis osoby reprezentującej organ. Brak któregokolwiek z tych elementów dyskwalifikuje zatem pismo organu jako decyzję. (por. postanowienie NSA z 22.07.2014 r. sygn. akt II GSK 1683/14, Lex nr 1492995). Podpis jest zatem jednym z tych składników decyzji, który decyduje o istnieniu bądź nieistnieniu decyzji administracyjnej. Nie można mówić o istnieniu decyzji administracyjnej, dopóki nie zostanie ona podpisana przez osobę uprawnioną. Przed podpisem jest tylko projektem decyzji, a nie decyzją administracyjną (patrz. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269 , LEX nr 85043). W tej więc sytuacji odniesienie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Tak więc w sprawie Organ II instancji winien wydać rozstrzygnięcie zgodnie z treścią art. 107 k.p.a. (wzorzec ustawowy). Wobec powyższego widząc potrzebę wydania prawidłowo sporządzonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a.