V SA/Wa 3466/04
WyrokWSA w Warszawie2005-10-04
Skład orzekający: Beata Krajewska, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny może uznać zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej i kwoty cła, jeśli przedłożone świadectwa pochodzenia okażą się fałszywe, a także czy w takiej sytuacji zasadne jest naliczanie odsetek wyrównawczych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ celny ma prawo weryfikować zgłoszenia celne i kwestionować przedłożone dokumenty, nawet jeśli zostały one początkowo przyjęte jako kompletne formalnie. W przypadku stwierdzenia fałszywości świadectw pochodzenia, organ celny może zastosować wyższe, autonomiczne stawki celne. Jednakże, naliczanie odsetek wyrównawczych wymaga od organu celnego zbadania, czy nieprawidłowe dane nie wynikały z okoliczności niezawinionych przez zgłaszającego, czego w tej sprawie nie uczyniono w sposób wystarczający.Stan faktyczny
Firma handlowo-usługowa złożyła 16 zgłoszeń celnych na towary (obuwie), stosując niższe stawki celne konwencyjne na podstawie przedłożonych świadectw pochodzenia. Po kontroli okazało się, że świadectwa te były fałszywe, co skutkowało uznaniem zgłoszeń za nieprawidłowe i naliczeniem wyższych stawek celnych oraz odsetek wyrównawczych. Firma wniosła skargę, kwestionując prawidłowość postępowania organów celnych, zwłaszcza w zakresie weryfikacji dokumentów i naliczania odsetek.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych, a w pozostałym zakresie skargę oddalono. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja w uchylonym zakresie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. sprawy ze skargi J. D. F.H.U. "[...] " na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej i kwoty cła; 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonym zakresie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Dyrektor Urzędu Celnego w W. w okresie od [...] lutego do [...] czerwca 2002 r. przyjął 16 zgłoszeń celnych dokonanych przez Firmę Handlowo - Usługową "[...] " J. D. na podstawie następujących dokumentów SAD:
1. nr [...] z [...] lutego 2002 r.,
2. nr [...] z [...] marca 2002 r.,
3. nr [...] z [...] marca 2002 r.,
4. nr [...] z [...] marca 2002 r.,
5. nr [...] z [...] marca 2002 r.,
6. nr [...] z [...] maja 2002 r.,
7. nr [...] z [...] maja 2002 r.,
8. nr [...] z [...] maja 2002 r.,
9. nr [...] z [...] maja 2002 r.,
10. nr [...] z [...] maja 2002 r.,
11. nr [...] z [...] maja 2002 r.,
12. nr [...] z [...] maja 2002 r.,
13. nr [...] z [...] czerwca 2002 r.,
14. nr [...] z [...] czerwca 2002 r.,
15. nr [...] z [...] czerwca 2002 r.,
16. nr [...] z [...] czerwca 2002 r.,
jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, obejmując procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci: klapek z tworzywa sztucznego, obuwia tekstylnego, obuwia z cholewą ze skóry, także dziecięcego i przyjmując zadeklarowane warunki w zgłoszeniach, czyli także stawki celne konwencyjne w wysokości 12 i 17 % na podstawie załączonych świadectw pochodzenia nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] .
W wyniku kontroli przeprowadzonej po przyjęciu zgłoszeń celnych - na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu celnego - zakończonej protokołem kontroli z [...] maja 2003 r. nr [...] stwierdzono, że we wszystkich zgłoszeniach celnych zastosowano nieprawidłowe stawki celne zamiast autonomicznych zadeklarowano konwencyjne, ponieważ przedłożone świadectwa pochodzenia są fałszywe. Otrzymana oficjalna informacja od Generalnego Zrzeszenia Handlu w Hong Kongu oraz Federacji Handlu w Hong Kongu dotycząca fałszywych świadectw pochodzenia (Certificate of origin re-export) wystawianych rzekomo przez te instytucje stwierdza, że świadectwa pochodzenia potwierdzane były dwoma rodzajami pieczęci nie stosowanymi przez te instytucje z Hong Kongu.
W zaistniałej sytuacji, postanowieniami z [...] i [...] czerwca 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w M. wszczął z urzędu postępowania w sprawie przedmiotowych zgłoszeń celnych w części dotyczącej ustalenia kraju pochodzenia towarów oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego, które następnie postanowieniem z [...] czerwca 2003 r. połączył do wspólnego rozpoznania.
Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, Naczelnik Urzędu Celnego w M. decyzją z [...] października 2003 r. nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanych stawek celnych, wymiaru cła i orzekając w tym zakresie obliczył kwotę długu celnego zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 40%. Strona została obciążona również odsetkami wyrównawczymi zgodnie z art. 222 § 4 Kodeksu celnego.
W uzasadnieniu decyzji podniósł m.in., że załączone do zgłoszeń celnych świadectwa pochodzenia nie odpowiadają aktualnym wzorom pieczęci stosowanym w świadectwach pochodzenia oraz podpisom osób uprawnionych do potwierdzenia tych dokumentów. W związku z tym świadectwa pochodzenia uznał za nieprawidłowe dowody pochodzenia towaru, nie dające podstawy do zastosowania konwencyjnych stawek celnych ujętych w zgłoszeniach celnych SAD, które były wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r., których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, J. D. FHU "[...] " wniósł o uchylenie decyzji w całości i ponowne zbadanie całości zagadnienia po przeanalizowaniu argumentów strony odwołującej się.
Uzasadniając odwołanie, zarzucił organowi celnemu, iż w momencie dokonywania odpraw celnych funkcjonariusz celny na podstawie kompletu dostarczonych dokumentów dokonywał wnikliwej kontroli celnej. W żadnym przypadku nie zakwestionowany został żaden z dołączonych dokumentów, a zawartość kontenerów w stu procentach zgadzała się z danymi zawartymi w fakturze, świadectwie pochodzenia oraz w samym dokumencie SAD. W większości wypadków dokonywana była tzw. 100% rewizja, z każdego kontenera pobierano próbki, ponieważ na każdym opakowaniu był trwale oznaczony kraj pochodzenia. Następnie organ celny dokonał powtórnej kontroli celnej i w ich wyniku nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w dokumentach załączonych do zgłoszeń, jak też zastosowanych stawek celnych. Towar dopuszczono do obrotu, który następnie został sprzedany biorąc pod uwagę wartość towaru netto wg danych zawartych w dokumentach SAD.
Strona odnosząc się do treści protokołu kontroli z [...] maja 2003 r. zarzuciła, iż w aktach sprawy brak jest następujących dokumentów:
a) kopii pisma skierowanego do uprawnionych organizacji w Hong Kongu przez Izbę Celną P.L. w W. w sprawie weryfikacji 16 świadectw pochodzenia,
b) kopii odpowiedzi (na które powołuje się Izba Celna) tychże organizacji na zapytanie o oryginalność wysłanych do weryfikacji dokumentów,
c) kopii oficjalnej informacji od Generalnego Zrzeszenia Handlu oraz Federacji Handlu w Hong Kongu, że pieczęcie występujące na dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów nie są zgodne z pieczęciami używanymi przez te organizacje.
Ponadto zwróciła uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się kopia pisma Izby Celnej w W. z [...] lipca 2003 r. nr [...] o przekazaniu podległym urzędom celnym aktualnych wzorów pieczęci, świadectw pochodzenia, podpisów osób uprawnionych do potwierdzenia dokumentów pochodzenia wystawianych w Hong Kongu.
Mając na uwadze zebrany przez organ celny materiał dowody, strona stwierdziła, że:
1. nie zawiera on żadnych treści pozwalających na zakwestionowanie świadectw pochodzenia i do zmiany stawek celnych,
2. jakiekolwiek porównanie świadectw pochodzenia wystawianych w okresie od 9 stycznia do 6 maja 2002 r. z wzorami obowiązującymi 24 lipca 2003 r. jest błędem, gdyż porównanie dokumentów i stwierdzenie nieprawidłowości powinno opierać się na wzorach obowiązujących od stycznia do czerwca 2002 r.,
3. żądanie organu celnego z lipca 2003 r. przedstawienia zakwestionowanych świadectw pochodzenia wystawionych retrospektywnie było niemożliwe z uwagi na fakt, że w świetle przepisów dotyczących możliwości wystawienie retrospektywnego świadectwa pochodzenia można tego dokonać jedynie w okresie 6 miesięcy wstecz, a nie 14 miesięcy jak w niniejszej sprawie.
Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] września 2004 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 233 §1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa [Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.], art. 13 § 1, art. 15 § 1 i 2, art. 85 § 1, art. 262 § 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. [Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.], § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej oraz ust. 3 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej [Dz. U. Nr 146, poz. 1639], § 11 ust. 1, § 13 i § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia [Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.] utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.
W jej uzasadnieniu stwierdził, iż organ celny I instancji zanegował pochodzenie spornych towarów, gdyż władze celne Hong Kongu przekazały wzory podpisów oraz pieczęci stosowanych do legalizacji dokumentów pochodzenia. Przedłożone do zgłoszenia celnego dokumenty pochodzenia były wystawione niezgodnie z powyższymi zasadami - świadectwa pochodzenia zostały potwierdzone dwoma rodzajami pieczęci niestosowanymi przez instytucje legalizujące dokumenty pochodzenia. Strona w odwołaniu zakwestionowała powyższe ustalenia, wobec czego organ II instancji w celu wyjaśnienia tych istotnych dla sprawy okoliczności, przy piśmie nr [...] z [...] marca 2004 r. skierował dokumenty pochodzenia do weryfikacji. Pismem z [...] maja 2004 r. Centralna Izba Handlu w Hong Kongu potwierdziła wcześniejsze ustalenia organu I instancji, iż przedłożone do zgłoszeń celnych świadectwa pochodzenia są fałszywe. Biorąc pod uwagę negatywny wynik weryfikacji przedmiotowych świadectw pochodzenia, brak było podstaw do przyznania stronie konwencyjnej stawki celnej.
Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że iż zapis o kraju pochodzenia na opakowaniu towaru lub samym towarze jest dowodem niewystarczającym do zastosowania konwencyjnej stawki celnej na importowane obuwie, ponieważ pochodzenie obuwia klasyfikowanego w pozycjach 6402, 6403, 6404 taryfy celnej dla zastosowania stawki konwencyjnej musi być udokumentowane prawidłowym świadectwem pochodzenia. Wymóg ten ma charakter obligatoryjny, a zatem nie mogą być stosowane w tym zakresie żadne wyjątki jeśli nie wynikają one bezpośrednio z przepisów prawa. Zapis ten został uwzględniony do zastosowania stawki celnej autonomicznej, zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Organy celne, zgodnie z art. 70 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego mogą pobrać próbki towaru dla wyjaśnienia stanu sprawy. W niniejszej sprawie dowód ten wykorzystano do ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia dla zastosowania autonomicznej stawki celnej, a następnie dokonano jego zwrotu.
Ponadto Dyrektor Izby Celnej uzasadnił zasadność i przyczyny wymierzenia w przedmiotowej sprawie odsetek wyrównawczych, stwierdzając, iż zastosowanie w niższej stawki celnej spowodowało, że strona zapłaciła znacznie mniejszą kwotę wynikającą z długu celnego, w wyniku czego zaistniałą różnicę mogła wprowadzić do obrotu, co jest jednoznaczne z uzyskaniem korzyści finansowej. Natomiast strona nie wykazała, iż podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniach celnych w zakresie określenia długu celnego nie było spowodowane jej zaniedbaniem lub świadomym działaniem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, J. D. FHU "[...] " wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako nieważnej w związku z art. 156 § 1 ust. 2 oraz art. 157 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że załączone przez niego do zgłoszeń celnych świadectwa pochodzenia towaru (Certificate of origin re - export) spełniają warunki określone w prawie celnym i zawierają wszystkie dane. Wszystkie zgłoszenia celne wraz ze świadectwami pochodzenia zostały poddane weryfikacji i nie zostały zakwestionowane.
Zdaniem skarżącego, importer jest tylko handlowcem, który powinien znać prawa rynku, być dobrym towaroznawcą, ale żaden przepis nie wymaga by był specjalistą od świadectw pochodzenia, tę rolę powinien spełniać funkcjonariusz celny. Powołał się na przepis art. 231 § 1 Kodeksu karnego, zgodnie z którym funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego popełnia przestępstwo i zarzucił funkcjonariuszom celnym dokonującym i nadzorującym dokonywanie odpraw celnych zaniedbanie obowiązków nie dokonując weryfikacji zgłoszeń celnych. W skutek czego szkodę poniósł Skarb Państwa i importer, którego obciążenie dodatkowymi należnościami celnymi i odsetkami doprowadziło do bankructwa, mimo dopełnienia wszystkich wymaganych obowiązków.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zakres kognicji sądów administracyjnych ogranicza się do badania zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa, w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny.
Badając sprawę z powyższego punktu widzenia, Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące wymiaru odsetek wyrównawczych, natomiast nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszania przepisów prawa przez organ administracji w zakresie weryfikacji zgłoszeń celnych i zastosowania wyższych stawek celnych.
Sąd w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez organ celny w zaskarżonej decyzji, iż za prawidłowe zgłoszenie celne odpowiada zgłaszający, oraz że organ celny może w trybie art. 83 Kodeksu celnego kontrolować zgłoszenie celne w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości, ma obowiązek podjęcia niezbędnych działań w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialno - techniczną. Organ celny w momencie przyjmowania zgłoszenia celnego obowiązany jest sprawdzić, czy spełnia ono wymogi formalne określone w art. 64 Kodeksu celnego, to znaczy, czy jest złożone na właściwym formularzu, prawidłowo wypełnionym, czy jest podpisane oraz czy załączono do niego wszystkie dokumenty wymagane do objęcia towaru procedurą celną. Jeżeli zgłoszenie spełnia określone wyżej wymogi, organ celny zobowiązany jest je przyjąć. Jeżeli zgłoszenie nie odpowiada wymogom formalnym, organ celny odmawia jego przyjęcia. Odmowa przyjęcia nie jest weryfikacją zgłoszenia celnego, a jedynie oceną jego kompletności. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Dopiero po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji. Weryfikacja może rozpocząć się niezwłocznie po przyjęciu zgłoszenia w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego, czyli przed zwolnieniem towaru, albo też w trybie art. 83 § 1 Kodeksu celnego, po zwolnieniu towaru. Weryfikacja zgłoszenia celnego polega na ocenie materialnej treści dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz danych zawartych w tym zgłoszeniu, a więc np. faktury, deklaracji na fakturze, świadectwa pochodzenia, certyfikatu towaru, wskazanego przez zgłaszającego kodu PCN, stawki celnej itp. Jeżeli w wyniku kontroli zgłoszenia celnego organ celny stwierdzi, że dane lub dokumenty, które były podstawą do zastosowania procedury celnej były nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne, zobowiązany jest podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego. Tak więc organ celny dopiero po przystąpieniu do weryfikacji zgłoszenia celnego ocenia prawidłowość, prawdziwość i kompletność dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego. To, że dokument został przyjęty przez organ celny razem ze zgłoszeniem celnym nie przesądza o jego prawidłowości ani nie ogranicza możliwości oceny tego dokumentu w prowadzonym przez organy celne postępowaniu weryfikacyjnym. Należy przy tym zaznaczyć, że weryfikacja zgłoszenia celnego i wydanie decyzji co do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, bądź prawidłowe może być wydane w okresie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 5 Kodeksu celnego).
W związku z powyższym zarzuty skarżącego, iż w chwili przyjęcia przedmiotowych zgłoszeń celnych funkcjonariusze celni nie zakwestionowali prawdziwości przedmiotowych świadectw pochodzenia, czym nie dopełnili swoich obowiązków służbowych są bezzasadne.
Po pierwsze, ponieważ - co sam skarżący zauważa w skardze - świadectwa posiadały wszelkie znamiona prawdziwości tzn. zawierały wszelkie elementy wymagane przepisami prawa takie jak: określenie organu wydającego, dane niezbędne do identyfikacji towaru oraz poświadczenie, że towar, którego dotyczy, pochodzi z określonego kraju, zaś funkcjonariusze celni w momencie przyjmowania zgłoszenia celnego, nie dysponowali wiedzą, iż w istocie nie zostały one wystawione przez upoważniony organ.
Po drugie - uzyskanie przez organy celne wiadomości o tym, że na tego rodzaju towar i z tego obszaru, jak sprowadzony przez skarżącego, wystawione są często fałszywe świadectwa pochodzenia nastąpiło po dokonaniu przedmiotowych odpraw celnych i dopiero po uzyskania oficjalnej odpowiedzi z Centralnej Izby Handlowej z Hong Kongu z [...] maja 2004 r. potwierdzono niezaprzeczalnie, iż przedstawione przez skarżącego świadectwa pochodzenia nie były wystawiane przez tę Izbę.
Chybione są zarzuty skarżącego o uznaniu zaskarżonej decyzji jako nieważnej na podstawie art. 156 § 1 ust. 2 i art. 157 § 1 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, przede wszystkim dlatego, iż wskazana ustawa Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ do postępowania w sprawach celnych stosuje się - zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego - przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Jednakże Sąd biorąc pod uwagę to, iż skarżący nie jest prawnikiem, zaś treść ww. przepisów jest zasadniczo tożsama z treścią art. 247 § 1 pkt 2 i 3 i 248 § 2 Ordynacji podatkowej, zbadał czy zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem tych przepisów tzn. czy nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do zarzutu o stwierdzenie jej nieważności z powodu wydania jej bez podstawy prawnej, należy wyjaśnić, iż o braku podstawy prawnej można mówić wówczas, gdy nie istnieje przepis prawa pozwalający regulować daną materią w drodze decyzji administracyjnej albo też przepis istnieje, lecz nie ma charakteru powszechnie obowiązującego. W przedmiotowej sprawie zaskarżone decyzje zawierają prawidłowo powołaną podstawę prawną.
Odnosząc się do zarzutu o stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, należy wyjaśnić, iż w takiej sytuacji skarżący powinien wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa, w związku z tym także i ten zarzut jest bezpodstawny.
Następnym zagadnieniem jest kwestia orzeczonych w zaskarżonej decyzji odsetek wyrównawczych.
Artykuł 222 § 4 Kodeksu celnego stanowi, iż w przypadku gdy przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z długu celnego powoduje uzyskanie korzyści finansowych, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. Zgodnie z § 5 ww. przepisu, wypadki i warunki pobierania odsetek wyrównawczych, a także sposób ich naliczania określa Minister Finansów w drodze rozporządzenia. W myśl § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania [Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.] - organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy:
1) dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania,
2) kwota odsetek wyrównawczych, naliczonych w odniesieniu do towarów objętych tym samym zgłoszeniem celnym nie przekracza równowartości 20 ECU.
Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacjach w nim określonych mimo wypełnienia dyspozycji art. 222 § 4 Kodeksu celnego, odsetki nie są pobierane. Należy także zauważyć, że choć ciężar udowodnienia szczególnych okoliczności podania nieprawidłowych lub niekompletnych danych spoczywa na dłużniku (stronie), to jednak nie zwalnia to organu administracji do zbadania powyższych przesłanek z urzędu, co wynika z ogólnych zasad postępowania tj. art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej lub przynajmniej poinformowania strony o treści powyższych przepisów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie i nie uzasadnił motywów naliczenia odsetek wyrównawczych, natomiast organ drugiej instancji uzupełnił w tym zakresie swoją decyzję, jednakże - w opinii Sądu - niedostatecznie.
Organ odwoławczy nie ustalił, czy załączenie do zgłoszeń celnych nieprawidłowych świadectw pochodzenia przez skarżącego nie było spowodowane szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. W szczególności nie zbadał na ile sam importer był świadomy posługiwania się fałszywymi świadectwami i czy w ogóle mógł uchronić się przed skutkami oszustwa np. czy miał możliwość wcześniejszej weryfikacji świadectw pochodzenia, czy dokonał przy tym wszelkiej staranności. Przy czym należało to rozważyć w kontekście charakteru importera - jego doświadczenia w działalności importowej, sposobu współpracy z organami celnymi itp.
Ponadto podstawa prawna zaskarżonej decyzji obarczona jest wadą w postaci braku wskazania przepisu prawa na podstawie którego dokonano wymiaru odsetek wyrównawczych.
W konsekwencji, rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w W. w części dotyczącej odsetek wyrównawczych podlega uchyleniu na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.] i w tej części nie może być wykonane do daty uprawomocnienia się wyroku [art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi].
W pozostałej części zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga jako nieuzasadniona podlega w tym zakresie oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powołane przepisy
art. 64 § 1art. 83 § 1art. 222 § 4art. 233 §1 pkt 1 ustawyart. 13 § 1art. 15 § 1art. 85 § 1art. 262 § 1 ustawyart. 70 § 1 pkt 2art. 156 § 1 ust. 2art. 157 § 1art. 231 § 1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło