V SA/Wa 361/05
WyrokWSA w Warszawie2005-06-28
Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Jolanta Bożek, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pomoc organizacji konspiracyjnej w okresie II wojny światowej, polegająca na przenoszeniu dokumentów i amunicji, bez złożenia przysięgi organizacyjnej i formalnego przyjęcia do organizacji, może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy o kombatantach?Ratio decidendi
Pomoc organizacji konspiracyjnej, polegająca na przenoszeniu dokumentów i amunicji, bez złożenia przysięgi organizacyjnej i formalnego przyjęcia do organizacji, nie stanowi działalności kombatanckiej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Kluczowym elementem jest pełnienie służby w ramach zorganizowanej formacji, co wymaga podporządkowania służbowego, wyznaczenia stanowiska i wykonywania określonych czynności, a także złożenia przysięgi.Stan faktyczny
Z.J. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w organizacji konspiracyjnej w latach 1942-1945, twierdząc, że pełnił rolę łącznika i sanitariusza. Organ odmówił przyznania uprawnień, wskazując na brak dowodów złożenia przysięgi organizacyjnej i formalnego przyjęcia do organizacji. Skarżący podniósł, że składał przysięgę i przenosił rozkazy, broń i amunicję. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę ze skargi Z.J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Asesor sądowy WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich - oddala skargę -
[...] kwietnia 2004 r. Z. J. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w organizacji konspiracyjnej w latach 1942-1945 (strona nie określiła w jakiej).
Wnioskodawca wyjaśnił, iż we wskazanym okresie pracował na rzecz organizacji działającej przeciwko Niemcom, pełniąc rolę łącznika i sanitariusza.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] odmówił przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu - działalności w organizacji konspiracyjnej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w jej sprawie przesłanki określone w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. 42/2002 poz. 371 z poźn. zm.]. Świadkowie nie potwierdzili złożenia przysięgi organizacyjnej przez Z. J., w związku z czym działalność wnioskującego można określić nie jako służbę, lecz pomoc organizacji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonanym na skutek wniosku strony, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2004 r. podtrzymując przedstawioną w niej argumentację. Podkreślił, że w świetle Instrukcji gen. Kazimierza Sosnkowskiego dla płk Stefana Roweckiego w sprawie powołania Związku Walki Zbrojnej z 4 grudnia 1939 r. Z. J. nie mógł być członkiem ZWZ-AK, gdyż wymieniona Instrukcja w pkcie 5a stanowiła, iż członkiem ZWZ-AK może być każdy Polak nieposzlakowanej czci, poczynając od lat 17, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisową przysięgę. W późniejszym terminie granicę wieku wstępujących do organizacji obniżono do ukończenia 16 roku życia.
W skardze z [...] stycznia 2005 r. Z. J. podniósł, iż składał przysięgę; przenosił rozkazy, broń i amunicję. Wyjaśnił, że został zwerbowany przez starszych i pozostawał do wyłącznej dyspozycji dowódcy. Podkreślił, że był żołnierzem, a o Instrukcji gen. Sosnkowskiego dowiedziano się dopiero po wojnie.
Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu obydwu decyzji. Organ podniósł, że wprowadzenie granicy wiekowej spowodowane było obawą, iż młodsze osoby z powodu mniejszej odporności fizycznej i psychicznej na metody śledcze stosowane przez okupanta mogą doprowadzić do dekonspiracji oddziałów w razie aresztowania i przesłuchiwania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1270] Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle tych przepisów zbadania przez Sąd wymaga kwestia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. nr 42 z 2002 r., poz. 371], a także przepisami procedury administracyjnej.
Badając sprawę z tego punktu widzenia Sąd nie podzielił zarzutów skargi.
Ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski wyprowadzone z zebranego materiału nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. 42/2002 poz. 371 z poźn. zm.] za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Pełnienie w nich służby podlegało zorganizowanej formie zarówno co do przynależności w określonej formacji, podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu stanowiska służbowego i wykonywaniu zakreślonych czynności. Kandydaci wstępujący do organizacji ZWZ-AK składali przysięgę, przewidywaną Instrukcją gen. Sosnkowskiego : "(...)Wszelkim rozkazom władz Związku będę bezwzględnie posłuszny, a tajemnicy niezłomnie dochowam, cokolwiek by mnie spotkać miało".
W toku postępowania przed organem administracji Z. J. nie złożył jednoznacznych wyjaśnień co do faktu złożenia przezeń przysięgi na wierność. We wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z [...] kwietnia 2004 r. zawarł on bowiem sformułowanie "jako dziecko złożyłem przysięgę", w odwołaniu z [...] sierpnia 2004 r. podniósł, że nie składał przysięgi, lecz przyrzeczenie, zaś w skardze z [...] stycznia 2005 r. ponownie podkreślił, iż przysięgę złożył. Żaden ze świadków w postępowaniu administracyjnym nie potwierdził, aby wnioskodawca złożył przysięgę w organizacji zbrojnej, a Stowarzyszenie Kombatantów AK im. J. Piłsudskiego w M. w uzasadnieniu rekomendacji (wymaganej dyspozycją normy prawnej wyrażonej w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. 42/2002 poz. 371 z poźn. zm.]) zaprzeczyło złożeniu przysięgi przez Z.J.
Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych słusznie podniósł, że ze względu na wiek skarżący nie mógł pełnić służby w organizacji podziemnej - skoro wiek dziecięcy był przeszkodą do wstąpienia do organizacji, to tym samym nie została spełniona przesłanka bycia członkiem organizacji, czyli pełnienia w niej służby.
Organ orzekający nie zaprzeczył, że skarżący pomagał organizacji, przenosząc dokumenty i amunicję, co jednak w świetle art. 1 ust 2 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. 42/2002 poz. 371 z poźn. zm.] nie stanowi przesłanki uznania za działalność kombatancką.
Z powyższych względów zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy odpowiadają prawu, dlatego też na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270] należało orzec jak w sentencji.
|Wyrok z dnia 28 czerwca 2005 r. |
|Sygn. Akt. VSA/Wa 361/05 jest prawomocny |
|od dnia 10 listopada 2005 r. |
| |
|podpis sędziego |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło