V SA/Wa 3345/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. N. na postanowienie Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... czerwca 2015 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy U. N. (dalej: "Skarżąca", "Strona") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ... zł z tytułu wykonywanej pracy. Skarżąca zaliczyła do kosztów miesięcznego utrzymania opłaty z tytułu zużycia energii elektrycznej, koszty transportu i wyżywienia. Złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, dlatego zarządzeniem z dnia 3 września 2015 r. Skarżącą wezwano do złożenia dodatkowego oświadczenia, poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. Przesyłka pocztowa skierowana na adres Skarżącej wskazany w skardze nie została odebrana i została zwrócona nadawcy z adnotacją na kopercie o podwójnym awizowaniu oraz zwrocie do nadawcy z powodu jej niepodjęcia w terminie. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 29 września 2015 r. przesyłkę dołączono do akt sądowych sprawy V SA/Wa 3345/15 ze skutkiem doręczenia. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 października 2015 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że Skarżąca nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wystąpiła w rozpoznawanym przypadku. W ocenie referendarza nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi Skarżąca powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2015 r. Skarżącą wezwano do złożenia dodatkowego oświadczenia, poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności należało uznać, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna. Skarżąca nie pracuje (jak wynika z załączonego świadectwa pracy, umowa o pracę została rozwiązana przez pracodawcę z dniem 17 października 2015 r.) Skarżąca mieszka z ojcem w należącym do niego domu i nie jest w stanie poczynić oszczędności na opłacenie kosztów sądowych. Z tych względów oraz kierując się zapewnieniem Skarżącej prawa do sądu należało uznać, że zwolnienie od obciążającego ją na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie ... zł), jak i od pozostałych mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych jest uzasadnione. W związku z powyższym i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.