V SA/Wa 3187/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... października 2016 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący K. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że wraz z małżonką wychowuje dwoje małoletnich wnuków w wieku 6 lat i 9 lat, które pozostawiła im ich przysposobiona córka, nie przejmując się losem dzieci. Jako majątek swojej czteroosobowej rodziny skarżący wymienił 60-letni drewniany dom posadowiony na działce o powierzchni ok. 25 arów o łącznej wartości szacunkowej ok. 200.000 zł oraz 11-letni samochód marki S. F. Z kolei jako źródła utrzymania rodziny skarżący wskazał świadczenia emerytalne: swoje – w wysokości 1.400 zł netto oraz małżonki w kwocie 980 zł netto. Natomiast do miesięcznych wydatków zaliczył: koszty utrzymania domu – ok. 700 - 800 zł oraz koszty zakupu leków – ok. 300 zł. Skarżący dodał, iż opiekuje się swoją 94-letnią matką. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 15 lutego 2017 r. do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów, skarżący (w piśmie z 13 marca 2017 r. - data stempla pocztowego) wyjaśnił, że wraz z żoną wystąpił do sądu o powierzenie im opieki nad małoletnimi wnukami w celu wyegzekwowania alimentów od ich rodziców. Obecnie skarżący i jego małżonka pobierają świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł w ramach "Programu 500+", a także otrzymują pomoc rzeczową od rodziny (np. ubrania dla dzieci). Ponadto finansowo wspiera ich matka skarżącego, która przekazuje miesięcznie ze swojej emerytury kwotę 500 zł na poczet kosztów utrzymania domu (matka skarżącego mieszka bowiem w jednym domu ze skarżącym, jego małżonką i jego wnukami, przy czym prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe). Skarżący oświadczył, że ani on ani żadna z osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie dysponuje lokatami bądź kontami dewizowymi. Do ww. pisma skarżący załączył kserokopie: paragonów fiskalnych za zakup leków, dowodów uiszczenia opłat za energię elektryczną, wodę i odpady (karty 38 – 41 akt sądowych), a także rocznego obliczenia skarżącemu podatku przez organ rentowy za rok 2015 PIT-40A wskazującego jego dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 10.506,96 zł za rok 2015 (karta 42 - 42 verte akt sądowych) oraz decyzji Z. U. S. Oddział w P. – z 17 marca 2016 r. ustalającej skarżącemu wysokość emerytury na kwotę 1.463,38 zł netto miesięcznie od 1 marca 2016 r. i z 1 marca 2015 r. ustalającej małżonce skarżącego wysokość emerytury na kwotę 988,34 zł netto miesięcznie od 1 marca 2015 r. (karty 43 – 44 akt sądowych). W dniu 10 kwietnia 2017 r. skarżący (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 20 marca 2017 r. do złożenia oświadczenia odnośnie dysponowania przez małżonków rachunkami bankowymi i - w przypadku ich posiadania – przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych należących do skarżącego i jego żony z ostatnich trzech miesięcy) skarżący nadesłał wyciągi: ze swojego rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2017 r. do 1 kwietnia 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 6.700,37 zł oraz z rachunku bankowego jego małżonki za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 736,24 zł (karty 50 – 58 akt sądowych). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Natomiast stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce dwukrotnie w niniejszej sprawie, przy czym odpowiedź skarżącego na drugie wezwanie referendarza (tj. wezwanie z 20 marca 2017 r. dotyczące posiadanych rachunków bankowych) jest niepełna. Analiza transakcji dokonywanych na ujawnionym przez skarżącego rachunku bankowym wskazuje, iż skarżący dysponuje jeszcze trzema innymi rachunkami bankowymi o nr: (...),(...) i (...). Nadto w dniu (...) stycznia 2017 r. skarżący przelał kwotę 25 zł na nieujawnione konto swojej małżonki o nr (...), gdzie jako odbiorcę wskazano "Sklep przemysłowy Irena Kątna". Nie wiadomo jaki jest charakter ww. kont, jakie środki są na nich zgromadzone, jak również czy żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "Sklep przemysłowy". W tym miejscu podkreślić należy, iż to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09, LEX nr 612997). Skoro skarżący nie przedłożył na wezwanie Sądu pełnej dokumentacji finansowej, to nie można ustalić, czy wypełnia on przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zauważyć także wypada, że środki zgromadzone na rachunku bankowym skarżącego (6.700,37 zł) pozwalają na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.