V SA/Wa 340/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne, uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi W.G.(dalej: skarżąca lub strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] grudnia 2017 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie (dalej: Dyrektor ZUS) z [...] lipca 2017 r., znak [...] uznające zarzuty za bezzasadne. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Z uwagi na niewykonanie obowiązku wykazanego w upomnieniu, ZUS wystawił w dniu [...] lutego 2017 r. tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległości w uiszczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec 2008 r. na kwotę 203,90 zł należności głównej. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Dyrektor ZUS, w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, zawiadomieniem z [...] lutego 2017 r. dokonał zajęcia emerytalno-rentowego strony. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało odebrane przez skarżącą w dniu 24 lutego 2017 r. Pismem z 27 lutego 2017 r. strona złożyła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca do pisma przedłożyła dowód wpłaty z 10 lipca 2008 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne na sumę 205,87 zł. Wyjaśniła, że taki dowód przedkładała już po otrzymaniu upomnienia. W związku z tym stwierdziła, że nie jest dłużnikiem ZUS, informując jednocześnie, iż zawsze w terminie regulowała swoje zobowiązania wobec ZUS. Postanowieniem z [...] marca 2017 r., znak [...] Dyrektor ZUS uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne. W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r., znak [...], uchylił postanowienie Dyrektora ZUS z [...] marca 2017 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem sprawdzenia w księgach rachunkowych, czy wpłata na którą powołuje się strona jednak nie miała miejsca i czy niemożliwym, jest omyłkowe zaksięgowanie tej wpłaty na inne należności. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po sprawdzeniu w księgach rachunkowych, Dyrektor ZUS postanowieniem z [...] lipca 2017 r. uznał zgłoszony w dniu 28 lutego 2017 r. zarzut za bezzasadny. Organ I instancji wyjaśnił, że po weryfikacji wszystkich wpłat dokonanych przez stronę wpłata z 10 lipca 2008 r. nie została zaewidencjonowana i brak jest tej wpłaty. Podkreślono również, że w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego zadłużenie zostało uregulowane. W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor IAS zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS z [...] lipca 2017r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżąca podniosła zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z [...] lutego 2017 r. (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. dalej: u.p.e.a.), gdyż przed wszczęciem egzekucji, dokonała wpłaty na konto ZUS. Dyrektor IAS podkreślił, że na podstawie art. 36 § 1 u.p.e.a. wystąpił do R.S.A. (następca prawny strony E. S.A.) o informację w przedmiocie potwierdzenia przyjęcia i przekazania spornej wpłaty na wskazane konto ZUS. W odpowiedzi R. przy piśmie z 5 grudnia 2017 r. poinformował, że w przypadku przelewu dotyczącego deklaracji za miesiąc czerwiec 2008 r. zlecenie zostało przyjęte do realizacji przez E.S.A. i odrzucone przez system bankowy. Ze względu na długi okres jaki upłynął od dnia dokonania płatności i utrudnieniami związanymi z połączeniem banków, R.S.A nie może podać przyczyny odrzucenia. W związku z powyższym organ II instancji przyjął, że w chwili wszczęcia egzekucji obowiązek istniał, gdyż z informacji uzyskanych od wierzyciela wynika, iż żadna włata nie została w ZUS zarejestrowana. Potwierdza to także powyższa informacja R. S.A. Tym samym bezzasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku. Pismem z 28 stycznia 2018 r. strona złożyła skargę wnosząc o jej uwzględnienie. W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła dokładnie stan faktyczny sprawy, podkreślając długość prowadzonego przez Dyrektora IAS postępowania odwoławczego i jednocześnie zarzucając, że przedmiotowa sprawa przyczyniła się do pogorszenia stanu zdrowia skarżącej. Ponadto strona zwróciła uwagę na to, że jako płatnik nie może ponosić odpowiedzialności za to, że wpłacone pieniądze nie dotarły do ZUS-u. Obowiązkiem płatnika jest bowiem jedynie płacenie składek w terminie i przechowywanie dowodów wpłaty 10 lat. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej (postanowienia) wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji (postanowienia) uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a"). W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym. Spór w sprawie sprowadzał się do tego, czy zasadny jest zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z [...] lutego 2017 r. ? Zdaniem skarżącej obowiązek nie istnieje, gdyż przed wszczęciem egzekucji, dokonała wpłaty w banku, na konto ZUS, na co posiada stosowny dowód. Zdaniem natomiast Dyrektora IAS, w chwili wszczęcia egzekucji obowiązek istniał, gdyż żadna włata pochodząca od skarżącej nie została w ZUS zarejestrowana. Ustalono bowiem, że bank tę wpłatę z niewiadomych przyczyn odrzucił. Stąd obowiązek zapłaty należności istniał. W ocenie sądu rację w tym sporze, należy przyznać skarżącej. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Słusznie organ wyjaśnił, że pojęcie nieistnienia obowiązku obejmuje okoliczności, w których obowiązek nie istnieje, gdyż nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub wygasł z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). W ocenie sądu organ nie ustalił w sposób jednoznaczny stanu faktycznego, czym naruszył art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W sprawie bowiem w toku postępowania ustalono, że dokonana przez skarżącą wpłata, co do której przedstawia dowód zapłaty, nie wpłynęła na rachunek ZUS, gdyż bank - za pośrednictwem, którego strona dokonywała tej płatności - tę wpłatę odrzucił. Nie ustalono natomiast jakiego charakteru była ta wpłata, czy była ona dokonana gotówką, czy też stanowiła zlecenie dokonania przelewu. Powyższe jest niezbędne do stwierdzenia istnienia należności w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), w brzmieniu odnoszącym się do składki za czerwiec 2008 r., do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33, art. 33a, art. 33b, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3-5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, 1a, i 2 pkt 2i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1-4 i 5 pkt 1, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 116a, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W myśl natomiast art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Z kolei zgodnie ze stosowanym odpowiednio art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. Natomiast art. 60 § 1 pkt 1 i 2 O.p., w brzmieniu właściwym dla składki za czerwiec 2008 r., wskazuje, że za termin dokonania zapłaty podatku uważa się: 1) przy zapłacie gotówką - dzień wpłacenia kwoty podatku w kasie organu podatkowego lub na rachunek tego organu w banku, w placówce pocztowej, w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo dzień pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta; 2) w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika lub rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na podstawie polecenia przelewu. Mając na uwadze ww. art. 60 § 1 pkt 1 i 2 O.p. istotne jest ustalenia, czy zapłata nastąpiła gotówką, czy poprzez przelew. W wypadku bowiem zapłaty gotówkowej, na co wskazuje skarżąca w skardze, to wówczas dokonana przez stronę wpłata gotówki do E. S.A. na konto ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne równoznaczna będzie z zapłatą. Oceniając tę czynność przez pryzmat art. 59 § 1 pkt 1 i art. 60 § 1 pkt 1 O.p. należy stwierdzić, że terminem dokonania zapłaty gotówkowej jest dzień wpłaty kwoty składek. Sąd w całości w tym miejscu aprobuje stanowisko NSA O/Z w Poznaniu zawarte w wyroku z 3 października 2002 r., sygn. I SA/Po 207/01 (Lex 970040), który w podobnym stanie faktycznym stwierdził, że podatnik nie może ponosić odpowiedzialności za to, iż kwota podatku wpłacona w gotówce na właściwe konto bankowe płatnika nie doszła do niego. W wypadku natomiast jednoznacznego ustalenia, że wbrew twierdzeniom strony, zapłata miała miejsce poprzez przelew bankowy, to wówczas w grę wchodzi art. 60 §1 pkt 2 O.p. i tym samym posiadany przez skarżącą dowód zapłaty nie będzie miał decydującego znaczenia. Istotne znaczenie będzie miał wówczas dzień obciążenia rachunku bankowego strony dokonany na podstawie polecenia przelewu. I w takim wypadku informacja pochodząca od R.S.A. (następca E.S.A.) wskazująca, że zlecenie zostało przyjęte do realizacji przez E. S.A. i odrzucone przez system bankowy, będzie wystarczająca do uznania zarzutu nieistnienia należności za bezzasadny. Zgodnie z art. 63c Prawa bankowego polecenie przelewu stanowi udzieloną bankowi dyspozycję dłużnika obciążenia jego rachunku określoną kwotą i uznania tą kwotą rachunku wierzyciela. Bank wykonuje dyspozycję dłużnika w sposób przewidziany w umowie rachunku bankowego. Dlatego też dla ustalenia daty zapłaty znaczenie będzie miała data obciążenia rachunku, a nie data wystawienia polecenia bądź data zwiększenia kwoty na rachunku wierzyciela. W orzecznictwie podkreśla się, że nie jest dniem zapłaty podatku w obrocie bezgotówkowym dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika, jeżeli w wyniku tej czynności nie doszło do uznania rachunku bankowego urzędu skarbowego i pobrana kwota została zwrócona na rachunek podatnika – art. 60 § 2 O.p. w zw. Z art. 63 Prawa bankowego (wyrok WSA w Warszawie z 4 lutego 2004 r., III SA 1314/02, ONSA WSA 2005/1, poz. 21). Dopóki jednak organ jednoznacznie nie ustali charakteru dokonanej w dniu 10 lipca 2008 r. wpłaty (gotówka, przelew), to nie jest możliwe wydanie niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor IAS zwróci się ponownie do R. S.A. z zapytaniem dotyczącym charakteru wpłaty i po ustaleniu tego charakteru wyda stosowne rozstrzygnięcie. Obowiązkiem bowiem organu administracji publicznej jest wydanie rozstrzygnięcia opartego na analizie wszystkich elementów prawidłowo zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). W wypadku braków w materiale dowodowym, które to braki mogą mieć istotny wpływ na wynika sprawy – tak jak w sprawie – nie jest możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Zatem wobec stwierdzenia naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.