V SA/Wa 3312/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz I. C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi, wniesionej przez I. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] września 2014r. nr [...] uchylająca decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek oraz orzekająca o umarzeniu odsetek w kwocie [...] zł i odmawiająca umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres [...] r. w kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...]lutego 2013 r. I. C. (dalej: abonentka, strona lub skarżąca) zwróciła się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT) z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych, argumentując swoją prośbę tym, że jest w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej wieloletnią, ciężką chorobą jej męża, który zmarł w [...] r. Abonentka wyjaśniła, że zaprzestała uiszczania opłat w związku z wypowiedzią Premiera Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem o sygnaturze i numerze [...] z dnia [...] maja 2013 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o wymienione dokumenty. W dniu [...] lipca 2013 r. do akt sprawy dołączono pismo abonentki, w którym poinformowała o trudnej sytuacji finansowej. Skarżąca wyjaśniła, że utrzymuje się z renty rodzinnej, która obciążona jest zajęciem komorniczy. Wskazała, że z powodu długotrwałej i wymagającej dużych nakładów finansowych choroby jej męża, spłaca po jego śmierci liczne zobowiązania finansowe. Ponadto strona podkreśliła, że nie otrzymywała od Poczty żadnych upomnień w sprawie zaległości w płatności opłat abonamentowych. Zdaniem skarżącej sprawa powinna być uznana za przedawnioną. Na potwierdzenie powyższych argumentów skarżąca przesłała kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy H. C. oraz kopię decyzji ZUS o waloryzacji renty I. C.. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami. W wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzupełnionego pismem z dnia [...] marca 2014 r., KRRiT wydała decyzję z dnia [...] września 2014r., uchylającą decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek oraz orzekającą o umarzeniu odsetek w kwocie [...] zł i odmawiającą umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres [...] r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu KRRiT opisała stan faktyczny sprawy, terminy przedawnienia należności z tytułu opłat abonamentowych oraz wskazała, że nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi Premiera Rzeczypospolitej Polskiej na temat abonamentu rtv, wyjaśniając jednocześnie warunki uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. Pismem z dnia 3 listopada 2014 r. I. C. zaskarżyła ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powołując się na nieprawidłowe dane osobowe, brak nadania numeru identyfikacyjnego, brak wezwań do zapłaty oraz przedawnienie zaległości wnosiła nadal o umorzenie. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wniosła o oddalenie skargi rozwijając argumentację z powołaniem się na art. 10 ust. 1 ustawy o abonamentach, uznaniowość decyzji umarzających oraz charakter opłat abonamentowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie. Uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W pierwszej kolejności odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej, że zaprzestała uiszczania opłat w związku z wypowiedzią Premiera Rzeczypospolitej Polskiej, zauważyć należy, że wypowiedź Donalda Tuska miała miejsce w kwietniu 2008 r. tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżąca już w okresie [...] r. nie uiszczała opłat abonamentowych. W kwestii braku doręczeń wezwań i zawiadomień o zaległościach w płatności opłat abonamentowych stwierdzić należy, że wskazanie imienia skarżącej jako "I." zamiast "I." stanowi zdaniem Sądu jedynie oczywistą omyłkę pisarką. Nie można zatem uznać, że załączone do skargi pisma były skierowane do innej osoby. Ponadto za niemające żadnego znaczenia w niniejszej sprawie należy uznać argumenty skarżącej dotyczące zawiadomień z [...] r., albowiem przedmiotowa sprawa dotyczy zobowiązań powstałych w latach [...] r., natomiast zobowiązania, o których mowa w pismach z [...] r. nie są dochodzone przez organ. Bezcelowe są zatem argumenty dotyczące przedawnienia tych zobowiązań. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm.) w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczaniu. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji uchwałą nr 391/2012 z dnia 30 października 2012 r. postanowiła, iż przesłankami umarzania ww. zaległości są w szczególności: 1. dochód na jedną osobę w gospodarstwie domowym nieprzekraczający: • 55,5% minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto - w gospodarstwie wieloosobowym, • 74% minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto - w gospodarstwie jednoosobowym; 2. niedopełnienie formalności przewidzianych w art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych; 3. klęska żywiołowa obejmująca gospodarstwo domowe osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty abonamentowej; 4. ciężka i długotrwała choroba osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty abonamentowej; 5. ogłoszenie wobec podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty abonamentowej upadłości układowej, o której mowa w tytule VI części I, tytule VII części I lub tytule V części III oraz w przypadkach przewidzianych w art. 13 lub 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361, z późn. zm.). Decyzja dotycząca umorzenia opłat abonamentowych ma charakter uznaniowy. