V SA/Wa 3234/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odwołania od decyzji o odmowie wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J.W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2014 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: "Prezesem ARiMR") umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z [...] czerwca 2014r. nr [...] o niewyrażeniu zgody na zmianę założeń biznesplanu w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym. Decyzją z [...] grudnia 2010r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. przyznał Skarżącej wnioskowaną płatność w wysokości 75.000 zł z zastrzeżeniem dopełnienia określonych warunków, by w ciągu 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia odebrania decyzji przedłożyła dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia. W dniu 13 czerwca 2011r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek o płatność złożony przez Skarżącą. W dniu 14 lutego 2014r. Strona złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR załączyła żądane dokumenty, w tym świadectwo uzyskania tytułu zawodowego. W dniu 25 lutego 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił się z prośbą do Skarżącej o przedłożenie dokumentów potwierdzających wymagany staż pracy w rolnictwie oraz poinformował o sankcjach wynikających z niespełnienia wymogu uzupełnienia wykształcenia w ciągu 3 lat. Pismem z 21 marca 2014r. Strona została poinformowana przez organ o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności w związku z nieuzupełnieniem wykształcenia do wymaganego poziomu. W dniu 2 kwietnia 2014 r., J. W. złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR prośbę o wydłużenie terminu na uzupełnienie wykształcenia, do którego dołączyła: 1) oświadczenie Sołtysa o tym, że Strona "pracuje w gospodarstwie matki W. R. od 2004 r." 2) zaświadczenie Dyrekcji Zespołu Szkół C. [...] w B., że Strona była słuchaczką semestru I (kursu kwalifikacyjnego - rolnik), od dnia 14 września 2012 r. do dnia 23 listopada 2012 r.; 3) zaświadczenie lekarskie z dnia 20 września 2012 r. (wystawione przez lekarza rodzinnego), wskazujące możliwość nauki i pracy w zawodzie rolnika. W swoim piśmie Skarżąca podkreśliła, że w 2012r. uzyskała tytuł zawodowy w zawodzie rolnik i dopełniła formalności związanych z rozpoczęciem edukacji w Zespole Szkół C. [...] w B., gdzie miała uzyskać tytuł kwalifikacyjny - rolnik. Jednakże z uwagi na ogrom pracy związany z prowadzeniem gospodarstwa dopiero teraz może uzupełnić wymagane wykształcenie. Pismem z 4 kwietnia 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował J.W. o odmowie wydłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia, ze względu na brak podstaw prawnych. Następnie, w dniu 25 kwietnia 2014r., wystosował do Strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Pismem z 30 kwietnia 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przedstawił zmiany w przepisach prawnych, odnoszące się do wyjątkowych sytuacji, w których zwrot uzyskanej pomocy nie jest wymagany oraz wezwał Stronę do potwierdzenia zaistniałych okoliczności, jeśli wystąpiły w Jej przypadku. W nawiązaniu do wymienionego pisma, w dniu 16 maja 2014 r., J. W. złożyła oświadczenie, w którym jeszcze raz przedstawiła argumentację wyrażoną w piśmie złożonym w dniu 2 kwietnia 2014 r. Następnie, w dniu [...] maja 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" na kwotę 75 000 zł. Jak wyjaśnił organ odbiór decyzji o przyznaniu pomocy nastąpił w dniu 16 grudnia 2010r., a w związku z terminem 3 lat na uzupełnienie wykształcenia upływał w dniu 16 grudnia 2013r. Natomiast termin 3 lat i 60 dni na dostarczenie dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia upływał w dniu 14 lutego 2014r. Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z [...] lipca 2014r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z [...] maja 2014r. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, w dniu [...] czerwca 2014r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie niewyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu, w zakresie wydłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia. Organ wyjaśnił, że na dzień złożenia wniosku, tj. 19 sierpnia 2010r. Skarżąca posiadała wykształcenie średnie inne niż rolnicze i zobowiązała się do uzupełnienia wykształcenia tj. do podjęcia nauki w Zespole Szkół Kształcenia [...] w B. i w okresie od 1 stycznia do 1 grudnia 2011r. uzyskać tytuł zawodowy: technik rolnik. Jak wskazał Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zgodnie z § 18 ust. 1 punkt 6 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 200, poz. 1443, z późn. zm.), beneficjent powinien uzupełnić wykształcenie w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, jeśli zobowiązał się do ich uzupełnienia w tym terminie na etapie przyznawania pomocy. Jako potwierdzenie