V SA/Wa 3351/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant ref.staż. - Anna Głowacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi C. S. K. A. "O." w C. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych: uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. strona skarżąca [...]w [...] zwróciła się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych. Uzasadniając prośbę wskazała, że odbiorniki telewizyjne służyły jedynie do wyświetlania projekcji filmów terapeutycznych, związanych z tematyką uzależnień. W 2008 roku nastąpiła reorganizacja [...] i zlikwidowano pomieszczenie, w którym znajdowały się odbiorniki telewizyjne i od tego czasu Stowarzyszenie nie posiada telewizora. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o dokument potwierdzający reorganizację [...] oraz kserokopię upomnienia [...] . W dniu [...] czerwca 2014 r. do akt sprawy dołączono wniosek o anulowanie zadłużenia wskazanego w upomnieniu [...], z uwagi na brak odbiornika telewizyjnego od 2009 roku. W dniu [...] lipca 2014 r. ponownie wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o wymienione dokumenty oraz sprecyzowanie żądań. Dnia [...] sierpnia 2014 r. do Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wpłynął wniosek o umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych oraz kopia upomnienia [...]. W wyniku rozpoznania wniosku, decyzją znak [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji odmówił umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości 1.194,70 złotych, wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wskazano na brak podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art.10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm.). Organ wskazał, iż umorzenie zaległości abonamentowych jako wyjątek od zasady powszechności uiszczania opłat abonamentowych może być stosowane jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Pismem z dnia [...] września 2014 r. Stowarzyszenie zwróciło się z wnioskiem do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślono, że Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej i utrzymuje się wyłącznie z subwencji przyznanej przez Miasto [...] oraz dobrowolnych składek członkowskich. Żądana przez KRRiT kwota może negatywnie wpłynąć na sytuację ekonomiczną Stowarzyszenia a co za tym idzie niezrealizowanie potrzeb i niemożność udzielenia pomocy osobom potrzebującym. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji działając jako organ II instancji, decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr /[...] utrzymała w mocy decyzją wydaną w I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu wskazano, iż przepisy ustawy o opłatach abonamentowych obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nakładają na wszystkich użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy zwolnienia z opłat przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dopełniono formalności w urzędzie pocztowym (tj. wypełniono "formularz zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" oraz przedstawiono dokumenty uprawniające do korzystania ze zwolnienia). Zwolnienie od opłat nie następuje więc samoczynnie, lecz wymaga udziału abonenta lub osoby przez niego upoważnionej. O terminie zwolnienia od opłat decyduje data dopełnienia formalności w urzędzie pocztowym, nie zaś data uzyskania uprawnienia. Niedopełnienie ww. formalności we właściwym czasie i zaprzestanie wnoszenia opłat powoduje konieczność uregulowania powstałych zaległości w opłatach abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzuciła naruszenie: - art.7, 8, 11 oraz art.107 § 2 i 3 k.p.a. polegające w szczególności na: a) niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; b) niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie wzięciu pod uwagę faktu, że skarżący nie był dysponentem dokumentu potwierdzającego reorganizację [...]w [...], która została dokonana przez podmiot, któremu Izba podlega, a zatem skarżący nie mógł nawet żądać takiego dokumentu, ponieważ nie miał żadnego wpływu na powyższą reorganizację; c) niewłaściwym uzasadnieniu decyzji, a w szczególności nie odniesienie się do całokształtu zarzutów podniesionych w odwołaniu i zawartych w nim wniosków dowodowych, co stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy; - art.75 § 1 k.p.a. poprzez przypisanie większego znaczenia dla rozstrzygnięcia dowodom wskazanym przez organ, podczas gdy z prawidłowo przeprowadzonych dowodów zgłaszanych przez skarżącego wywodzić można wnioski przeciwne, w świetle których nie sposób przypisać większego znaczenia dowodom wskazanym przez organ, zwłaszcza bez wskazania powodów takiego wartościowania dowodów, co oznacza, że dokonana ocena ma charakter dowolny i stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Powyższe zarzuty skarżąca rozwinęła w motywach skargi. Podkreślono, iż o braku możliwości przedstawienia dokumentu potwierdzającego reorganizację organ był przez skarżącego cały czas informowany, jednakże organ w żaden sposób nie odniósł się do tego faktu. Nie rozważył kwestii, iż niemożliwość przedstawienia tego dokumentu jest okolicznością niezależną od skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia sądów administracyjnych określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz.267 ze zm. dalej "k.p.a.") uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2014r. nie wynika, aby KRRiT, jako organ rozpoznający sprawę po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ponownego wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu decyzji powołano ustalenia organu I instancji, wyjaśniono treść obowiązujących przepisów, zaś nie ustosunkowano się do twierdzeń podnoszonych przez wnioskodawcę. Za całkowicie chybione należy uznać powoływanie się przez KRRiT na nieprzedstawienie przez Stowarzyszenie dokumentu potwierdzającego reorganizację [...]przy braku wezwania ze strony organu. Zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy. Należy w tym miejscu podkreślić, iż decyzja dotycząca umorzenia opłat abonamentowych ma charakter uznaniowy, co tym bardziej obliguje organ do wnikliwego i przekonywującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W myśl z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ II instancji, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia przez organ w sposób kompleksowy wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego, stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, naruszenie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. Równocześnie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie toku rozumowania organu oraz motywów rozstrzygnięcia. Ma to szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uznaniowej uniemożliwia ocenę, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ uzasadnił rozstrzygnięcie bardzo lakonicznie i ogólnikowo nie odnosząc się w żaden sposób do podnoszonych przez skarżącą kwestii jej sytuacji finansowej w tym faktu, iż nie prowadzi ona działalności gospodarczej i utrzymuje się wyłącznie z subwencji przyznanej przez miasto [...]. Na okoliczność wykazania przez skarżącą jej sytuacji ekonomicznej nie zażądał żadnych dowodów dlatego też niezasadne jest twierdzenie organu o braku współdziałania skarżącej w tym zakresie. Skoro organ nie wezwał strony do uzupełnienia materiału dowodowego przez przedstawienie przez nią brakujących dowodów w zakresie podnoszonej przez nią kwestii braku środków na spłatę zadłużenia nie może obecnie zarzucać, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów w tej sprawie. Wskazać należy, iż dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, KRRiT usiłowała przekonać Sąd o słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest to jednak etap, na którym można nadrobić błędy uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a właściwie jego brak, z uwagi na niespełnienie wymogów z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Podkreślenia wymaga, że to organ administracyjny jest "gospodarzem postępowania" i to on określa kierunek jego prowadzenia, a także określa jakie dowody w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy (J. Łętowski, Prawo administracyjne..., s. 230-231). Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu wyjaśniającym organ winien także przeprowadzić dowody wskazane przez stronę, która może wystąpić z takim żądaniem na każdym etapie danego postępowania. Skuteczność prawna tegoż żądania jest uzależniona jedynie od spełnienia przesłanek określonych w art. 78 k.p.a. Organ zatem może nie uwzględnić żądania strony do przeprowadzenia dowodu, gdy nie zostały one zgłoszone w toku postępowania wyjaśniającego lub w czasie rozprawy, a także gdy żądanie takie dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z pominięciem twierdzeń wnioskodawcy. Zaskarżona decyzja ze wskazanych przyczyn nie poddaje się merytorycznej kontroli Sądu. Reasumując, zebranie i ocena dowodów w sprawie powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji winno natomiast dać jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, których w zaskarżonej decyzji zabrakło. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.