V SA/Wa 341/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-27
Skład orzekający: Marek Krawczak, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, wydane na podstawie przepisów uznanych częściowo za niekonstytucyjne, może zostać utrzymane w mocy bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo obciążyły wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, nie uwzględniając wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego niekonstytucyjności przepisów w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat. Mimo że przepisy te nadal obowiązują, muszą być stosowane i interpretowane zgodnie ze wskazaniami TK, co oznacza konieczność analizy rzeczywistych kosztów i nakładu pracy organu przy ustalaniu wysokości opłat.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o obciążeniu wierzyciela (PARP) kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 9.676,86 zł. Postępowanie egzekucyjne wobec C. sp. z o.o. zostało umorzone z powodu braku majątku. Wierzyciel zarzucił naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych, które zostały częściowo uznane za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądzono od Dyrektora na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 597 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. ... na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia ... stycznia 2019 r. nr ... w przedmiocie obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego: 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi P. (dalej: PARP, strona lub skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] stycznia 2019r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika ... Urzędu Skarbowego W. [...] (dalej: Naczelnik US, organ I instancji lub egzekucyjny) z [...] listopada 2018r., nr [...]w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami
postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik US na podstawie wystawionego przez PARP tytułu wykonawczego z
[...] października 2016r. nr [...] prowadził wobec C. sp. z o.o. w
W. postępowanie egzekucyjne obejmujące zobowiązania z tytułu zwrotu
środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków
europejskich w łącznej kwocie 98.304,00 zł.
W celu realizacji należności dochodzonych przedmiotowymi tytułami
wykonawczymi organ egzekucyjny zastosował zajęcie wierzytelności z rachunku
bankowego i wkładu oszczędnościowego spółki w Banku [...] oraz
[...] Bank S.A., na podstawie zawiadomień z 7 grudnia 2016 r. Przedmiotowe
zawiadomienia doręczono stronie (wraz z odpisem tytułu wykonawczego dla
zobowiązanego) 27 grudnia 2016 r.
W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie banki poinformowały, że na
rachunkach bankowych spółki brak jest środków umożliwiających realizację zajęcia.
Pismem z 6 kwietnia 2018 r. organ egzekucyjny zlecił Naczelnikowi Urzędu
Skarbowego P. – ... wykonanie czynności rekwizycyjnych w stosunku
do składników majątkowych C. sp. z o.o., znajdujących się pod adresem:
[...] , [...] P. Przy piśmie z 23 sierpnia 2018 r. organ
rekwizycyjny zwrócił zlecenie, z uwagi na fakt, że spółka nie prowadzi działalności i nie
posiada majątku pod wskazanym adresem.
Mając na uwadze materiał zgromadzony w trakcie prowadzonego postępowania
egzekucyjnego wobec zobowiązanej organ egzekucyjny postanowieniem z [...] września 2018r. nr [...]
umorzył postępowanie egzekucyjne
prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego.
Następnie zawiadomieniem z 29 października 2018 r. nr
[...] poinformował PARP o wysokości kosztów
postępowania egzekucyjnego.
Strona wnioskiem z 6 listopada 2018 r. wystąpiła, o wydanie postanowienia w
sprawie kosztów egzekucyjnych.
Naczelnik US postanowieniem z [...] listopada 2018r. obciążył PARP kosztami
postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 9.676,86 zł. W uzasadnieniu wyjaśnił,
że stronę obciąża opłata manipulacyjna w wysokości 1% egzekwowanych należności.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem PARP wniosła zażalenie.
Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z
[...] stycznia 2019r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ
egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o
postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579, dalej: upea)
opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu
wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środków
egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.
W art. 64c § 1 upea, została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których
mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ
egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Ustawa
dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił
wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2-4 upea).
