V SA/Wa 354/14

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. T. K. "P." w W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) listopada 2013 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; P. T. K. "P." w W. złożyło - na urzędowym formularzu PPPr - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, iż jest organizacją pozarządową, działającą non-profit, nieposiadającą statusu organizacji pożytku publicznego i działa głównie na rzecz środowisk wojskowych, organizując imprezy kulturalne związane z wychowaniem patriotycznym. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani nie osiąga dochodu. Sytuacja finansowa uległa drastycznemu pogorszeniu w związku z zaksięgowaniem kwoty do zwrotu. Stowarzyszenie uzyskuje rocznie około 600 zł z wpływów ze składek członkowskich. Siedzibą Stowarzyszenia jest mieszkanie prywatne prezesa zarządu. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 0,00 zł, natomiast wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi minus 99 412,23 zł. Skarżąca posiada rachunek bankowy ze stanem konta 235,84 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej ustawa p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza sądowego lub sądu rozpoznającego wniosek. Ponadto wskazać należy, iż instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny, udzielenie natomiast stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza przedmiotowego wniosku pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Skarżącego stowarzyszenia nosi znamiona wyjątkowości. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ono zobowiązane ponieść w postępowaniu (m.in. wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł) z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Oceniając wniosek wzięto pod uwagę fakt, iż Skarżący jest organizacją działającą non-profit i jego jedyne dochody stanowią wpływy ze składek członkowskich w wysokości 600 zł rocznie. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.