V SA/Wa 3329/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) września 2014 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: - odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w całości poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. S. (dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem, posiada nieruchomość rolną o pow. 4 ha, dom, mieszkanie, budynki gospodarcze stanowiące składnik gospodarstwa rolnego, samochód osobowy - rok produkcji 1999. Jedynym dochodem rodziny jest dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 1200 zł. Uzasadniając wniosek Skarżący wskazał niskie dochody z gospodarstwa rolnego i brak możliwości podjęcia innej pracy z powodu stanu zdrowia. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy, zarządzeniem z 31 marca 2015 r. wezwano Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe przedstawił dokumentację medyczną, wyciąg z rachunku bankowego, decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. Wyjaśnił również, że oprócz samochodu osobowego posiada samochód ciężarowy, rok produkcji 1996, nie posiada sprzętu rolniczego, nie korzysta z pomocy społecznej, w 2014 r. uzyskał dopłaty rolnicze w wysokości 2238 zł. W ramach gospodarstwa rolnego około 0,80 ha przeznacza na zasiewy, 0,5 ha zajmuje pole ze świerkami, a ponadto 3,96 ha stanowią nieużytki. Wyjaśnił również, że oprócz zabudowań gospodarczych posiada dom mieszkalny i ubiega się o świadczenie rehabilitacyjne. Oszacował, że miesięczny koszt utrzymania rodziny wynosi około 2500 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności. W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie Skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Skarżący odpowiedział na wezwanie. Wskazać należy, że analiza nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie dokumentów oraz analiza złożonych wyjaśnień prowadzi do wniosku, że nie są one wiarygodne. Szczególnie należy wskazać, ze Skarżący składając oświadczenie na formularzu PPF wyjaśnił, że uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości około 1200 zł miesięcznie – i jest to jedyny dochód trzyosobowej rodziny. Składając dodatkowe wyjaśnienia wskazał, że miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą 2500 zł. Przedstawione wyjaśnienia nie mogą zostać uznane za wiarygodne, ponieważ wynika z nich, że wydatki rodziny są dwukrotnie wyższe od zadeklarowanych dochodów. Skarżący nie przestawił żadnych dokumentów wskazujących na wysokość dochodów z gospodarstwa rolnego (faktur, rachunków), nie przedstawił również żadnych informacji, czy członkowie jego rodziny uzyskują jakiekolwiek dochody. Zasadny jest wniosek, że Skarżący nie udokumentował ani uzyskiwanych dochodów ani ponoszonych kosztów utrzymania. W konsekwencji nie jest możliwe określenie rzeczywistych relacji dochodów do wydatków, co pozwoliłoby na ocenę zasadności przyznania prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że to na Skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Referendarz sądowy natomiast ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. Nieudzielenie pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez Skarżącego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, oświadczenie Skarżącego należało uznać za budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się. Oświadczeniem o przedstawionej treści Skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.