V SA/Wa 3239/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi F. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; oddala skargę. F. U. wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2015 r., którą organ odmówił skarżącemu umorzenia zadłużenia w postaci nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za 2007 r. ustalonej ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym: decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. ustalił F. U. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2007 r. w kwocie 1.740,80 zł. Po rozpatrzeniu złożonego przez stronę odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W dniu 12 lutego 2015 r. F. U. złożył wniosek o umorzenie ustalonej do zwrotu należności wskazując na trudną sytuację w jakiej się znajduje, która uniemożliwia mu dokonanie spłaty. Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2015 r. odmówił umorzenia przedmiotowej należności. W ocenie organu pierwszej instancji nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Organ wskazał, że zgodnie z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L Nr 365, str. 52, ze zm.). Zadłużenie strony ustalone decyzją z [...] października 2014r. stanowiło kwotę 1 740,80 zł. Kwota ta przekroczyła równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 30 września 2014 r., który miał zastosowanie w sprawie, wynosił 4,1176 zł, a więc kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła 417,76 zł. W tym stanie rzeczy organ uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku na podstawie tego przepisu. Prezes ARiMR ustalił również, że zgodnie z wyjaśnieniami wnioskodawcy i złożonymi przez niego dokumentami sytuacja wnioskodawcy jest trudna. Rodzina korzysta z pomocy Gminy w odniesieniu do trojga dzieci w wieku szkolnym, żona jest chora. Cała rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych z uprawy gospodarstwa rolnego co jest bardzo trudne ze względu na brak maszyn rolniczych i konia. Organ uznał jednak, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,3093 ha, którego wartość według danych GUS wynosi 174112,98 zł. Trudna sytuacja nie stanowi przesłanki do umorzenia nienależnych płatności a rozważając przesłanki z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia krajowego, Prezes uznał, że rozważać można by jedynie przesłankę określoną w pkt 5 tego przepisu tzn. jeżeli zachodziłoby uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności- co w okolicznościach sprawy nie zachodzi. Nie można zatem uznać, że została spełniona przesłanka wynikająca z treści § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. ponieważ możliwe jest uzyskanie kwoty, która przewyższy koszty dochodzenia i egzekucji należności. Organ wyjaśnił przy tym, że koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej wysokości kosztów (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4 % do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez organ egzekucyjny. Prezes wskazał również, że zgodnie z § 6 rozporządzenia umorzenie odsetek możliwe jest jedynie w przypadku umorzenia należności głównej. Ponadto organ odwołał się do treści art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306//2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.). Wskazał, że należność przewidziana do zwrotu przez stronę wynosi 1.740,80 zł a więc przekraczała ona równowartość 100 euro (417,76 zł) o jakiej jest mowa w tym przepisie. Organ odnosząc się do sytuacji materialnej strony wskazał, że nie stanowi ona przesłanki, którą można byłoby wziąć pod uwagę przy ocenie wniosku oraz podkreślił, że jest ona właścicielem gospodarstwa rolnego o wartości 174112,98 zł biorąc pod uwagę dane GUS.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r.- po rozpatrzeniu złożonego odwołania - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że sprawa dotyczy należności z tytułu wypłaconych stronie środków w ramach wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętego PROW 2007-2013 oraz, że w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). W ocenie Ministra, który powołał się na treść przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia, przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia, ma zastosowanie również do należności wypłacanych przez agencje płatnicze a pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz środków krajowych przeznaczonych na cele programu, a zatem brak jest podstaw do umorzenia środków finansowanych w ich ramach do czasu zakończenia programu tj. do 15 grudnia 2015 r. Niezależnie od tego Minister wskazując na treść § 4 ust. 1 rozporządzenia uznał, że nie zachodzi przesłanka umorzenia przedmiotowej należności ponieważ przekracza ona równowartość 100 euro. W przedmiotowej sprawie brak było zatem możliwości uwzględnienia wniosku strony. Minister zacytował również treść art. 54 ust. 3 akapit 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/13 z 17 grudnia 2013 r. i wskazał, że brak jest podstaw do umorzenia należności wnioskodawcy na podstawie tego przepisu. Skarżący w odniesieniu do przedmiotowej decyzji złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazując, że w odniesieniu do jego osoby wydano 6 wymienionych w skardze decyzji odmawiających umorzenia należności pobranych przez niego w poszczególnych latach z tytułu ONW i płatności