V SA/Wa 3320/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz T. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. T. S. zwróciła się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od stycznia 2009r. do grudnia 2013r. w łącznej kwocie wynoszącej wraz z odsetkami 1388,36zł. Uzasadniając prośbę wskazała, że została wprowadzona w błąd i nie miała świadomości, iż opłacanie abonamentu jest obowiązkowe, a ponadto powołała się na swoją trudną sytuację materialną wskazując, że ma dwoje chorych na padaczkę dzieci i z tego tytułu bardzo duże wydatki na leki. Przedłożyła dwa orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dot. córek P. S. i M. S.. Pismem z dnia 11 czerwca 2014 r. strona została wezwana do uzupełnienia wniosku o złożenie szczegółowo wskazanych dokumentów potwierdzających, iż w jej przypadku zachodzi wyjątkowa sytuacja lub istnieją szczególne względy społeczne bądź przypadki losowe uzasadniające uwzględnienie wniosku. W dniu 2 lipca 2014 r. do akt sprawy dołączono zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały, zaświadczenie o nauce córki M. S. , zaś w dniu 16 lipca 2014r. do organu wpłynęły informacje o stanie zdrowia córek P. S. i M. S., kopia decyzji ZUS o podwyższeniu renty, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy P. S., kopia informacji KRUS o wysokości miesięcznych składek na ubezpieczenie społeczne rolników wnioskodawczyni T. S.. W wyniku rozpoznania wniosku, decyzją znak (...) z dnia (...) lipca 2014r. organ I instancji odmówił umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości 1.059,60 złotych, wraz z odsetkami w wysokości 374,71zł. W uzasadnieniu wskazano na brak podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art.10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm.). Organ wskazał, iż umorzenie zaległości abonamentowych jako wyjątek od zasady powszechności uiszczania opłat abonamentowych może być stosowane jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. ( data nadania w Urzędzie Pocztowym ) T. S. zwróciła się z wnioskiem do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśliła, że ze względu na opiekę na niepełnosprawnymi dziećmi nie może podjąć pracy zarobkowej , a miesięczny dochód jej rodziny stanowi kwota 620 zł netto. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji działając jako organ II instancji, decyzją z dnia (...) października 2014 r. nr (... ) uchyliła uprzednio wydaną przez siebie decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek i umorzyła odsetki w kocie 374,71 zł oraz odmówiła umorzenia zaległości w pozostałej części. W uzasadnieniu wskazano, iż przepisy ustawy o opłatach abonamentowych obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nakładają na wszystkich użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Wskazano dalej , iż z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika że w gospodarstwie domowym prowadzonym przez stronę są jeszcze inne 4 osoby. Nie dosłano natomiast żadnych dokumentów informujących o wysokości dochodów pozostałych członków rodziny. Organ ustalił, że z decyzji ZUS wynika, iż córka P. S. pobiera rentę socjalną w kwocie 709,34zł, a córka M. S. otrzymuje wynagrodzenie w celu nauki zawodu w oparciu o uczniowską tabele płac. Na koniec organ wskazał, że zwolnienie od opłat przysługuje wszystkim osobom, wskazanym przez ustawodawcę, które w placówce operatora wyznaczonego złożą oświadczenia o spełnieniu warunków do korzystania z tych zwolnień, wymienione w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 16 lutego 2010r. ( Dz. U. Nr 29 poz. 152) oraz z dnia 26 lutego 2013r. ( Dz. U 2013 poz. 379). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na, jak wskazała ciężką sytuację finansową i brak możliwości podjęcia pracy z uwagi na chorobę córek. Ponadto wniosła o uchylenie wszystkich tytułów wykonawczych w prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. postpowaniu egzekucyjnym. Do skargi dołączyła kopie dokumentów uprzednio składanych w postępowaniu administracyjnym oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności Krakowskiego Banku Spółdzielczego w O. z (...) marca 2014r., postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...) września 2014r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) na kwotę 19, 30zł w związku z uregulowaniem należności, W odpowiedzi na skargę organ w pierwszej kolejności wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 par 1 pkt 6 p.p.s.a., wskazując, że nie jest organem prowadzącym postpowanie egzekucyjne, nie jest również wierzycielem określonych decyzją należności. Ma jedynie uprawnienia do zastosowania ulg w płatności opłat abonamentowych. Na wypadek nieuwzględnienia wniosku w dalszej kolejności organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym orzeczeniu. W obszernym uzasadnieniu swego stanowiska przytoczył przepisy prawa, w oparciu o które organ rozstrzyga w drodze uznania administracyjnego o zastosowaniu ulg w płatności opłat abonamentowych oraz powołał w tym zakresie stosowne orzecznictwo sądowadministracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych powodów aniżeli w niej wskazane. W pierwszej kolejności wskazać jednakże należy, że uprawnienia sądów administracyjnych określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że wniosek organu o odrzucenie skargi nie jest zasadny, gdyż sprawa, wbrew stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę należy do właściwości sądu administracyjnego. Wniesiona przez T. S. skarga jest dopuszczalna, gdyż jak wynika z jej treści jednoznacznie wskazuje, że jej przedmiotem jest wydana w dniu (...) października 2014r. decyzja organu - Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, o wskazanym nr (...) Nr (...), podjęta na podstawie art. 10 ust 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych w związku z art. 104 oraz 138 pkt 1 i § 2 k.p.a., stanowiąca rozstrzygnięcie na wniosek skarżącej o zastosowanie wobec niej ulgi w płatności opłat abonamentowych poprzez umorzenie wskazanych we wniosku z dnia 24 lutego 2014r. zaległości. Zatem nie ma wątpliwości jaki jest przedmiot postępowania i że z racji podjętego rozstrzygnięcia należy on do właściwości sądu