V SA/Wa 358/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. S. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2009 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych p o s t a n a w i a: -odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia adwokata; Postanowieniem dnia 16 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. S. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W dniu ... kwietnia 2010 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący wystąpił – na urzędowym formularzu PPF – z wnioskiem o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w związku z wieloma inwestycjami w gospodarstwie, których musiał dokonać aby funkcjonowało ono zgodnie z wymogami unijnymi jest bardzo obciążony płaceniem rat kredytów i wysokich odsetek. Jego gospodarstwo jako jedyne w Gminie zajmuje się produkcją bydła mlecznego. Jest to bardzo ciężka praca o bardzo niskim dochodzie, cena mleka nie pokrywa kosztów produkcji. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, dwójką dzieci oraz matką. Zamieszkują w domu o pow. ... m², skarżący posiada gospodarstwo rolne o pow. ... ha, jak również zabudowania gospodarcze w postaci stodoły i obory. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, jego syn posiada samochód osobowy rok prod. .... Dochody w gospodarstwie domowym określono w wysokości... zł (produkcja mleczna – ... zł, renta żony i matki – ..., zł dochody z pracy syna -... zł). W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż w związku z planowanymi inwestycjami w gospodarstwie na zakupione maszyny planował wziąć kredyt. Obecnie zakupił jedną maszynę – kombajn zbożowy, na który zaciągnął kredyt, kolejną maszynę miał zakupić po otrzymaniu dofinansowania, całość inwestycji planował spłacać ze środków pochodzących z gospodarstwa. Wydatki na utrzymanie domu i rodziny są wysokie i kształtują się miesięcznie: tel. komórkowy ... zł, tel. stacjonarny.... zł, energia ... zł, woda ... zł, jak również szereg innych opłat ubezpieczenia, podatki, bieżące naprawy maszyn. Dochody syna pochłania on sam, gdyż spłaca kredyt samochodowy, większość czasu spędza w ... gdzie mieszka i pracuje. Na stałe w gospodarstwie domowym skarżącego przebywa jego matka, która jest schorowana i wymaga opieki drugiej osoby, znaczna cześć jej emerytury jest przeznaczona na leki. Renta chorobowa żony również jest w części przeznaczana na zakup leków a w części na utrzymanie rodziny. W związku z powyższym nie stać ich na wynajęcie adwokata. Do oświadczenia skarżący dołączył m.in. fakturę za energię elektryczną za okres od 18 czerwca 2008 r. do 15 czerwca 2009 r. opiewająca na kwotę ... zł, decyzję dot. przyznania renty dla małżonki skarżącego w kwocie ... zł, odcinek renty matki, zaświadczenie o szacunkowej dochodowości gospodarstwa rolnego, decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego, kopie umów kredytowych, decyzje w sprawie płatności do gruntów rolnych, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności oraz dokumentów finansowych dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Po pierwsze zauważyć należy, iż skarżący prowadzi gospodarstwo rolne dużych rozmiarów. Z zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w T. wynika, iż skarżący jest podatnikiem łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu gospodarstwa rolnego i na dzień 29 kwietnia 2010 r. posiada gospodarstwo o powierzchni ... ha przeliczeniowych (własność ... ha, dzierżawa ... ha). Szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego określono w wysokości ... zł , skarżący nie zalega z zapłatą podatku rolnego. Ponadto uzyskuje on pomoc w postaci dopłat do gruntów i upraw – za rok 2009 r. - ... zł. Skarżący uzyskuje również zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej do wysokości kwoty ... zł. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż dochody w gospodarstwie domowym skarżącego, składającego się z czterech osób (syn pozostaje poza gospodarstwem domowym skarżącego i utrzymuje się sam z dochodów z pracy) wynoszą miesięcznie ... zł (dochód z gospodarstwa, dopłat oraz świadczeń rentowych). Taka wysokość dochodu przy wskazanych miesięcznych kosztach utrzymania w wysokości około ... zł (telefony, energia, woda, podatek) oraz wydatkach na leczenie, których dokładnie nie określono nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem w swoim oświadczeniu by wszystkie środki finansowe pozostające w jego dyspozycji były pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne) związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący spłaca co prawda kredyty (pożyczki): - na zakup maszyn rolniczych w ..., którego saldo wynosi obecnie ... zł, a termin spłaty przypada na ... r. Zgodnie z harmonogramem spłat do spłaty pozostały ... raty: ... - na wznowienie produkcji rolnej poprzez zakup rzeczowych środków do produkcji rolnej – kwota kredytu ... zł, terminy i wysokość spłat: ... Obecnie skarżący spłaca wyłącznie odsetki, które maksymalnie wynoszą ... zł miesięcznie. -kredyt preferencyjny na utworzenie lub urządzenie gospodarstwa rolnego przez osoby, które nie przekroczyły 40 roku życia, saldo kredytu ... - na zakup kombajnu ... CHF (raty dwa razy w roku po ... CHF tj. około ... zł), jednakże obecnie miesięczne obciążenie z tytułu spłacania rat wynosi około ... zł (skarżący spłaca rocznie z tytułu ww. kredytów i pożyczek ok. ... zł). Zauważyć na marginesie należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy, chyba że służą one i są związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny (wyżywienie, ubranie i leczenie- niskie kredyty konsumpcyjne). Zaciągnięte przez skarżącego zobowiązania finansowe dotyczą inwestycji w gospodarstwie rolnym i są wyłącznie spowodowane chęcią jego rozwoju, świadczą również o tym, iż skarżący posiada wysoką zdolność kredytową. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.