bezpośrednich, zatem oceniając wniosek, organy powinny brać pod uwagę łączną przypadającą od niego należność w odniesieniu do wartości posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. Tymczasem posiada on gospodarstwo o obszarze 7,3093 ha fizycznych, na które otrzymał za rok 2014 dopłaty lecz zostały one potrącone na poczet należności, które musi zwrócić. Środki te były niewystarczające w stosunku do wyliczonych zaległości, które w związku z odsetkami ciągle narastają, i których nie jest on w stanie zapłacić, ponieważ uniemożliwia mu to trudna sytuacja rodzinna Podkreślił, że jego roczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi 1.351,49 zł, dzieci są w wieku szkolnym otrzymują doraźną pomoc z Gminy na dożywianie i zakup podręczników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. 2010, poz. 1747), wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm). Zgodnie z przepisami rozporządzenia w brzmieniu na datę rozstrzygania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tym w myśl § 1- rozporządzenie określa szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ agencji płatniczej w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zwanych dalej "dłużnikami", przypadających agencjom płatniczym z tytułu: 1) wypłaconych przez nie: a) środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, b) krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, 2) zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich - zwanych dalej "należnościami". Nadto zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. ( w brzmieniu na datę rozstrzygania) organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należności w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z określonych w nim przesłanek w postaci: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Zgodnie zaś z ust. 2 powyższego paragrafu uchylonego z dniem 4 listopada 2015 r. a więc obowiązującego w dacie rozstrzygania przez organy "Przepis ust. 1 ma zastosowanie również do należności z tytułu wypłaconych przez agencje płatnicze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tego funduszu po zakończeniu realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013." Z treści tego przepisu jak słusznie wskazał Minister w zaskarżonej decyzji wynika że , możliwość umorzenia środków pochodzących z Europejskiego FFROW jak i środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków z tego funduszu możliwe jest dopiero po 31 grudnia 2015r. Okoliczność ta wynika m.in. z przepisów ( art. 71 ust. 1 oraz art. 86 ) mających zastosowanie w sprawie rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, które jakkolwiek uchylone przez rozporządzenie z 17 grudnia 2013 r. nr 1305/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dniem 1 stycznia 2014 r., ma zgodnie z art. 88 rozporządzenia uchylającego, nadal zastosowanie do środków wypłaconych przed 1 stycznia 2014 r. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 71 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, wydatki kwalifikują się do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. Operacje podlegające współfinansowaniu nie powinny być zakończone przed datą rozpoczęcia kwalifikowalności. Należy zauważyć, że środki finansowe, do zwrotu których zobowiązany jest skarżący pochodzą właśnie ze środków takiego funduszu zatem możliwość rozważania ich umorzenia możliwe było w świetle tego przepisu po dacie 31 grudnia 2015 r. Niezależnie od tego zauważyć należy, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia krajowego, prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Przedmiotowe rozporządzenie Komisji (WE) nr 1913/2006 zostało z dniem 4 września 2014 r. uchylone i zastąpione przez rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 907/2014 , którego art. 40 w zw. z art. 36 lit g przewiduje, że kurs wymiany euro to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny przed pierwszym dniem miesiąca, w którym wydana została decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranej płatności. Decyzja taka w odniesieniu do skarżącego, została wydana w dniu [...] października 2014 r., zatem w sprawie ma zastosowanie - jak słusznie wskazał Minister - kurs euro z dnia 30 września 2014 r., który wynosił 4,1776 zatem równowartość 100 euro wynosiła 417,76 zł. Należy podkreślić, że kwota należności wynosiła zgodnie ze wskazaniem organów kwotę 1740,80zł. . Mając ponadto na uwadze przedstawiony przepis § 3. ust.1 rozporządzenia należy zauważyć, że przewiduje on możliwość umorzenia należności tylko w przypadkach w nim wskazanych, przy czym organ I instancji wskazując, że w odniesieniu do strony rozważać można byłoby jedynie przesłankę określoną w pkt 5 wskazanego przepisu, oceniając stan jej posiadania podkreślił, że przesłanka ta, czyli że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kwoty dochodzonej należności - nie zachodzi. W przedstawionej sytuacji organy nie miały zatem podstaw do umorzenia należności zgodnie z wnioskiem strony, a ponieważ niezależnie od treści § 3 ust.2 rozporządzenia krajowego brak było podstaw do zastosowania przez nie przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należy uznać, iż skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw pozwalających na jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.