administracyjnego w sprawie, której właściwym do jej załatwienia organem jest z mocy ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji - biorąca udział w sprawie. Fakt, iż istotnie w dalszej części skargi skarżąca domaga się też w konsekwencji swego zasadniczego stanowiska uchylenia zapadłych orzeczeń, czy czynności podjętych w postępowaniu egzekucyjnym nie może mieć przesądzającego znaczenia i uznania z tego powodu niedopuszczalności skargi. Wskazać w tym miejscu należy, że granice danej sprawy zakreśla natomiast zaskarżona decyzja, co oznacza, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie może rozstrzygać o wnioskach skarżącej w przedmiocie innych jeszcze postępowań np. powołanego w skardze postepowania egzekucyjnego . Dokonując natomiast kontroli legalności zaskarżonej decyzji KRRiT z dnia (...) października 2014r. granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie przywołanych wyżej przepisów i nie będąc związanym zarzutami skargi o czym stanowi art.134§1p.p.s.a. Sąd uznał, iż orzeczenie to jest nieprawidłowe ze względów proceduralnych, a wobec tego skarga podlega uwzględnieniu. Sąd wskazuje, iż rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji w zakresie, w którym uchyla zaskarżoną decyzję jedynie w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek od zaległości w opłatach abonamentowych i orzeka w tej części co do istoty sprawy, a następnie odmawia umorzenia zaległości w płatności tj. merytorycznie orzeka również w części już rozstrzygniętej decyzją organu I instancji w sytuacji gdy nie uchylił decyzji w całości, było nieprawidłowe. W konsekwencji zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 138 § 1 kpa stanowi, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze. Zgodnie z ugruntowanym i jednolitym poglądem orzecznictwa i piśmiennictwa przepis art. 138 kpa zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie (tak też Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.138 Kodeksu postępowania administracyjnego). Zatem skoro organ uchylił decyzję uprzednio przez siebie wydaną jedynie w części to tylko w tym zakresie mógł orzec ponownie. Brak zatem było podstaw do merytorycznego rozstrzygania ( tj, co do istoty sprawy) co do odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych skoro organ nie uchylił tej części uprzednio wydanej przez siebie decyzji i rozstrzygnięcie w powyższym zakresie w obrocie już istniało. Tym samym organ ponownie rozstrzygając sprawę orzekł co do istoty sprawy w części uprzednio rozstrzygniętej której nie uchylił. Taką jak wydał decyzję organ mógł podjąć jedynie w przypadku uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w całości, czego nie uczynił. Stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania czyni zasadniczo przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. W postępowaniu sądowo – administracyjnym w pierwszej kolejności przeprowadzona jest kontrola aktów administracyjnych z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji oraz w zakresie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek ze wskazanych wad lub naruszeń czyni dalszą kontrolę zbędną, (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Komentarze, T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, WP LexisNexis; W-wa 2005, str. 461). Z tych przyczyn poza rozważaniami pozostają pozostałe zarzuty skargi. Nie mniej na marginesie powyższego Sąd zwraca uwagę, iż zgodnie z treścią przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz.267 ze zm. dalej "k.p.a.") uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby KRRiT, jako organ rozpoznający sprawę po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ponownego wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu decyzji powołano ustalenia organu I instancji, wyjaśniono treść obowiązujących przepisów, zaś nie ustosunkowano się do twierdzeń podnoszonych przez wnioskodawcę na tyle by poddało się kontroli administracyjnej stanowisko, wg którego istnieją uzasadnione powody zwolnienia skarżącej z ciążącego zobowiązania nie mniej jedynie w części. Zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy. Należy w tym miejscu podkreślić, iż decyzja dotycząca umorzenia opłat abonamentowych ma charakter uznaniowy, co tym bardziej obliguje organ do wnikliwego i przekonywującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W myśl z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ II instancji, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia przez organ w sposób kompleksowy wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego, stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. i szczegółowego uzasadnienia dlaczego skorzystał wobec skarżącej z ulgi jedynie w zakresie umorzenia odsetek Zdaniem Sądu, naruszenie takie również mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. Równocześnie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie toku rozumowania organu oraz motywów rozstrzygnięcia. Ma to szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uznaniowej uniemożliwia ocenę, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ uzasadnił rozstrzygnięcie bardzo lakonicznie i ogólnikowo. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Podkreślenia wymaga, że to organ administracyjny jest "gospodarzem postępowania" i to on określa kierunek jego prowadzenia, a także określa jakie dowody w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy (J. Łętowski, Prawo administracyjne..., s. 230-231). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została co prawda z uwzględnieniem twierdzeń wnioskodawczyni jednak nie sposób z niej do końca wywieść jakie argumenty kierowały organem, który uznał, że strona spełnia warunki do skorzystania z ulgi ale jedynie w części dotyczącej umorzenia odsetek. Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zebranie i ocena dowodów w sprawie powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji winno natomiast dać jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, których w zaskarżonej decyzji zabrakło. Sentencja zaś ponownie wydanej decyzji winna odpowiadać formie przewidzianej w art. 138 § 1 kpa. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.