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postepowania administracyjnego – Dz. U. z 2013r., poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.) decyzja powinna zawierać (między innymi) uzasadnienie faktyczne i prawne; § 3 stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Należy stwierdzić – mając na względzie wskazane powyżej przepisy, że zaskarżona decyzja nie zawiera prawidłowo sporządzonego uzasadnienia. Zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Powinno ono realizować ogólną zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). Równocześnie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie toku rozumowania organu oraz motywów rozstrzygnięcia. Ma to szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uznaniowej uniemożliwia ocenę, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Ponadto trzeba mieć na względzie, że z art. 7 k.p.a. wynika, iż organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów, ale powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy. Organ powinien podjąć wszelkie kroki aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy (zasada prawdy obiektywnej), która jest realizowana poprzez przepisy normujące postępowanie dowodowe (art. 77 k.p.a. ) oraz ocenę materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ uzasadnił rozstrzygnięcie bardzo lakonicznie i ogólnikowo. Dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, KRRiT usiłowała przekonać Sąd o słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest to jednak etap, na którym można nadrobić błędy uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a właściwie jego brak, z uwagi na nie spełnienie wymogów z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Przede wszystkim z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jakie okoliczności legły u podstaw uchylenia decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek oraz orzeczenia w tym zakresie. Organ nie wyjaśnił dlaczego jego zdaniem okoliczności wskazane przez skarżącą uzasadniają jedynie umorzenie odsetek od zaległości w płatności opłat abonamentowych oraz dlaczego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia opłat abonamentowych. W uzasadnieniu decyzji KRRiT zabrakło uzasadnienia prawnego. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg powołania tylko niektórych przepisów prawa. Uzasadnienie musi zawierać wyjaśnienie dlaczego organ rozstrzygając sprawę określony przepis zastosował i – w razie możliwości przyjęcia różnej wykładni tego przepisu- dlaczego daną wykładnię przyjął. Niezbędna jest bowiem analiza przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji składa się tylko z jednej części- z uzasadnienia faktycznego. Organ nie dokonał analizy przepisów ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. oraz uchwały nr 391/2012 z dnia 30 października 2012 r. i nie zawarł umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle ww. przepisów. Nie wskazał również, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia prawnego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zdaniem Sądu w sprawie nie zebrano materiału dowodowego w sposób prawidłowy. W szczególności nie wiadomo jakie są niezbędne miesięczne wydatki skarżącej. Tymczasem podstawą rozstrzygnięcia mogą być jedynie takie dowody, które zostały przeprowadzone w ramach postępowania w danej sprawie. Ponadto należy zauważyć, iż organ nie odniósł dochodów osiąganych przez skarżącą do jej indywidualnej sytuacji życiowej i zdrowotnej. Nie rozważył również wpływu długotrwałej choroby męża skarżącej na jej trudną sytuację finansową. Ponadto organ nie dokonał należytej oceny zarzutów podniesionych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego i nie umotywował podjętej decyzji. Wymogów z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego nie spełnia w żadnej mierze stwierdzenie: "Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego oraz po ponownej jego analizie orzekam jak w sentencji". Mając na względzie powyższe uzasadniony jest pogląd, iż przytoczona argumentacja nie uzasadnia wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i wnikliwy, wskazując tym samym na dokonanie uproszczonej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, bez uwzględnienia wskazanych powyżej okoliczności. Zaskarżona decyzja ze wskazanych przyczyn nie poddaje się merytorycznej kontroli Sądu. Na marginesie należy podkreślić, że za niezrozumiały należy uznać zarzut organu zawarty na str. 2 odpowiedzi na skargę, iż skarżąca nadesłała jedynie część dokumentacji wykazującej jej sytuację finansową i losową (m.in. nie przedstawiła dochodów męża) skoro z oświadczeń strony wynika, że jej mąż zmarł w [...] r. natomiast wniosek o umorzenie opłat abonamentowych został złożony w 2013 r. Reasumując w toku ponownego rozpoznawania sprawy organ orzekając w granicach wniosku Strony przeprowadzi prawidłowo postępowanie administracyjne mając na uwadze art. 7, 77 i 80 k.p.a. a wydane orzeczenie uzasadni zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.