V SA/Wa 327/07

Sygn. akt V SA/Wa 327/ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędzia WSA Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności oddala skargę. Pismem z dnia 8 lipca 2004 r. (data wpływu do organu) H. S. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu wniosku zainteresowana wskazała, iż nie ma stałego źródła dochodu, nie posiada też nieruchomości ani żadnych przedmiotów ruchomych przedstawiających wartość handlową. W związku z powyższym znalazła się w ciężkiej sytuacji materialnej, co zmusiło ją do wyjazdów za granicę w celu poszukiwania pracy. Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (określany dalej jako "ZUS") odmówił H. S. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu organ wskazał, iż: "Brak majątku lub dochodów dostatecznych do zrealizowania zaległości nie stanowi sam w sobie wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi umorzenia". Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (określany dalej jako "Prezes ZUS") decyzją z dnia [...] października 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.);dalej: "u.s.u.s.", określającego warunki umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie nie można było stwierdzić całkowitej nieściągalności i w konsekwencji brak było podstaw do umorzenia należności. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze nie sprecyzowała zarzutów przeciw zaskarżonej decyzji, powołała się na trudną sytuację rodzinną i finansową, którą szczegółowo przedstawiła w pismach kierowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2004 r., sygn. akt I SO/Gd 117/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przekazał sprawę według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 848/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał Ministra Polityki Społecznej jako organ właściwy do ponownego rozpatrzenia sprawy umorzenia należności z tytułu składek. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z [...] marca 2006 r. przekazał ponownie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organowi właściwemu na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. o numerze [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2004 r. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie Prezes Zakładu stwierdził, że organ I instancji stwierdzając, iż sytuacja skarżącej nie daje podstaw do zastosowania przepisu art. 28 u.s.u.s. zasadnie wydał decyzję odmowną. Prezes Zakładu wyjaśnił ponadto, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. może ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Norma prawna zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jednoznacznie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim przypadku Zakład może je umorzyć, co jest jego uprawnieniem, lecz nie obowiązkiem. W uzasadnieniu wskazano również, iż wiek zainteresowanej pozwalający na aktywność zawodową oraz odległy termin przedawnienia dochodzonych należności składkowych, stanowią okoliczności przemawiające za dalszym dochodzeniem przez Zakład swoich wierzytelności z tytułu składek. W skardze z dnia 8 września 2006 r. H. S. wniosła o uchylenie ww. decyzji. Podniosła, iż Prezes ZUS w ogóle nie ocenił i nie odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, dotyczącego sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, pominął też przedstawione przez skarżącą nowe okoliczności, jak np. fakt, iż mąż zainteresowanej odbywa [...]. Zarzuciła również, że organ uzasadniając zaskarżoną decyzję skupił się jedynie na wykładni art. 28 u.s.u.s., którego treść – zdaniem organu – "nie obliguje Zakładu do umarzania swoich należności lecz stanowi jego uprawnienie", brak natomiast w zaskarżonej decyzji rzetelnego uzasadnienia faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi należy stwierdzić, że nie są one zasadne. W sprawie niniejszej, zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskowanego przez skarżącą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za łączny okres od lutego 2003 r. do sierpnia 2003 r. Prezes ZUS po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazał, iż zarówno ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, jak i wydana przez niego decyzja są zasadne. Podniósł, iż istotną okolicznością przemawiającą za odmową umorzenia należności składkowych zainteresowanej był przede wszystkim młody wiek skarżącej, pozwalający na aktywność zawodową i fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej nastawionej na uzyskiwanie dochodów, co w kontekście odległego terminu przedawnienia należności przemawia za dalszym dochodzeniem przez Zakład swoich wierzytelności. W związku z powyższym nie sposób zgodzić się z zarzutem skarżącej jakoby organ "uzasadniając zaskarżoną decyzje skupił się wyłącznie na jednym fakcie – uznaniowości procedury umorzenia składek". Nie znajduje również uzasadnienia podniesiony przez zainteresowaną zarzut, jakoby organ nie dokonał oceny sytuacji życiowej skarżącej oraz nie odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i przedstawionych przez nią okoliczności takich jak, np. [...] przez męża skarżącej. Prezes ZUS zauważył bowiem, iż wydając zaskarżoną decyzję należało uwzględnić fakt, iż sytuacja rodzinna skarżącej ulegnie zmianie po zakończeniu odbywania przez małżonka zainteresowanej [...], a w przypadku zmiany sytuacji ekonomicznej będzie mogła ona podjąć próbę spłaty zadłużenia, np. w formie układu ratalnego. Organ podniósł, iż trudna obecnie sytuacja materialna może przecież ulec zmianie w przyszłości – szczególnie w kontekście prowadzonej przez nią działalności gospodarczej – bowiem skarżąca nie przedstawiła zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia uniemożliwiającym dalsze osiąganie dochodów. Wskazano również, iż obowiązek utrzymania dwójki niepełnoletnich dzieci nie zwalnia skarżącej z obowiązku opłacania przedmiotowych składek, z którym powinna była się liczyć podejmując działalność gospodarczą. Ponadto organ wskazał, iż podjęcie decyzji o umorzeniu należności ma uznaniowy charakter, co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek przesłanki – wskazanej ustawą (art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.]) i rozporządzeniem (§ 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne [Dz. U. Nr 141, poz. 1365]) – nie skutkuje automatycznie umorzeniem zadłużenia. Wyjaśnił, iż przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oparty jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, dającej organowi możliwość podjęcia decyzji negatywnej, nawet w przypadku całkowitej nieściągalności składek. Organ podniósł, iż treść powołanego powyżej przepisu przesądza o jego uprawnieniu, nie zaś obowiązku w kwestii podejmowania decyzji o umorzeniu swoich należności. Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego – będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań –.nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji [pic]uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie z powyższego obowiązku, organ wywiązał się w sposób należyty. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem strony, iż wydając zaskarżoną decyzję organ wykazał się "całkowitym niezrozumieniem istoty umorzenia należności" gdyż z uzasadnienia jej wynika, iż "nigdy nie należy umarzać należności, bowiem nie jest wykluczone ich odzyskanie w przyszłości". W ocenie Sądu skarżąca niesłuszne z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyciąga powyższe wnioski. Organ jasno wskazał, konkretne okoliczności faktyczne jakie złożyły się na odmowę umorzenia należności i podtrzymanie stanowiska wyrażonego w decyzji organu pierwszej instancji. Natomiast wydana w granicach uznania administracyjnego negatywna decyzja nie oznacza "niezrozumienia istoty umorzenia należności" ale jest uzasadnionym działaniem organu w ramach pozostawionej mu przez ustawodawcę swobody. Zaznaczyć należy, iż uznaniowość decyzji musi każdorazowo mieścić się w granicach nakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Wobec powyższego Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.