Organ II instancji podkreślił, że postanowieniem z [...] września 2018r., Naczelnik
US, na podstawie art. 59 § 2 upea umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone
wobec majątku spółki. Zauważył także, że skoro koszty egzekucyjne nie zostały
pobrane w toku postępowania egzekucyjnego, to w związku z jego umorzeniem nie
można nimi obciążyć zobowiązanego, dlatego też zobowiązanym do ich pokrycia
będzie – wierzyciel, czyli PARP.
W spawie organ odwoławczy zauważył, że organ egzekucyjny doręczył w dniu
27 grudnia 2016 r. C. sp. z o.o. odpis tytułu wykonawczego z 28
października 2016 r. nr [...] . Zatem, w jego ocenie, w stosunku do ww.
tytułów wykonawczych powstał obowiązek naliczenia opłaty manipulacyjnej, o czym
stanowi art. 64 § 10 upea. Zasadą bowiem jest pobieranie opłaty manipulacyjnej
niezależnie od tego, czy kwota została skutecznie wyegzekwowana, czy też nie. Opłata
przy tym stanowi procent kwoty "egzekwowanych należności", a nie
"wyegzekwowanych należności".
Dyrektor IAS wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału
dowodowego wykazała, iż organ egzekucyjny zasadnie obciążył wierzyciela kosztami
egzekucyjnymi, powstałymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a
wydane rozstrzygnięcie spełnia wszelkie wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i
prawnego.
Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących braku
zastosowania wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca
2016 r., SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z
Konstytucją RP m.in. art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 upea w zakresie, w jakim nie określa
maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty
manipulacyjnej, Dyrektor IAS zauważył, że zawarte w wyroku TK ujęcie
niekonstytucyjności oznacza, że jest to wyrok stwierdzający niekonstytucyjność
pominięcia prawodawczego, w którym Trybunał stwierdził konieczność podjęcia
odpowiednich działań legislacyjnych. W związku z powyższym oraz z uwagi na fakt, że
w rzeczonym wyroku nie sprecyzowano rzędu wielkości jakiego miałoby dotyczyć
ograniczenie kosztów egzekucyjnych czy też opłaty manipulacyjnej, zdaniem organu
odwoławczego przyjąć należy, iż do czasu uchwalenia przez ustawodawcę zmian w
upea, w zakresie wskazanym przez powyższe orzeczenie, należy stosować
zakwestionowane przepisy w kształcie obecnym.
Od przedmiotowego postanowienia PARP złożyła skargę do WSA w Warszawie
wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów
postępowania sądowego. Postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego:
a) art. 64 § 6 upea poprzez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że
dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie skarżącej kosztami egzekucyjnymi
w maksymalnej/procentowej wysokości jest zgodne z prawem i znajduje
odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach
pracy, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. (SK
31/14) stwierdził niezgodność przepisów 64 § 6 upea z Konstytucją RP w
zakresie, w jakim nie określa on maksymalnej wysokości opłaty;
b) art. 64 § 1 pkt 4 upea w związku z art. 80 § 2 upea poprzez nieuprawnione
przyjęcie, że przepisy upea przewidują opłatę egzekucyjną za samo zajęcie
rachunku bankowego, podczas gdy zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 upea podstawa
prawna naliczenia opłaty egzekucyjnej zachodzi wyłącznie w wypadku zajęcia
wierzytelności pieniężnych, a tym samym, ponieważ nie doszło faktycznie do
zajęcia wierzytelności pieniężnej, nie zaistniała podstawa prawna do naliczania
opłaty egzekucyjnej.
2) przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.,
dalej: kpa) oraz w zw. z art. 18 upea poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób
wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu
skarżącej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy
zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu
zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie
skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie
pracy organu egzekucyjnego, jak również nie uwzględnienie na korzyść strony skutków,
jakie dla możliwości zastosowania uznanego za niekonstytucyjny przepisu art. 64 upea
ma wyrok TK z 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14);
b) art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 § 2 upea i art. 29 § 2 pkt 2 upea poprzez brak
podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu
faktycznego i załatwienia sprawy i nieuprawnione przyjęcie przez organ, że naruszenie
zasady odpowiedzialnego wszczynania i prowadzenia egzekucji wyrażonej w art. 29 § 2
pkt 2 u.p.e.a. nie jest w żaden sposób związane z przedmiotowym rozstrzygnięciem
dotyczącym ustalenia wysokości kosztów bezskutecznej egzekucji i zasad ich
ponoszenia, w sytuacji, gdy postanowienie "w sprawie kosztów egzekucyjnych"
powinno wyjaśnić, czy w świetle zasad ogólnych wszczęcie postępowania nie było
nacechowane jedynie chęcią uzyskania opłat egzekucyjnych;
c) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa, w zw. z art. 64c § 7 upea, poprzez
sporządzenie uzasadnienia, które nie koresponduje z treścią zarzutów i jest
wewnętrznie niespójne w kontekście jego weryfikacji, w szczególności poprzez brak
odniesienia się do zasadności ustalenia wysokości opłaty manipulacyjnej w oparciu o
wytyczne z wyroku Trybunału Konstytucyjnego przy jednoczesnym nie uwzględnieniu
konieczności uzależnienia wysokości przywołanych opłat od takich czynników jak:
efektywność i skuteczność egzekucji, poziom skomplikowania poszczególnych
czynności czy nakład pracy organu egzekucyjnego, a w konsekwencji naruszenie także
art. 11 kpa i obciążenie Skarżącej rażąco wysoką kwotą kosztów bezskutecznej
egzekucji niepoddającą się kontroli;
d) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 64c § 7 upea poprzez
sporządzenie uzasadnienia, które nie odnosi się do zasadności ustalenia
maksymalnej/procentowej wysokości opłaty manipulacyjnej przy jednoczesnym nie
uwzględnieniu takich czynników jak: efektywności i skuteczność egzekucji, poziom
skomplikowania poszczególnych czynności, czy nakład pracy organu egzekucyjnego, a
w konsekwencji obciążenie skarżącego nierzeczywistą wysokością kosztów
bezskutecznej egzekucji;
e) art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z
naruszeniem art. 7 i 77 § 1, art. 80, 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 18
upea.
W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in.
art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30
sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z
2018 r. poz. 1032 ze zm., dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności
administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności
zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także
prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować
z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest
stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa
materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa
dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa).
Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt
jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 kpa lub w innych przepisach (art.
145 § 1 pkt 2 ppsa).
Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca
określił w art. 119 ppsa, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie
uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu
administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także
postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w
postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone
postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym.
Z przepisu art. 134 § 1 ppsa wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy
nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą
skargi, z zastrzeżeniem art. 57a. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że
sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego
aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze
podniesiony.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta
sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ppsa, sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że przedmiotem sporu jest prawidłowość
ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania
egzekucyjnego przeciwko C. sp. z o.o. w W. na podstawie tytułu
wykonawczego z [...] października 2016r., nr [...] wystawionego przez
wierzyciela będącego stroną skarżącą w sprawie.
W ocenie sądu stanowisko organów zajęte w wydanych postanowieniach, w tym
w zaskarżonym postanowieniu nie jest prawidłowe.
Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana
jest w Rozdziale 6 Działu I ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W
toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6
upea opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu
wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków
egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.
W art. 64c § 1 upea została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których
mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a upea, wraz z wydatkami poniesionymi przez
organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te
koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji
administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza
jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub
organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 ustawy egzekucyjnej). Art 64c § 4 upea stanowi, że
wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od
zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a upea.
W sprawie takli wyjątek nastąpił i organ egzekucyjny obciążył wierzyciela
kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty manipulacyjnej.
Zgodnie z art. 64 § 6 upea organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z
tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze
stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych
należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1
zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu
niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania
egzekucyjnego.
Przewidziana art. 64 § 6 upea opłata manipulacyjna stanowi szczególny rodzaj
opłaty pobieranej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne
związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i jak wskazuje powołany przepis
wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym,
nie mniej jednali niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty manipulacyjnej
powstaje, co do zasady, z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu
wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 64 § 10 zdanie drugie upea, jeżeli pierwszą
czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa
majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek uiszczenia opłaty
manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.
