V SA/Wa 330/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skargą z 29 grudnia 2014r. J.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] grudnia 2014r. nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z UE do F. W treści skargi zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 12 maja 2015r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem wnioskodawca nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Skarżący, jak podkreślił autor postanowienia nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Pismem z 27 maja 2015r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z 12 maja 2015r. W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor wskazał, że dostarczył niezbędne dokumenty tj. zaświadczenie z urzędu gminy o dochodach wraz z formularzem PPF, zaświadczenie z banku o posiadanych aktywach. Skarżący wskazał, że osiąga kwotę 712 zł tytułem dochodu z gospodarstwa rolnego, kwotę 292 zł z tytułu dopłat unijnych oraz kwotę 212 zł z tytułu zasiłku rodzinnego, miesięcznie co zaznaczył wnioskodawca na 4-osobową rodzinę przypada 304 zł na osobę, co jego zdaniem uzasadnia ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 17 lipca 2015r. skarżący został wezwany do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy. Przy piśmie z 29 lipca 2015r. (data wpływu do Sądu) skarżący przesłał wyciąg z konta bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015, poz. 658 – dalej jako ustawa nowelizująca). Zgodnie z art. 2 tej ustawy do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy ustawy nowelizującej w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81. Natomiast w pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy nowelizowanej w brzmieniu dotychczasowym. To oznacza, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 260 ustawy p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji, zgodnie z którym w razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Należy zauważyć, że przepis ten nie daje Sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przesłanka przyznania prawa pomocy czy też nie. Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy która ma charakter wyjątkowy i nie może być nadużywana jest także zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody. Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Za przyznaniem prawa pomocy w takim zakresie przemawia sytuacja rodzinna i materialna w jakiej znajduje się skarżący i jego rodzina. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną oraz dwojgiem dzieci prowadzi gospodarstwo rolne, którego dochodowość roczna wynosi 8.552,49 zł (zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Gminy w S. z 18 grudnia 2014r.), co miesięcznie zamyka się w kwocie 712 zł, dodatkowo skarżący otrzymuje dopłaty unijne w wys. 292 zł miesięcznie i zasiłek rodzinny w wys. 212 zł, łącznie daje to sumę 1.216 zł miesięcznie (czyli 304 zł na jednego członka rodziny). Strona jest właścicielem domu o powierzchni ok. 80 m² , w którym zamieszkuje wraz z rodziną oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,06 ha położnego w gminie S., a ponadto samochodu osobowego H. (rok produkcji 2006) o wartości ok. 8.000 zł oraz samochodu dostawczego C. (rok produkcji 2007) o wartości ok. 16.000 zł oraz traktora U. (rok produkcji 1992) o wartości 10.000 zł. Na miesięczne koszty utrzymania rodziny składają się opłaty za energię elektryczną i gaz (w wys. 150 zł), opłaty za wyżywienie (w wys. 500 zł), za ubrania (w wys. 100 zł) oraz opłaty związane z edukacją dzieci – dwoje dzieci wnioskodawcy uczy się w gimnazjum – w wys. 100 zł., ale także koszty spłaty kredytu w wys. 6.250 zł rocznie. Uwzględniając powyższe, należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Jednocześnie Sąd poucza o treści art. 249 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.