V SA/Wa 342/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Jolanta Bożek po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Z. Sp. jawna w L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2009r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji o uznaniu za prawidłowe stanowiska w sprawie prawidłowego rozliczenia składek p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Pismem z dnia 23 kwietnia 2009r. Z. sp. jawna w L. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wniosek o wydanie pisemnej interpretacji w trybie art.10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W dniu 4 maja 2009r. przedsiębiorca uzupełnił wniosek o własne stanowisko w sprawie. Decyzją z dnia [...] maja 2009r. ZUS uznał za prawidłowe stanowisko zawarte w ww. wniosku w sprawie prawidłowego rozliczenia składek za osoby przebywające na urlopie wychowawczym i pobierające zasiłek macierzyński za okres od [...].01.1999r. do [...].05.2001r. Postanowieniem z dnia [...] września 2009r. ZUS, działając na podstawie art.157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm. - dalej "Kpa"), wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w dniu [...] maja 2009r. z naruszeniem art.156 § 1 pkt 2 Kpa. Decyzją z dnia [...] września 2009r. Organ stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] maja 2009r. jako wydanej bez podstawy prawnej. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Prezes ZUS decyzją z [...] listopada 2009r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wskazał m.in., iż ZUS jako państwowa jednostka organizacyjna nie wydaje pisemnych interpretacji w sprawach z zakresu zasad wypełniania dokumentów ubezpieczeniowych, bowiem zasady składania tych dokumentów nie wiążą się bezpośrednio z zakresem i sposobem zastosowania przepisów, o których mowa w art.10 ust.1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Na decyzję powyższą skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS, wobec faktu, iż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości. Alternatywnie skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji ZUS, której przedmiotem jest uznanie za prawidłowe stanowiska w sprawie prawidłowego rozliczania składek za osoby przebywające na urlopie wychowawczym i pobierające zasiłek macierzyński za okres od [...].01.1999r. do [...].05.2001r. Uprawnienie ZUS do wydawania rozstrzygnięć zawiera art. 83 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) – dalej: "u.s.u.s". Organ jako podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji wskazał przepis art. 83 ust.1 pkt 1, 2 ,3 u.s.u.s., zgodnie z którym Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie zaś z ustępem 2 tego artykułu od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że sprawy z zakresu wymiaru składek należą do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych regulują przepisy Działu III Tytułu VII Księgi pierwszej Części pierwszej kodeksu postępowania cywilnego. Na mocy art. 83a u.s.u.s. , w ust. 1 stanowiącego, że prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie, a w ust. 2, że decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do ust. 3, w sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład, na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1 wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego, występuje do właściwego sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo nie istnieje lub zobowiązanie jest wyższe niż określone w decyzji. Zdaniem Sądu od decyzji, o których mowa w art. 83a u.s.u.s. przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Bez znaczenia jest okoliczność, że jako tryb właściwy do wznowienia, uchylenia lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes ZUS jest organem administracji rządowej. Oznacza to obowiązek stosowania przezeń przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że ustawodawca, świadomy administracyjnego charakteru decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu i wymiaru składek, uznał za właściwe ocenę zasadności tych decyzji przekazać do oceny sądom powszechnym, a nie administracyjnym. W ocenie Sądu zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Oparcie się przez Prezesa ZUS na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego regulujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie ma wpływu na właściwość rzeczową sądu, którą oceniać należy przez pryzmat przepisu materialnoprawnego, wyznaczającego przedmiotowy zakres sprawy, której dotyczy. Decyzje podejmowane w trybach nadzwyczajnych, służących do weryfikacji decyzji ostatecznych z istoty swej muszą odnosić się do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach wymienionych w art.83 ust.1 pkt 1-3 (podstawa materialnoprawna zaskarżonej decyzji) w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym. Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji pouczył Skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia skargi na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 52, art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm zwanej dalej p.p.s.a.). Stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten nie stwarza jednakże podstaw do rozpoznania skargi w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. W ocenie Sądu przesłanka powyższa zachodzi w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.