V SA/Wa 3416/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) czerwca 2015 r. Nr (...) w przedmiocie wymierzenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy K. K. (dalej: "Skarżąca", "Strona") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką dzieci. W rubryce nr 10 wniosku oświadczyła, że osiąga dochody z działalności gospodarczej w wysokości 4.500 zł, a jej dzieciom jest wypłacane świadczenie alimentacyjne w łącznej wysokości 1.500 zł. Do majątku zaliczyła mieszkanie o pow. 83 m.kw. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej, zarządzeniem z dnia 9 września 2015 r. Sąd wezwał ją do złożenia dodatkowego oświadczenia, poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz przedstawienie określonych dokumentów. Pismem z dnia 24 września 2015 r. Skarżąca wyjaśniła, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej posiada urządzenie solarne o wartości 17.000 zł, samochód osobowy o szacunkowej wartości 20.000 zł oraz jest współwłaścicielką mieszkania położonego w N. D. M.. W utrzymaniu domu Skarżącą wspomaga ojciec. Do miesięcznych kosztów utrzymania Skarżąca zaliczyła wydatki na wyżywienie (około 2.200 zł), mieszkanie, w tym czynsz, prąd i wodę (700 zł), ubranie, obuwie i leczenie (około 150 zł), szkołę, zajęcia dodatkowe (400 zł), samochód (200 zł), psa (100 zł), telefon, internet, TV (220 zł), kredyt ratalny (550 zł). Do pisma załączyła wyciągi z rachunków bankowych, PIT-36 za rok 2014, deklaracje VAT-7 złożone w roku 2015, zestawienie dochodów za rok 2015. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Oceniając wniosek zgodnie z powyższymi regulacjami, uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem Skarżąca nie wykazała tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Skarżąca oświadczyła, że wychowuje dwoje dzieci, a w utrzymaniu rodziny wspomaga ją finansowo ojciec. Podstawą utrzymania jest dochód z działalności gospodarczej w wysokości 4.500 zł oraz świadczenie alimentacyjne w wysokości 1.500 zł wypłacane dzieciom. Łączny dochód trzyosobowej rodziny wynosi 6.000 zł. Rozpoznanie sprawy przez Sąd jest uzależnione od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.440 zł. Do miesięcznych kosztów utrzymania Skarżąca zaliczyła wydatki na wyżywienie (około 2.200 zł), mieszkanie, w tym czynsz, prąd i wodę (700 zł), ubranie, obuwie i leczenie (około 150 zł), szkołę, zajęcia dodatkowe (400 zł), samochód (200 zł), psa (100 zł), telefon, internet, TV (220 zł), kredyt ratalny (550 zł). Łączne wykazane miesięczne wydatki stanowią kwotę 4.520 zł. Miesięczne koszty utrzymania są więc niższe od dochodów rodziny o kwotę 1.480 zł, a więc kwotę wyższą od wpisu sądowego należnego w sprawie. Niezależnie od powyższego, w ocenie referendarza sądowego nie wszystkie zadeklarowane wydatki można uznać za niezbędne dla utrzymania rodziny, a tylko takie mogą zostać uwzględniane, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie wydaje się zasadne zaliczenie do niezbędnych kosztów utrzymania rodziny wydatków na psa (choć niewątpliwie rodzina jest z nim bardzo związana), wątpliwości dotyczą również wydatków na dodatkowe zajęcia szkolne, w związku z bezpłatnym kształceniem w szkołach publicznych oraz kosztów spłaty kredytu, którego rata wynosi 550 zł. W tym zakresie podkreślić należy, że Skarżąca nie przedstawiła umowy kredytowej i nie wyjaśniła w jakim celu umowa kredytu została zawarta. Analizując pozostałe informacje przedstawione przez Stronę wskazać należy, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, według stanu na dzień 21 września 2015 r. Skarżąca uzyskała dochód w wysokości 10.539,19 zł. Z przedstawionego zeznania podatkowego PIT-36 za 2014 rok wynika, że Skarżąca poniosła stratę w kwocie 3.567,32 zł, uzyskała przychody w wysokości 134.313,09 zł oraz poniosła koszty uzyskania przychodów w kwocie 137.880,41 zł. Informacje te wskazują, że Skarżąca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach i obraca w ramach tej działalności znacznymi środkami pieniężnymi. Ponadto Skarżąca posiada majątek: mieszkanie, samochód, środki trwałe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę sytuację finansową Skarżącej i jej rodziny, przede wszystkim wysokość miesięcznego dochodu oraz koszty utrzymania gospodarstwa domowego, należy stwierdzić, że Strona nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.