V SA/Wa 351/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ...grudnia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę Wnioskiem z dnia ... września 2007 r. (data wpływu do organu: ... września 2007 r.) M. S. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezesa KRUS) o częściowe umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych wobec KRUS oraz o rozłożenie na raty pozostałej części należności. W uzasadnieniu wniosku wskazała m.in., że musiała wyremontować oborę po klęsce żywiołowej oraz że jej syn w ubiegłym roku rozbił sobie w szkole głowę. Podniosła, że remont ciągnika pociągnął dodatkowe koszty. Dodała, że jej mąż utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, a na remont domu i obory otrzymała 200 zł pomocy społecznej – wskazała przy tym, że budynki były nieubezpieczone. W dniu ... października 2007 r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie płatnika, sporządzając na tą okoliczność protokół. Z protokołu tego wynika m.in., że wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha przeliczeniowych (... ha fizycznych). Jej rodzina zamieszkuje w domu murowanym krytym blacho-dachówką. Strona posiada również oborę, ciągnik T-25 oraz krowę. Pismem organu z tego samego dnia wnioskodawczyni została pouczona o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną przez organ dokumentacją oraz możliwości zgłoszenia ewentualnych żądań lub zastrzeżeń w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma; z prawa tego nie skorzystała. Ze sporządzonego przez pracownika KRUS załącznika do wniosku NKP -... wynika m.in., iż zgodnie z wykazem gospodarstw dotkniętych suszą w 2006 r. na terenie gminy I. wnioskodawczyni poniosła straty na poziomie średnio 52% (k. ... akt adm.). Prezes KRUS decyzją z ... października 2007 r. znak: ... NKP: ... wydaną na podstawie przepisów art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników [Dz.U. Nr 7 z 1998 r. poz. 25 z późn. zm.], dalej: u.s.r. odmówił umorzenia wnioskowanych należności za okres od czwartego kwartału 2003 r. do trzeciego kwartału 2007 r. w kwocie ... zł. Organ wskazał m.in., że argumenty podnoszone przez zobowiązaną (sytuacja zdrowotna dzieci, posiadanie małego gospodarstwa o niskiej dochodowości, konieczność utrzymania czteroosobowej rodziny) były już brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji z dnia ... maja 2006 r., dotyczącej wcześniejszego wniosku o umorzenie należności. Wyjaśnił, że ustalono, iż dodatkowym źródłem dochodu rodziny S. jest wynagrodzenie wnioskodawczyni za pracę w wysokości... zł miesięcznie. Jednocześnie organ poinformował, że formą ulgi, jaka została przyznana stronie jest spłata całej figurującej na koncie zaległości w dogodnym układzie ratalnym. W załączeniu Prezes KRUS przesłał zobowiązanej decyzję z ... października 2007 r. ... NKP: ..., w której udzielił stronie ulgi w spłacie należności w formie układu ratalnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z ... listopada 2007 r. (data wpływu do organu: ... listopada 2007 r.) strona podtrzymała swoje stanowisko, dodatkowo wnosząc o rozłożenie na raty zaległości składkowych z października 2007 r. Pismem organu z ... listopada 2007 wnioskodawczyni została pouczona o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną przez organ dokumentacją i zgłoszenia ewentualnych żądań lub zastrzeżeń w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. Przy piśmie z dnia ... listopada 2007r. wnioskodawczyni dołączyła: zaświadczenie z ...09.2007r. o uczęszczaniu syna K. do Liceum Ogólnokształcącego w O. w roku szkolnym 2007/2008, zaświadczenie lekarskie z gabinetu okulistycznego dotyczące K. S., zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w I. o niekorzystaniu przez M. S. z pomocy ośrodka oraz zaświadczenie sołtysa wsi P., iż w 2000r. w wyniku huraganu nastąpiło zerwanie pokrycia dachowego domu M. S. a w roku 2001 w wyniku powodzi uszkodzeniu uległ szczyt ściany budynku gospodarczego. Prezes KRUS decyzją z ... grudnia 2007 r. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: k.p.a. i art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie oraz na podstawie zgromadzonej dokumentacji wynika, iż strona nie przedstawiła żadnych nowych dowodów dających podstawę do zmiany decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Stwierdził, że sytuacja finansowa spowodowana sytuacją zdrowotną dzieci, posiadaniem małego gospodarstwa o niskiej dochodowości i koniecznością utrzymania czteroosobowej rodziny były już brane przezeń pod uwagę przy podejmowaniu decyzji z dnia ... października 2007r. Wskazał dodatkowo, że z tytułu suszy w 2006r. na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału z dnia ... lutego 2007r. została stronie udzielona ulga w formie umorzenia składki za czwarty kw. 2006r., a skutki suszy, o których wspomniała strona we wniosku z dnia ... września 2007 r. oraz upadek zwierząt gospodarskich nie zostały potwierdzone żadną dokumentacją przedstawiającą wielkość poniesionych strat i kosztów. Organ poinformował, iż formą ulgi jaka została stronie przyznana jest spłata składki za IV kw. 2007r. w dogodnym układzie ratalnym i w załączeniu przesłał stronie decyzję własną z tego samego dnia znak: ...NKP ..., w której udzielił ulgi w spłacie zadłużenia za czwarty kwartał 2007 r. w formie rozłożenia należności na raty. Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując na argumenty podnoszone już w postępowaniu administracyjnym. Powołała się m.in., na uszkodzenie budynków w jej gospodarstwie rolnym wskutek huraganu i burzy w 2000 i 2001r. oraz fakt, że budynki te nie były ubezpieczone, co spowodowało konieczność ich wyremontowania na własny koszt. Ponadto podniosła, że obaj jej synowie uczęszczają do szkoły, nie otrzymują stypendium, ani nie korzystają z żadnej pomocy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd orzeka według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania danego aktu, a wynikającego z akt sprawy. Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa KRUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w u.s.r. oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej z dnia... września 2007 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek od czwartego kwartału 2003 r. do trzeciego kwartału 2007 r. w kwocie ... zł. Wobec treści wniosku skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przywołane w przepisie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z ...02.1996 r., sygn. akt II SA .../95, Wokanda 1996, nr ..., s....). Skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego - tak w pierwotnym wniosku, jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - żądanie w zakresie umorzenia zaległości wynoszącej ... zł uzasadniała problemami finansowymi spowodowanymi klęską suszy mającą miejsce w 2006 r. oraz ogólną trudną sytuacją finansową. Organ orzekający wziął pod uwagę okoliczności podnoszone przez stronę i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Pozwala to Sądowi na merytoryczną ocenę rozstrzygnięcia i stwierdzenie, iż w rozpoznawanej sprawie Prezes KRUS dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego, zgodnie z art. 80 k.p.a. W toku postępowania wyjaśniającego organ przede wszystkim ustalił, że rzeczywiście gospodarstwo rolne skarżącej w 2006 r. ucierpiało na skutek klęski suszy. Organ rentowy nie kwestionował tej okoliczności, wskazał jednak, że z tytułu suszy 2006r. na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału KRUS z dnia ... lutego 2007r. została stronie udzielona ulga w formie umorzenia składka za czwarty kwartał 2006r., a skutki suszy, o których wspomina strona w piśmie z dnia ... września 2007 r. oraz upadek zwierząt gospodarskich nie zostały potwierdzone żadną dokumentacją przedstawiającą wielkość poniesionych strat i kosztów. W ocenie Sądu stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Należy podkreślić, o czy organ wspomniał w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji, iż w czasie toczącego się postępowania administracyjnego, będącego przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie stronie zostały udzielone dwie ulgi w spłacie należności – pierwsza decyzją z dnia ...10.2007r.nr ... NKP ... wyrażająca zgodzę na spłatę zaległości w kwocie ... zł w formie układu ratalnego oraz druga – wynikająca z decyzji z dnia ...12.2007r. nr ... o rozłożeniu na raty spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za czwarty kwartał 2007r. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że strona systematycznie – od 1997r., czasem kilka razy w ciągu roku występuje o umorzenie jej zaległych składek lub rozłożenie ich na raty, motywując swe wnioski trudną sytuacją, klęskami żywiołowymi i chorobą oczu syna K. ( w aktach admin. znajdują się zaświadczenia lekarza okulisty, świadczące, że syn strony ma wadę wzroku wymagającą korekcji okularami optycznymi) i takie ulgi były je wielokrotnie udzielane ( załącznik do wniosku NKP- ... k ... – ... akt admin.). W takiej sytuacji, zdaniem sądu, organ nie naruszył granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania wnioskodawczyni kolejnej ulgi. Podkreślenia wymaga, iż nie stwierdzono też takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub być podstawą wznowienia postępowania administracyjnego; postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a., a strona miała możliwość brania udziału w postępowaniu i powiadomiona prawidłowo - w trybie art. 10 § 1 k.p.a. - mogła wypowiedzieć się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz swych żądań. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.