V SA/Wa 333/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia... sierpnia 2011 r. nr ... w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. R. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi z ... września 2011 r., wniesionej przez S. R. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Kierownik Urzędu) z ... sierpnia 2011 r. Nr ..., wydana na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) – dalej: ustawy o kombatantach, utrzymująca w mocy decyzję własną z ... lipca 2011 r. Nr ... o pozbawieniu S. R. uprawnień kombatanckich. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. S. R. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. z tytułu służby w LWP oraz udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej pełniąc służbę w ... Brygadzie Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Zawiadomieniem z dnia ... kwietnia 2011 r. Kierownik Urzędu poinformował kombatanta, że zostało wszczęte z urzędu postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 21 i art. 25 ustawy o kombatantach oraz wezwał weryfikowanego do nadesłania wszelkich wiarygodnych (poświadczonych za zgodność z oryginałem) wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskane przez niego uprawnienia kombatanckie. Następnie decyzją nr ... z ... lipca 2011 r. Kierownik Urzędu działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach pozbawił S. R. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż nie budzi wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej pełniąc służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jak wynika z akt sprawy m.in. z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia ... maja 2011 r. S. R. podczas służby w KBW brał udział w walkach z oddziałami podziemia niepodległościowego m.in. NSZ, AK i WiN. Ocena uprawnień kombatanckich strony wskazuje zatem, że pełniąc służbę w KBW brał udział w zwalczaniu organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wyjaśnił, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego został zaliczony do aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego. Pismem z dnia ... lipca 2011 r. S. R. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że nie brał udziału w walkach z oddziałami podziemia niepodległościowego m.in. NSZ, AK i WiN. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia ... sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... lipca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że we wniosku strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Kierownik Urzędu ponownie podkreślił, że S. R. w okresie od ... maja 1945 r. do ... września 1947 r. brał udział w walce ze zbrojnym reakcyjnym podziemiem (zaświadczenie WKU N.). Jednocześnie z informacji uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej (pismo z dnia ... czerwca 2011 r.) wynika, iż ... Brygada KBW mp. ... ( w skład której wchodził ... ), w okresie pełnienia służby wojskowej przez zainteresowanego, brał udział w walkach z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość oraz Ukraińską Powstańczą Armią. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944 - 1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu wskazane wyżej okoliczności stanowią podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Organ wyjaśnił, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91 - OSNC APU nr 10/92, poz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93 - publikowane OTK 1994/1/4, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tym samym przyznać należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Pozbawienie zaś uprawnień kombatanckich osoby, która pełniła służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, wiąże się z wykonywaniem przez nią zadań śledczych i operacyjnych w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Kierownik Urzędu wskazał, iż biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należało uznać iż zainteresowany podczas pełnienia służby wojskowej w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wyjaśnił, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Biorąc udział w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem przyjmowano, iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach fakt, takiego udziału – nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej – powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Zatem wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważnia organ do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Pismem z dnia ... września 2011 r. S. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W skardze wskazał, że do wojska poszedł jako poborowy w kwietniu 1945r.i jeszcze raz podkreślił, że nie brał udziału w zwalczaniu NSZ, AK i WiN. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w toku prowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów prawa które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zważyć należy, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach, zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem to łącznie służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej oraz wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Należy zgodzić się z twierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie. Skarżący służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Niewątpliwie Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" jak prawidłowo zauważył Kierownik Urzędu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91 - OSNCA 1992, nr 10, poz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., T 15/93 - OTK 1994, nr 1, poz. 4, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tym samym przyjąć należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która pełniła służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego wiąże się z wykazaniem wykonywania przez nią zadań śledczych i operacyjnych w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie organ uznał, iż zainteresowany podczas pełnienia służby wojskowej w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Sąd nie podziela ustaleń dokonanych przez organ orzekający i stwierdza, iż pozbawienie Skarżącego uprawnień kombatanckich było, co najmniej przedwczesne. Wbrew bowiem stanowisku organu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, iż skarżący wypełnia dyspozycję art. 21 ust 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach. Oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na ogólnych sformułowaniach użytych w deklaracji członkowskiej, piśmie WKU i ZBOWiD oraz informacji z Instytutu Pamięci Narodowej o udziale ... Brygady KBW mp. ... w walkach zbrojnych z niepodległościowym podziemiem nie było wystarczające do przyjęcia, że skarżący pełniąc służbę w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczność, że jednostka, w której skarżący odbywał służbę walczyła z podziemiem niepodległościowym nie przesądza automatycznie o tym, że skarżący osobiście brał udział w tych walkach. Wskazać należy, iż Skarżący w toku postępowania m.in. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowczo zaprzeczał, ażeby kiedykolwiek brał udział w walkach z podziemiem niepodległościowym. Skarżący powtórzył tę deklarację w skardze do sądu. Co więcej, nawet przy podjęciu starań o uzyskanie uprawnień ZBOWiD w 1982r. skarżący nie powoływał się na walkę z podziemiem niepodległościowym. W deklaracji członkowskiej ZBOWiD wskazał na służbę w Wojsku Polskim w okresie od ....04.1945r. do ...09.1947 [ ... Brygada KBW ...] (deklaracja członkowska ZBOWiD k.5-6 akt adm.) Powyższe oświadczenia Skarżącego zostały przez Kierownika Urzędu pominięte. Sąd wskazuje, iż prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury ze względu na jej istotne znaczenie w procesie realizacji prawa i wolności obywatelskich mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego - w niniejszej sprawie - przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynik a, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji [v. wyrok NSA z 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516]. Z kolei przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji [v. wyrok NSA z 19 03 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz. 23]. Ponadto, organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast – zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów – odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny (wyrok NSA z 23 lutego 1999 r., sygn. IV SA 1010/97, Lex nr 48684). W sprawie niniejszej należy stwierdzić, iż organ administracyjny tym obowiązkom uchybił. Nie zebrał i nie rozpoznał bowiem całego materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie, czy skarżący podczas i w związku ze służbą w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien podjąć kroki niezbędne do wyjaśnienia charakteru czynności wykonywanych przez Skarżącego w toku pełnionej służby wojskowej tj. uzupełnić materiał dowodowy sprawy co najmniej o dowód z przesłuchania S. R. na okoliczność charakteru pełnionej służby w KBW w szczególności wykonywanych zadań i zakresu uczestnictwa w walkach. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.