W sprawie na co słusznie zwróciły uwagę organy ustawodawca nie uzależnił
możliwości naliczenia opłaty manipulacyjnej od faktycznego wyegzekwowania
wierzytelności.
W ocenie sądu mimo możliwości obciążenia strony (wierzyciela) opłatą
manipulacyjną to wydając swoje rozstrzygnięcie organy orzekające powinny uwzględnić
w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 6 upea wyrażoną przez
Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w
odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.
W odniesieniu do art. 64 § 6 upea, jak również art. 64 § 1 pkt 4 upea Trybunał
Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:
1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie
określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest
niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu
nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest
niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa
maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2
Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84
Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje
możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty
manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę
egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z
wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64
ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w
zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych
i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.
TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku
Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który
powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków
wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty
egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea oraz opłaty manipulacyjnej, o
której mowa w art. 64 § 6 upea, ale także maksymalną wysokość innych opłat
egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w
niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości
tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą
egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał
Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."
Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia
postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez
zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty
egzekucyjne na kwotę 34.860.238,10 zł.
Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama
możliwość pobierania opłaty manipulacyjnej (czy też egzekucyjnej) w razie
bezskuteczności egzekucji, ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji,
gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej
granicy tych opłat.
Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o
sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych
przepisów upea, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca
2018r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału
Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego
sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego
zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy
zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci
mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją,
ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym
zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu.
Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być
stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze
wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".
Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 6 oraz art. 64
§ 1 pkt 4 upea. Przepisy te, jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za
niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty
manipulacyjnej i egzekucyjnej. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną
wysokość opłaty manipulacyjnej, o jakiej mowa w art. 64 § 6 upea (jak również opłaty
egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea). Dopóki jednak ustawodawca nie
wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować
powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron
postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby
nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc
ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy
egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z
dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności
egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na
względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy
organu. Zdaniem sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej
sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione, wydatki, ale
uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga
nakładu pracy i czasu.
Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również
postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej oceny,
co skutkuje uznaniem naruszenia treści art. 64 § 6 oraz art. 64 § 1 pkt 4 upea. Przy
ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów
egzekucyjnych, ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak
również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z
wyroku TK o sygn. akt SK 31/14.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na
podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i w zw. z §
14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na
łączną kwotę 597 zł składają się: stały wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł,
koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł i opłata skarbowa od
pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W ocenie sądu w sprawie winien zostać
zastosowany § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia, a nie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w
zw. z § 2 tego rozporządzenia. Przedmiotem bowiem sprawy było postanowienie
określające wysokość kosztów egzekucyjnych, a nie należność pieniężna. W sprawie
nie było potrzeby badania i sprawdzania wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 218
ppsa), gdyż sprawa ta podlega wpisowi stałemu (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad
pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 221 poz.
2193 ze zm.), który jest niezależny od wartości przedmiotu sporu. Zatem w sprawie
pobrano wpis stały, a nie wpis stosunkowy zależny od wartości przedmiotu sporu. To, że
w kontrolowanym postanowieniu określono konkretną wysokość kosztów
egzekucyjnych nie powoduje, że sprawa przestaje być sprawą z zakresu objętych
skargą na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym objętej wpisem
stałym. W ocenie sądu krajowy ustawodawca świadomie powiązał kwestię związaną z
wynagrodzeniem pełnomocnika z kwestią związaną z pobieraniem przez sąd wpisu
stałego lub stosunkowego. W wypadku, gdy sprawa objęta jest wpisem stałym, to
wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika również jest stała, niezależna
od wartości przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienia NSA z 14 marca 2019 r. I GZ
62/19 i z 17 lipca 2019 r. I GZ 178/19).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło