V SA/Wa 35/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... listopada 2009 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków wniosku; oddala skargę Przedmiotem skargi złożonej przez Z.B. jest postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. z ...listopada 2009 r., nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. z ... października 2009 r. nr ..., odmawiające przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009. Z. B. ... maja 2009 r. nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przyznanie płatności do gruntów na rok 2009. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ... czerwca 2009 r. wystosował do wnioskodawcy wezwanie – w trybie art. 64 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) – do usunięcia braków formalnych, stwierdzonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009. Wezwanie to zostało wystosowane ze względu na to, że przedmiotowy wniosek został przez wnioskodawcę niepoprawnie uzupełniony w sekcji VIII, jak również nie uzupełniony w sekcji VII dla działek oznaczonych w ewidencji gruntów pod numerami: [...] zlokalizowanych w województwie w., powiecie m., gminie P. Wezwanie to zostało doręczone wnioskodawcy ... czerwca 2009 r. Wnioskodawca ... lipca 2009 r. złożył korektę wniosku, która nadal zawierała braki formalne dotyczące sekcji VIII wniosku, gdzie błędnie wypełniona została kolumna druga "oznaczenie działki rolnej", a kolumna trzecia tej sekcji nie została uzupełniona. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z ... września 2009 r. nr ...pozostawił wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 bez rozpoznania z powodu nieusunięcia wszystkich braków formalnych. Pismo to zostało doręczone wnioskodawcy ... września 2009 r. Z. B. ... października 2009 r. złożył prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku uzupełniającego o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009 z powodu oczywistej omyłki w wypełnieniu wniosku i załączył kolejną korektę wniosku. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z ...października 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku. Z. B. pismem z ... października 2009 r. złożył zażalenie na postanowienie z ... października 2009 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z... listopada 2009 r. utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do usunięcia braków we wniosku nastąpiło bez jego winy. Organ wyjaśnił, że wskazana przyczyna uchybienia terminowi do uzupełniania wniosku w postaci oczywistej omyłki, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu w myśl art. 58 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził także, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, które uprawdopodobniłyby, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy, nie podał przedziału czasowego, w którym nie by zdolny do złożenia właściwej korekty, a w zawiązku z tym nie podał także daty ustania przyczyny umożliwiającej złożenie korekty we wskazanym terminie. Ponadto organ odwoławczy wskazał podstawę prawną wezwania do usunięcia naruszenia prawa tj. § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz na fakt, że wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności obszarowych potwierdził własnoręcznym podpisem na wniosku, że znane są mu warunki i zasady przyznawania płatności. W ocenie organu odwoławczego niekorzystne rozstrzygnięcie zapadłe wbrew zamiarowi wnioskującego było wynikiem braku należytej staranności, a nawet zaniedbania wnioskującego. W skardze z 10 grudnia 2009 r. uzupełnionej pismem procesowym z ... czerwca 2010 r. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z ... listopada 2009 r. Z. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z ... października 2009 r. w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: a) art. 6 k.p.a. – zasady praworządności, w szczególności poprzez uzasadnienie rozstrzygnięć okolicznościami fikcyjnymi nie znajdującymi odzwierciedlenia w sprawie; b) art. 7 k.p.a. – zasady prawdy obiektywnej, w szczególności poprzez prowadzenie postępowania w sposób rażąco naruszający słuszny interes strony; c) art. 8 k.p.a. – zasady pogłębiania zaufania oraz art. 9 k.p.a. – zasady udzielania informacji, w szczególności poprzez świadome i celowe wprowadzenie strony w błąd w toku postępowania i wykorzystywania na niekorzyść strony faktu nieznajomości prawa przez stronę; d) art. 63 § 2 k.p.a. – poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że: - trudne do odczytania, odręczne, wypełnienie wniosku stanowi brak formalny; - nastąpiło uchybienie terminu podczas gdy faktycznie termin do uzupełnienia braków formalnych został zachowany. W uzasadnieniu skargi Z. B. i zarzucił, że w przypadku, gdy organ pomimo uzupełniania przez stronę braków w wyznaczonym terminie, stwierdził że w dalszym ciągu wniosek zawiera braki, to winien zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. wezwać stronę do ich uzupełnienia wyznaczając w tym celu dodatkowy 7 dniowy termin. W żadnym razie nie był natomiast uprawniony do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący zarzucił także, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnia braków formalnych wniosku złożył w wyniku błędnych instrukcji udzielonych przez organ. W opinii skarżącego terminu do uzupełniania braków wniosku nie uchybił, a organ celowo wprowadził go w błąd. Ponadto zdaniem skarżącego oznaczenie we wniosku działek gruntu numerami ewidencyjnymi zamiast literami A, B, C, D... nie jest uchybieniem formalnym wniosku w rozumieniu przepisów k.p.a. Zatem wezwanie strony do usunięcia braków formalnych, które nie są brakami formalnymi było nieuprawnione. W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosowanie zaś do art. 25 ust. 1 cyt. ustawy – rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych (...), na formularzach opracowanych i udostępnionych przez Agencję. W myśl art. 25 ust. 6 cyt. ustawy – minister właściwy do spraw rolnictwa, określi w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski, o których mowa w ust. 1, mając na względzie zabezpieczenie przed nieuzasadnionym przyznawaniem płatności obszarowych (...), zawarcie we wnioskach danych niezbędnych do prawidłowego przyznania płatności obszarowych (...) oraz przepisy Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1. Na podstawie powyższej delegacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269 ze zm.). I tak zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. rozporządzenia – wnioski, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a-e i g, oprócz danych