V SA/Wa 360/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 marca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia[...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2016 r. W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPPr, strona skarżąca – D. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że wobec spółki prowadzone są liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry. W sprawach tych dyrektorzy izb celnych wydali ok. 40 decyzji, które są egzekwowane, co z kolei doprowadziło do zajęcia praktycznie całego majątku skarżącej. Spółka obecnie nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi, który wynosi 720 zł. Do skargi skarżąca załączyła także (m.in.) sprawozdanie finansowe za rok 2015, sprawozdanie z działalności zarządu oraz deklarację CIT-2 za okres od [...] stycznia 2016 r. do [...] lipca 2016 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) to 4.950,14 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 80.676,14 zł. Ponadto skarżąca wskazała, iż dysponuje jednym rachunkiem bankowym prowadzonym w PKO Banku Polskim S.A. w kwocie 645.000,59 zł W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku po przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącej przedstawił wyciągi z rachunków bankowych, odpisy zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2014-2015 oraz odpisy deklaracji VAT-7 składanych w 2016 r. oraz za czerwiec 2015 r. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu swego orzeczenia referendarz sądowy wskazał, iż skarżąca spółka nie przedstawiła w sposób zupełny i klarowny swojej sytuacji majątkowej. Referendarz zaznaczył, iż pełnomocnik strona skarżąca nie wykonał prawidłowo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż przedłożyła jedynie część dokumentów wskazanych w wezwaniu oraz nie udzieliła odpowiedzi na postawione w wezwaniu pytania. Z dokumentów tych zaś wynikało, iż sytuacja finansowa spółki w roku 2015 i pierwszych siedmiu miesiącach roku 2016 poprawiła się. W związku z czym brak było podstaw do uznania, iż skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) Pismem z dnia 28 listopada 2016 r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy oraz przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie, stan finansowy skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając złożony sprzeciw pełnomocnik strony skarżącej, iż przeciwko skarżącej prowadzone są liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry, w których wydano już około 40 ostatecznych decyzji, co powoduje iż przeciwko skarżącej są prowadzone liczne postępowania egzekucyjne. W postępowaniach tych został zajęty niemal cały majątek strony skarżącej, co uniemożliwia jej pokrycie choćby części opłaty od skargi. W uzasadnieniu zaznaczono również, iż w ocenie strony, referendarz nie miał podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja majątkowa strony jest stabilna , bazując na przychodzie spółki wypracowanym w 2016 r., podczas gdy w latach 2014 i 2015 spółka notowała znaczne straty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym elementem jest zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie ponoszenia przez nią strat w pewnym okresie czasu, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Jak zaś wynika z dokumentów przedłożonych przez Skarżącą jej sytuacja finansowa w roku 2016, pomimo notowania strat w latach poprzedzających, nie została całkowicie pozbawiona środków finansowych. Należy bowiem wskazać, iż po dwóch latach w których notowała straty (odpowiednio w 2014 r. – 82 687,89 zł, i w 2015 r. - 80 673,14 zł), Spółka uzyskała w pierwszych siedmiu miesiącach 2016 r. dochód w kwocie 13 890, 94 zł. W okresie tym odnotowała również przychód w znacznej wysokości 1 029 569, 29 zł, który porównany z kwotą przychodów ujawnionych w bilansie za lata 2014 i 2014 (2014 r. – 398 513,93 zł, 2015 r. – 1 382 774,96 zł), potwierdza iż pomimo złej sytuacji finansowej Skarżąca utrzymała płynność finansową. W takim zaś stanie rzeczy uzasadnionym był wniosek referendarza sądowego, iż Strona nie wykazała, iż w stosunku do niej zachodzą przesłanki udzielenia prawa pomocy. W przypadku bowiem, gdy dokumenty dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy w istocie wskazywały na korzystną zmianę sytuacji finansowej Skarżącej, to na niej spoczywał ciężar dokładnego zobrazowania swojej aktualnej sytuacji majątkowej, zgodnie z wezwaniem do niej skierowanym na podstawie zarządzenia referendarza sądowego, tak aby umożliwić orzekającemu w przedmiocie jej wniosku pełną ocenę jej sytuacji finansowej. Wezwania zaś tego skarżąca nie wykonała w sposób prawidłowy, przesyłając tylko część żądanych dokumentów, w związku z czym referendarz sądowy był zobligowany do oparcia swojej oceny wyłącznie na dokumentach, które znajdowały się w aktach sądowych. W takim zaś stanie rzeczy, w ocenie Sądu, uprawnionym był wniosek referendarza sądowego, iż Skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na uzyskanie środków na uiszczenie należnych kosztów sądowych. Sąd podziela bowiem stanowisko wyrażone w orzecznictwie, które słusznie przytoczył referendarz sądowy, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Podmiot tego rodzaju powinien bowiem przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 809/07, dostępne w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej Spółki, którą potwierdzają złożone deklaracje VAT-7 za okres od marca 2016 r. do sierpnia 2016 r., i poprawiającej się jej sytuacji finansowej udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Odnosząc się natomiast do podniesionej w sprzeciwie kwestii wielości postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej prowadzonych przeciwko Spółce zaznaczyć należy, iż zarówna sama liczba prowadzonych przeciwko spółce, jak i już egzekwowanych kar nie stanowi wyłącznej podstawy do oceny możliwości płatniczych spółki. Ocena ta nie może być bowiem przeprowadzana w oderwaniu od pełnych danych na temat jej bieżącej sytuacji finansowej, których w niniejszej sprawie, Spółka nie przedstawiła. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza również, że z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że w przypadku osób prawnych rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, o czym wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne (m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 201/11, dostępne w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji