V SA/Wa 3235/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej : 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne w tym przedmiocie; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M.D. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi złożonej przez M. D. (dalej: skarżący lub strona) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD lub organ) z [...] września 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2016r., nr [...] odmawiającą stronie umorzenia w całości kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł nałożonej decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2012 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący zwrócił się z wnioskiem o umorzenie nałożonej decyzją z [...] grudnia 2012 r. kary pieniężnej oraz kosztów upomnienia. W uzasadnieniu wniosku strona wyjaśniła, że jego sytuacja osobista i finansowa nie pozwala na zapłatę tak wysokiej kary w krótkim czasie. Podkreślił, że z działalności gospodarczej (usługi taksówkowe) osiąga przychód w wysokości ok. [...] zł brutto. Wyjaśnił, że ma na utrzymaniu niepracującą żonę i córkę niepełnosprawną wymagającą stałej opieki, rehabilitacji i wsparcia w samodzielnej egzystencji. Do wniosku załączono orzeczenie o niepełnosprawności córki i oświadczenie skarżącego o dochodach. Po przeprowadzeniu postępowania, GITD decyzją z [...] czerwca 2015r. odmówił umorzenia w całości kary pieniężnej w wysokości 8000 zł, gdyż w ocenie organu w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 56 ust. 1 i oraz art. 55 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2077 ze zm., dalej: "u.f.p."), które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, GITD decyzją z [...] września 2016 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2016r. W uzasadnieniu organ przywołał podstawy prawne zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że w przypadku złożenia wniosku o umorzenie kary pieniężnej organ związany jest przesłankami wymienionymi w art. 56 u.f.p. Dopiero gdy dojdzie do ustalenia, iż w sprawie wystąpiła którakolwiek z tych przesłanek, można w granicach uznania administracyjnego rozważać kwestię udzielenia wnioskowanej ulgi. Powołując się na materiał dowodowy stwierdził, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką. Wyjaśnił, że zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym koszty związane z działalnością gospodarczą wynoszą miesięcznie ok. [...] zł oraz z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego – [...] zł. Strona natomiast zdeklarowała wysokość dochodu w wysokości miesięcznie ok. [...] zł z tytułu prowadzonej działalności oraz [...] zł z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego przez żonę wnioskodawcy. Porównując wydatki i dochody organ zauważył, że w dyspozycji gospodarstwa domowego strony pozostaje kwota wolnych środków w wysokości ok. [...] zł. Podkreślił, że kwoty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie są związane ze środkami pieniężnym pozostającymi do dyspozycji gospodarstwa domowego, są one wliczone w koszty uzyskiwanego dochodu, przez co zestawiając miesięczny dochód z miesięcznymi wydatkami organ doszedł do wniosku, że w dyspozycji strony pozostaje kwota wolnych środków. Dlatego też w jego ocenia sytuacja strony nie wskazuje na zasadność ulgi w postaci umorzenia kary. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M.D. zaskarżył decyzję GITD z [...] września 2016 r. w całości i zażądał uchylenia decyzji wydanych w obydwu instancjach. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie norm Kodeksu postępowania administracyjnego, tj.: 1) art. 7, 8, 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przejawiający się w nieprawidłowym uznaniu, iż strona jest w stanie uiścić należności z tytułu przedmiotowej kary oraz, że zapłata tejże należności nie powodowałaby zagrożenia egzystencji strony i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; 2) art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę całokształtu materiału dowodowego i przyjęcie, że wszystkie okoliczności w przedmiotowej sprawie zostały udowodnione i nie budzą wątpliwości w ocenie sytuacji skarżącego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Mając na uwadze wskazane regulacje stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Organ w zaskarżonej decyzji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego przez sąd rozstrzygnięcia przede wszystkim wskazać należy na treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. Zgodnie z art. 60 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 28 kwietnia 2017 r.), środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu samorządu terytorialnego: 1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie; 2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego; 3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych; 4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych; 5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych; 6) należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich; 7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw; 8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa. Wniosek o całkowite umorzenie należności dotyczy decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2012 r. nr [...], którą to nałożono na skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 92a ust. 1 w związku z lp. 1.1. złącznika nr 3 (Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji – 8000 zł) do ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2012r. poz. 1265 ze zm.), która to zgodnie z tą ustawą (art. 94 ust. 1) – w brzmieniu obowiązującym w przedmiotowej sprawie - stanowi dochód budżetu państwa. Obowiązek uiszczenia tej kary należy więc do kategorii należności wymienionych w treści art. 60 pkt 7 u.f.p. Zgodnie z art. 64 ust. 1 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 28 kwietnia 2017 r.), właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. W myśl natomiast art. 64 ust. 2 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 28 kwietnia 2017 r.), właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 pkt 1-6. Powołany wyżej art. 64 ust. 2 u.f.p. wskazuje, że organ może udzielać ulg (umorzenie należności w całości lub części, rozłożenie na raty, odroczenie spłaty), ale tylko w odniesieniu do należności wskazanych w art. 60 pkt 1-6 u.f.p. Zatem należność wynikająca z kary pieniężnej nałożona ww. decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2012 r. nie mieści się w cyt. art. 60 pkt 1-6 u.f.p. Jest ona objęta art. 60 pkt 7 u.f.p. W sprawie niesporne jest, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie przewozu drogowego, o której mowa w art. 64 ust. 2 u.f.p. i w związku z tym przewozem nałożona została na niego kara. Nałożona na skarżącego kara nie mieści się w katalogu należności określonym w art. 60 pkt 1 - 6 u.f.p., o którym mowa w art. 64 ust. 2 u.f.p. Regulacja art. 64 ust. 2 u.f.p. jest przepisem szczególnym całościowo odnoszącym się do ulg dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 29 lutego 2012r., sygn. akt V SA/Wa 2443/11. Brak było zatem powodów do umorzenia należności skarżącego, a postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Na marginesie, pomijając fakt, że strona prowadzi działalności gospodarczą, to organ także zastosował w sposób nieprawidłowy art. 56 u.f.p., który nie ma zastosowania. Trzeba bowiem podkreślić, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej: "o.p."). Dział III ustawy Ordynacja podatkowa, dotyczy zobowiązań podatkowych. Powyższe oznacza, że do ulg niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy stosować rozdział 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W związku z powyższym sąd zauważa, że w wypadku podmiotów nie prowadzących działalności gospodarczej zastosowanie znajdą przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności art. 67a o.p., a nie stosowany przez GITD art. 56 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania. Wyjaśnić bowiem trzeba, że przepis ten stosuje się tylko do należności cywilnoprawnych, natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Zatem brak było podstaw do stosowania art. 56 u.f.p. W sprawie zgodnie z art. 67 u.f.p. odpowiednie zastosowanie znalazłyby przepisy działu III Ordynacji podatkowej, gdyby nie przepis szczególny jakim jest art. 64 ust. 2 u.f.p. Mając powyższe na względzie sąd stwierdził, że organ naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z racji tego, że powyższe naruszenia dotyczą postępowania przed organem I instancji oraz postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a sąd stwierdził, że w sprawie istnieje również podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz umorzyć postępowanie administracyjne. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. .). Na kwotę 200 zł przysługujących do zwrotu stronie kosztów postępowania składa się wpis stały od skargi.