i informacji, o których mowa w § 2 ust. 1-4, zawierają oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczą. 2. Wnioski, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a i b, zawierają również oświadczenia o: 1) powierzchni działek ewidencyjnych, obejmujące w szczególności: a) położenie działki ewidencyjnej ze wskazaniem województwa, powiatu i gminy, b) dane z ewidencji gruntów i budynków: nazwę obrębu ewidencyjnego, numer obrębu ewidencyjnego, numer arkusza mapy, numer działki ewidencyjnej i powierzchnię całkowitą działki ewidencyjnej, c) powierzchnię gruntów rolnych na działce ewidencyjnej, w tym powierzchnię: - niezgłoszoną do programów pomocowych, - gruntów rolnych, które zostały zalesione w ramach działania zalesianie gruntów rolnych objętego Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 lub Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz zgodnie z planem zalesienia, lecz nie zostały przekwalifikowane na grunty leśne; 2) sposobie wykorzystania działek rolnych, z podaniem w szczególności: a) oznaczenia działki rolnej, b) grupy upraw lub obszaru, ze względu na który wyodrębnia się działkę rolną, c) powierzchni działki rolnej, d) numeru działki ewidencyjnej, na której jest położona działka rolna, e) powierzchni działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej. W związku z powołanymi unormowaniami wniosek o przyznanie płatności powinien zawierać elementy podania, o jakich mowa w art. 63 § 2 k.p.a. tj. wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Przepisami szczególnymi, do których odsyła przepis art. 63 § 2 k.p.a. są przepisy wyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a więc wniosek powinien także zawierać dane wskazane w tym rozporządzeniu. Są to wymagania formalne wniosku i w przypadku braku, bądź błędnego podania we wniosku o płatności danych o jakich mowa w powołanym rozporządzeniu, organ ma obowiązek wystosowania do strony – w trybie art. 64 §2 k.p.a. – wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego z ... maja 2009 r. o przyznanie płatności do gruntów na rok 2009 nie został wypełniony poprawnie, ponieważ zawierał braki w postaci: niepoprawnego wypełnienia w sekcji VIII kolumna 2 polegający na nieprawidłowym oznaczenie działek rolnych oraz niewypełnienia sekcji VII kolumny 2 – 12 dla działek oznaczonych w ewidencji gruntów pod numerami: [...] oraz ... Z akt sprawy nie wynika natomiast – wbrew zarzutowi skargi – iż były to kolumny wypełnione w sposób trudny do odczytania. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie wezwał skarżącego pismem z ... czerwca 2009 r. – na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. – do usunięcia powyższych braków formalnych. Skarżący w wyznaczonym 7 – dniowym terminie ... lipca 2009 r. nadesłał korektę wniosku, która uzupełniła jedynie częściowe braki (uzupełniono sekcję VII, a sekcja VIII kolumna 2 nadal pozostała nieprawidłowo uzupełniona), a dodatkowo nie została uzupełniona sekcja VIII kolumna 3 dla wszystkich działek rolnych. Brak usunięcia wszystkich żądanych wymagań formalnych wniosku spowodował zasadne wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z ... września 2009 r. pisma o pozostawienie wniosku skarżącego o płatności bez rozpoznania. Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, że wniosek pozostawia się bez rozpoznania nie tylko wówczas, gdy braki nie zostaną uzupełnione, ale i wtedy gdy uzupełnienie ich nastąpiło, jednak niezgodnie z wymaganiami organu określonymi w wezwaniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1435/05 pub. https.//cbois.nsa.gov.pl). Tym samym nietrafny jest zarzut skargi, iż w sytuacji braku całościowego uzupełnienia wniosku, organ zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. winien wezwać ponownie stronę do ich uzupełnienia wyznaczając w tym celu dodatkowy 7 dniowy termin. Tak więc niewątpliwie w sprawie skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku w części dotyczącej sekcji VIII kolumna 2, a także braku wypełnienia dla wszystkich działek sekcji VIII kolumny 3. Nie ulega również wątpliwości, iż prawidłowe wypełnienie sekcji VIII kolumny 2 powinno polegać na oznaczeniu literowym wszystkich działek rolnych, a nie wpisaniu ich numerów ewidencyjnych, co wynika z § 3 ust. 2 pkt 2 lit. a cyt. rozporządzenia i "Szczegółowej instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie płatności na rok 2009". W związku z tym w sprawie istniała możliwość przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych wniosku, pod warunkiem jednak wypełnienia przesłanek o jakich mowa w art. 58 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu – w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne (§ 3). W niniejszej sprawie organy administracji zasadnie uznały, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do usunięcia braków we wniosku nastąpiło bez jego winy. Wskazać należy, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy możemy powiedzieć dopiero w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przedstawiona przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu we wniosku z 7 października 2009 r. w postaci oczywistej omyłki przy wypełnianiu wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych nie stanowi podstaw do przywrócenia terminu w myśl art. 58 k.p.a. W świetle zgromadzonych dowodów, Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do usunięcia braków we wniosku nastąpiło bez jego winy. Należy stwierdzić, że w przedmiotowym postępowaniu przesłanki określone w art. 58 k.p.a. nie zostały spełnione. Skarżący w ocenie Sądu nie wykazał braku winy w niedopełnieniu czynności. Na marginesie sprawy należy wskazać, że jeżeli skarżący uważał, iż jego wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2009 spełniał wszystkie wymogi formalne i powinien zostać rozpoznany, to miał możliwość zakwestionowania pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z ... września 2009 r. (doręczonego ... września 2009 r.) o pozostawienie wniosku bez rozpoznania poprzez wniesienia zażalenia do Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Skarżący tego nie uczynił, wybierając drogę złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto Sąd nie stwierdził aby w sprawie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego o jakich mowa w art. 6, 7, 8 k.p.a., które w sposób istotny wpływałby na wynik rozstrzygnięcia organu. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał, że działanie organów administracji w sprawie nie narusza przepisów prawa, wobec czego, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.