powyższego faktu powinien przedłożyć w Agencji zgodnie z § 19 pkt. 6 ww. rozporządzenia, dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Organ wskazał ponadto, że termin 3 lat na uzupełnienie wykształcenia upływał Stronie w dniu 16 grudnia 2013r. Natomiast termin 3 lat i 60 dni na dostarczenie dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia upływał w dniu 14 lutego 2014r. W treści odwołania jego autorka wniosła o uchylenie ww. decyzji w całości oraz wydanie w tym zakresie rozstrzygnięcia co do istoty, względnie uchylenie skarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji. Wyjaśniła, że w celu wywiązania się z zobowiązań nałożonych decyzją z [...] grudnia 2010r. ukończyła w 2012r. szkołę z tytułem zawodowym "rolnik". Decyzją z [...] października 2014r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie odwołania od decyzji z [...] czerwca 2014r., z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawa zmiany założeń biznesplanu jest "wypadkową" głównej, toczącej się przed Dyrektorem Oddziału Regionalnego Agencji, sprawy płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Niezbędną przesłanką, co podkreślił organ umożliwiającą weryfikację zmiany założeń biznesplanu jest uczestnictwo strony w programie pomocowym. W przypadku natomiast, gdy w trakcie postępowania odwoławczego dotyczącego zmiany założeń biznesplanu zakończone zostaje postępowanie, skutkujące wyłączeniem Strony z programu pomocowego "Ułatwianie startu młodym rolnikom" (ustalenie do zwrotu 100 % kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom"), Prezes ARiMR zobligowany był do umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji w sprawie odmowy zmiany założeń biznesplanu, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W dniu 6 listopada 2014r. Skarżąca wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] października 2014r., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy Prezesowi ARiMR do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem wskazań Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy organ II instancji niesłusznie umorzył postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a tym samym niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa procesowego tj. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. 2. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 8 oraz art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w przypadku gdy organ I instancji nie poinformował skarżącej o możliwości zmiany biznesplanu, w tym wydłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia, utrzymując jednoznacznie stanowisko, że brak jest podstaw prawnych do wydłużenia terminu na jego uzupełnienie co zostało stwierdzone wprost w decyzji z [...] kwietnia 2014 r., a co doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonego w/w przepisach. Autorka skargi wskazała, że w jej ocenie nie ma podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego, gdyż oba toczące się postępowania tj. o ustaleniu nienależnie pobranych płatności i zmiany założeń biznesplanu mają swój odrębny i samoistny charakter. Dopiero na etapie skarżonej decyzji, co podkreśliła skarżąca organ przyznał, że istniała możliwość zmiany założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, po spełnieniu warunków określonych w § 2 ust. 1 pkt 3 lit. b i c ww. rozporządzenia. Umorzenie postępowania odwoławczego, co zaznaczyła skarżąca zamyka drogę do spełnienia warunku uzyskania właściwego wykształcenia i wiąże się z koniecznością zwrotu kwoty 75 000 zł, co doprowadzi do upadku prowadzonego przez nią gospodarstwa. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a.". Nadto, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt V SA/Wa 2788/14 wyrokiem z dnia 20 listopada 2015 r. uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Ww. fakt powoduje, iż należy wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie odwołania skarżącej od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie zmiany założeń biznesplanu. Wynika to z faktu, iż powodem umorzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie była jego bezprzedmiotowość spowodowana wydaniem decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom, utrzymanej w mocy decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]. Z chwilą uchylenia decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych, postępowanie w sprawie zmian założeń biznesplanu stanowiącego załącznik do wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" przestało być bezprzedmiotowe. Wskazać należy, że w wyniku wydania wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. postępowanie administracyjne w przedmiocie uczestnictwa strony skarżącej w programie pomocowym toczy się nadal. Z tego też względu organ powinien rozstrzygnąć w zakresie zasadności złożonego wniosku. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.