V SA/Wa 3464/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... czerwca 2015 r. nr ... w przedmiocie wymierzenia kary za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia postanawia: zasądzić od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącej P. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 7.418 zł (słownie: siedem tysięcy czterysta osiemnaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 21 lipca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3464/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca" lub "spółka"), reprezentowanej przez pełnomocnika ustanowionego z wyboru - adwokat K. K., na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: "Dyrektor IC") z [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia, w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] marca 2015 r., a w punkcie drugim zasądził od Dyrektora IC na rzecz skarżącej kwotę 7.415 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim wyroku Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.; dalej jako: "rozporządzenie"), gdyż skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata. Na łączną kwotę 7.415 zł zasądzonych do zwrotu skarżącej kosztów postępowania Sąd zaliczył 6.415 zł tytułem uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi oraz 1.000 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sąd wyjaśnił, że miarkował koszty zastępstwa procesowego na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na względzie fakt, iż w Sądzie zawisło kilkadziesiąt spraw ze skarg spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik oraz to, że w kilkunastu sprawach zostały zasądzone koszty zastępstwa procesowego w pełnej wysokości. Ponadto zważył, że stanowisko organu w przedmiocie wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnych było oparte na orzeczeniach sądów administracyjnych. Powyższe rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego skarżąca uczyniła przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając zmiany postanowienia zawartego w punkcie 2 wyroku poprzez zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, tj. w wysokości 7.200 zł oraz zasądzenia kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącej za postępowanie przed Sądem drugiej instancji. Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do miarkowania kosztów zastępstwa procesowego, – art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez niczym nieuzasadnione pozbawienie skarżącej należnych jej kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. pełnej wysokości kosztów zastępstwa procesowego, – art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie sposobu miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego, – § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 6 rozporządzenia poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie postanowienie o kosztach zastępstwa procesowego winno zostać wydane w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 7 rozporządzenia, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła powyżej 200.000,00 zł. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, NSA postanowieniem z 14 października 2016 r., sygn. akt II GZ 1023/16, uchylił zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu ww. orzeczenia NSA wskazał, że umotywowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia o kosztach jest w tej sprawie niewystarczające, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, z jakiego powodu obniżył należne koszty zastępstwa procesowego aż o 6.200 zł (z 7.200 zł do 1.000 zł) oraz dlaczego, dokonując kalkulacji kosztów pominął 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. NSA uznał omawiane uzasadnienie za zbyt ogólnikowe, bo nawet jeżeli przy miarkowaniu kosztów Sąd powołuje się – jak w tej sprawie – na wiele podobnych spraw skarżącej, reprezentowanej przez tego samego pełnomocnika, to jednak obowiązkiem Sądu jest zawsze uwzględnić nakład pracy pełnomocnika w konkretnej sprawie i rozliczyć koszty jego pracy w odniesieniu do tej konkretnej sprawy. O nakładzie pracy pełnomocnika, a tym bardziej o odniesieniu go do konkretnej sprawy w uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia Sąd się nie wypowiedział. Zdaniem NSA powyższe uchybienie ma decydujące znaczenie dla wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w rozumieniu art. 141 § 4 p.p.s.a., zawartego, w punkcie drugim wyroku z 21 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z przepisem art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od regulacji zawartej w art. 200 p.p.s.a. przewiduje art. 206 p.p.s.a., w myśl którego Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 p.p.s.a. wyraża zasadę miarkowania kosztów postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym wyjątkowy charakter tej instytucji wymaga od Sądu szczegółowego umotywowania swojego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu orzeczenia. Sąd stosuje omawiany przepis z urzędu w sposób uznaniowy, tj. według własnej, swobodnej oceny okoliczności rozpatrywanej sprawy, niezależnie od wniosku strony w tym zakresie - vide M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2015, s. 773 - 774. W dacie zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w pierwszej instancji w niniejszej sprawie, tj. w dniu wydania wyroku (21 lipca 2016 r.) obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), które weszło w życie 1 stycznia 2016 r. W myśl § 21 tego rozporządzenia, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Tym samym w przedmiotowej sprawie zasady przyznawania wynagrodzenia adwokatowi reguluje poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm. (zwane dalej: "rozporządzeniem"). Według przepisu § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie - 240 zł. Z kolei zgodnie z § 6 rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy: 1) do 500 zł - 60 zł; 2) powyżej 500 zł do 1.500 zł - 180 zł; 3) powyżej 1.500 zł do 5.000 zł - 600 zł; 4) powyżej 5.000 zł do 10.000 zł - 1.200 zł; 5) powyżej 10.000 zł do 50.000 zł - 2.400 zł; 6) powyżej 50.000 zł do 200.000 zł - 3.600 zł; 7) powyżej 200.000 zł - 7.200 zł. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest kara pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia w wysokości 641.730,00 zł. Zatem podstawę prawną do obliczenia wynagrodzenia dla adwokata (za udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji) stanowi przepis § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia (w uzasadnieniu wyroku Sąd omyłkowo powołał § 6 pkt 6 rozporządzenia). W świetle ww. przepisów koszty zastępstwa procesowego wynoszą 7.200 zł. Natomiast wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynosi 6.418 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Reasumując, w przedmiotowej sprawie co do zasady podstawowa wysokość kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogły zostać zasądzone wynosiła 13.618 zł, przy czym 6.418 zł z tej kwoty stanowi równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi, zaś 7.200 zł to stawka minimalna kosztów adwokackich. Jednocześnie zaakcentować należy, iż w tej sprawie nie było podstaw do uwzględnienia w ramach zasądzanych kosztów postępowania opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego adwokat K. K., bowiem w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego poniesienie tego rodzaju wydatku. Uzupełniając braki formalne skargi, pełnomocnik skarżącej do pisma przewodniego z [...] września 2015 r. załączyła pełnomocnictwo bez dowodu uiszczenia opłaty skarbowej. Mając na uwadze, iż Sąd w uzasadnieniu wyroku podał, że na poczet zasądzonych do zwrotu stronie kosztów postępowania (w łącznej wysokości 7.415 zł), zaliczył kwotę 6.415 zł (prawidłowo winna być to kwota 6.418 zł), miarkowanie kosztów w oparciu o przepis art. 206 p.p.s.a. sprowadza się zatem do wyjaśnienia przyczyny obniżenia kosztów zastępstwa procesowego o 6.200 zł (z 7.200 zł do 1.000 zł). U podstaw zastosowania takiego rozwiązania legło ustalenie, że adwokat K. K. reprezentowała skarżącą spółkę w kilkudziesięciu (według stanu na [...] lipca 2016 r.) sprawach o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Ponadto zważono, że stanowisko organu w przedmiocie wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnych było oparte na orzeczeniach sądów administracyjnych. Uwzględniając – stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia – niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, Sąd uznał, iż kwota 1.000 zł stanowi wynagrodzenie adekwatne do podjętych przez pełnomocnika czynności. W szczególności podkreślić należy, iż adwokat K. K. sporządziła w kilkudziesięciu sprawach – w tym m.in. w niniejszej sprawie – tożsame w treści pisma procesowe, w tym m.in.: skargę, uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, czy też wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto w kilkunastu tożsamych sprawach zostały zasądzone koszty zastępstwa procesowego w pełnej wysokości. W świetle powyższego, Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 7 rozporządzenia w związku z art. 206 p.p.s.a.