V SA/Wa 3340/16

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) października 2016 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi (ONW) p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. D. A.Sp. z o.o. w W., dalej: "Strona", "Skarżąca" albo "Spółka" wystąpiła z wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że od 2012 r. nie otrzymała żadnych dopłat z ARiMR. Oświadczyła, że nie posiada majątku, a przed sądami toczy się kilkanaście jej spraw przeciwko ARiMR, co wiąże się z kosztami sądowymi, na poniesienie których Strona nie posiada środków. Jej bieżąca działalność opiera się jedynie na obsłudze korespondencji, której koszty ponosi prezes zarządu. Skarżąca podała, że nie posiada konta bankowego. Zostało ono zlikwidowane gdyż prowizje powiększały jedynie ujemne saldo. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 59.758,92 zł, wartość środków trwałych – "0 zł", zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu - 125.281,12 zł. Mając na uwadze, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny sytuacji finansowej, Skarżąca została wezwana do jego uzupełnienia na podstawie art. 255 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi przedstawiła "zerową" deklarację CIT-8 za 2015 r., pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. P.-P. z 29 lipca 2016 r. o zajęciu wierzytelności na wniosek wierzyciela – Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. W., gdzie należność główna wynosi 102.340,68 zł, informację o likwidacji w dniu 30 listopada 2016 r. rachunku bankowego, wydruk z programu księgowego w zakresie obrotów kont aktywnych, raport kasowy, bilanse oraz rachunki zysków i strat za lata 2015 – 2016, deklaracje dla podatku pd towarów i usług (VAT-7K) za 2 i 3 kwartał 2016 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sądowego stanowi wpis od skargi w wysokości 200 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek Skarżąca nie przedstawiła w sposób zupełny i klarowny swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim Spółka nie przedłożyła dokumentu obrazującego jej wyniki finansowe w roku 2016. W załączonej do skargi Informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, odpowiadającej odpisowi aktualnemu na dzień 21 listopada 2016 r. z rejestru przedsiębiorców, pobranej na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) brak jest wpisów o zaległościach spółki, jej likwidacji, postępowaniu upadłościowym, układowym czy naprawczym bądź o zawieszeniu działalności gospodarczej. Nie ma także wpisu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Podkreślić należy, że nie może zostać uznana na korzyść Strony okoliczność, iż z uwagi na terminy sporządzenia zeznania podatkowego CIT-8 za 2016 r. oraz sprawozdania finansowego za 2016 r., które upływają 31 marca 2017 r. Skarżąca nie jest w stanie przedstawić wymienionych dokumentów. Zauważyć należy - co podkreśla również Spółka – że w Sądzie toczy się kilkanaście spraw wszczętych jej skargami. Spółka w innych zarejestrowanych sprawach również składała wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i w ramach tych postępowań była wzywana do przedkładania dodatkowych informacji, pośród których wymieniano również deklaracje podatkowe i sprawozdania finansowe. W rozpoznawanej sprawie odpowiedź na wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów Skarżąca nadała w urzędzie pocztowym w dniu 27 marca 2017 r. Złożone wyjaśnienie, iż termin do przygotowania zeznania podatkowego CIT-8 oraz sprawozdania finansowego upłynie 31 marca 2017 r. (tj. 4 dni po udzieleniu odpowiedzi na wezwanie) w ocenie referendarza sądowego nie może zostać uznane za wystarczające do stwierdzenia, że przedstawienie wymienionych dokumentów było niemożliwe. Podkreślić należy, że w interesie Strony pozostaje wykazanie, że przyznanie jej prawa pomocy jest zasadne. W tym zakresie Strona powinna dołożyć znacznej staranności i podjąć wszystkie możliwe działania w celu uprawdopodobnienia żądania. Jak to się bowiem przyjmuje w orzecznictwie, niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Wskazać należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Zaznaczyć również należy, że wbrew oświadczeniu złożonym w piśmie z datowanym na 24 marca 2017 r. – do wskazanego pisma Strona nie załączyła sprawozdania finansowego za 2015 r. Przystępując do analizy nadesłanych dokumentów wskazać należy, że Skarżąca złożyła bilanse oraz rachunki zysków i strat za lata 2015 – 2016. Z rachunku zysków i strat za 2015 r. wynika, że Strona poniosła stratę w kwocie (-) 125.281,12 zł. Taki też wynik finansowy wskazała na formularzu PPPr. Według rachunku zysków i strat za 2016 r. Spółka wskazany rok obrotowy zakończyła zyskiem z wysokości 105.938,29 zł. Z rachunku zysków i strat dot. roku 2016 wynika, że Spółka uzyskała przychody operacyjne (pozostałe przychody operacyjne) w wysokości 111.889,08 zł oraz zysk z działalności operacyjnej w wysokości 105.938,29 zł. Spółka nie złożyła jakichkolwiek wyjaśnień co do wskazanej kategorii przychodów, należy więc uznać, że uzyskała w 2016 r. przychody, które w ostatecznym rozrachunku wpłynęły na zakończenie przez Skarżacą roku podatkowego z wynikiem dodatnim, pomimo, że Spółka nie uzyskała przychodów netto ze sprzedaży oraz zrównanych ze sprzedażą. Niezależnie od powyższych ustaleń podkreślić należy, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i nadal pozostaje w obrocie prawnym, jako przedsiębiorca. W takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Wyjaśnić należy, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2014r. sygn. akt I FZ 459/14, dostępne na www.nsa.gov.pl). NSA w postanowieniu z 21 marca 2006 r. sygn. akt II FZ 196/06 wskazywał, że obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane, jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2013r. sygn. akt II GZ 42/13, dostępne na www.nsa.gov.pl). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011r. sygn. akt I OZ 191/11, dostępne na www.nsa.gov.pl). Podkreślić również należy, że istnieje możliwość pozyskania przez Spółkę środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. W ocenie referendarza, z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy stwierdzić, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. .