V SA/Wa 361/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz R.S. kwotę 557 zł ( pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] o odmowie udzielenia zezwolenia R.S. obywatelowi S. na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. R.S. obywatel S., wystąpił w dniu [...] marca 2011 r. do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek złożono na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku jako motywy jego złożenia Cudzoziemiec wskazał, iż jest żonaty z obywatelką polską, zbudował w Polsce dom, założył tutaj firmę i chce tutaj pozostać uzyskując jeśli to możliwe obywatelstwo polskie. Do wniosku dołączono m.in. kserokopię dokumentu podróży (paszport), potwierdzenie zameldowania oraz odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego z obywatelką polską H.K. w dniu [...] października 1995 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił udzielenia panu R.S. obywatelowi S.Z. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny wyjaśnił, iż Cudzoziemiec złożył wniosek zawierający nieprawdziwe informacje odnośnie miejsca zamieszkania żony oraz składając wyjaśnienia do protokołu w dniu [...] kwietnia 2011 r. zeznał nieprawdę, co wyczerpuje przesłanki zawarte w art. 66 ust. 1 pkt 6 lit a) i b) ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694 ze zm.). Nadto w ocenie organu przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wskazuje, iż małżeństwo cudzoziemca z obywatelką polską H.S. (z domu K.) faktycznie nie istnieje. Małżonkowie nie zamieszkują bowiem wspólnie, nie wypełniają żadnych prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa, nie są zgodni co do danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą. Organ wskazał przy tym, iż sam fakt pozostawania z obywatelem polskim w związku małżeńskim nie stanowi sam w sobie podstawy do udzielenia przez właściwe w sprawie organy administracji publicznej zezwolenia na osiedlenie się. W ustawowym terminie Cudzoziemiec złożył odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu pisma odwołujący się wskazał m.in., iż małżeństwo zawarł w roku 1995 i z tego związku narodziła mu się córka. Wyjaśnił, iż mimo skomplikowanej sytuacji osobistej zdecydował wraz z żoną, że ich małżeństwo przede wszystkim dla dobra córki będzie trwać nadal. Wskazał tutaj, iż jako ojciec dobrowolnie łoży na utrzymanie córki i notarialnie przekazał jej prawo do 1/3 własności domu o znacznej wartości. Cudzoziemiec zaprzeczył, iż wskazywał w toku postępowania nieprawdziwe okoliczności. Odnosząc się do twierdzeń organu I instancji wyjaśnił tutaj m.in., iż podając adres żony wskazał jej miejsce zameldowania, bowiem tak zrozumiał pytanie. Co do stanu zdrowia teściów wyjaśnił, iż w momencie składania zeznań stan zdrowia teściów był zły ze względu na podeszły wiek i chorobę nowotworową teścia. Na pytanie o dzieci podał, że w małżeństwie jest ich dwoje, przy czym wskazał, że jest to wspólna córka oraz przysposobiony syn żony ze związku przedmałżeńskiego żony. Podkreślił przy tym, iż to na jego usilne żądanie ojcostwo trzeciego dziecka żony z obecnym konkubentem zostało ustalone sądownie. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano treść wskazanych w podstawie prawnej przepisów prawa. W ocenie organu II instancji Cudzoziemiec zamieścił we wniosku nieprawdziwą informację odnośnie miejsca zamieszkania żony, zataił fakt posiadania przez żonę syna K. ze związku z panem T.W. jak również podał nieprawdziwą informację na temat stanu zdrowia rodziców żony. Mając na uwadze powyższe ustalenia Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podzielił stanowisko organu I instancji, że wobec R.S. zachodzą przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 6 lit a) i b) ustawy o cudzoziemcach, stosownie do których cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje oraz zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał. Organ II instancji wyjaśnił także, iż dokonane ustalenia nie potwierdzają jednoznacznie, że związek małżeński trwający formalnie 16 lat zawarty został wyłącznie w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zastosowanie w sprawie przesłanki odmowy udzielenia przedmiotowego zezwolenia z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach nie jest zasadne. Pismem z dnia 2 stycznia 2012 r. R.S. wniósł skargę na wyżej wymienione rozstrzygnięcie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 6 lit a i b ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach oraz rażące naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie z mocy art. 7-9, art.12, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ przeprowadził błędną wykładnię przepisu prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia i w konsekwencji nietrafnie go zastosował. W ocenie strony skarżącej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców bezpodstawnie utożsamił pojęcie "rozbieżności" w zebranym materiale dowodowym z zaistnieniem przesłanek o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach. Skarżący szczegółowo odniósł się do każdego z zarzucanych mu zarzutów składania fałszywych oświadczeń powołując się bezzasadność twierdzeń organu w tym zakresie. Ponadto w ocenie strony skarżącej bezpodstawność stawianego zarzutu wynika także stąd, że przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach są spełnione w przypadku, gdy podawane przez cudzoziemca nieprawdziwe dane osobowe, fałszywe informacje lub zeznania mogą się przyczynić do uzyskania na ich podstawie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP. Podkreślono przy tym, iż żadna z zarzucanych Skarżącemu jako fałszywe okoliczności, sama w sobie nie może przyczynić się do uzyskania przez Skarżącego zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi. Organ w całości podtrzymał ustalenia przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów skargi. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców znaczenie dla oceny sprawy o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony mają takie informacje, które pozwalają ustalić przesłanki, o których mowa w art. 53 ustawy o cudzoziemcach albo dotyczą okoliczności wyłączających wydanie zezwolenia na podstawie art. 57 tej ustawy. Powołano się tutaj na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2009 r. Sygn. akt II OSK 636/08 oraz z dnia 18 czerwca 2009 r. Sygn. akt II OSK 716/08. W ocenie organu nie zasługują na uwzględnienie również te zarzuty, które odnoszą się do rzekomych naruszeń przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie odmowa wnioskowanego przez cudzoziemca zezwolenia na osiedlenie się uzasadniona została przez organ realizacją przesłanek przepisu art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a i lit. b w zawiązku z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694 ze zm – zwana dalej ustawą "o cudzoziemcach"). Zdaniem organu z materiału dowodowego w sposób bezsprzeczny wynika, iż Cudzoziemiec zamieścił we wniosku nieprawdziwe informację odnośnie miejsca zamieszkania żony, zataił fakt posiadania przez żonę syna K. ze związku z T. W., jak również podał nieprawdziwą informację na temat stanu zdrowia teściów. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a i lit. b ustawy o cudzoziemcach, odmawia się Cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na osiedlenie się jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje (lit. a) lub zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał (lit. b). Powyższą regulację traktować należy jako część katalogu przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje obligatoryjnie odmowę udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się (art. 66 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). W toku postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się ocenia się wszelkie okoliczności, które mogą wskazywać, że pobyt cudzoziemca na terytorium RP jest uzasadniony, a także te, które mogą uzasadniać odmowę udzielenia zezwolenia na osiedlenie się. A zatem, nawet jeżeli cudzoziemiec spełni pozytywne przesłanki uzasadniające udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, może się okazać, iż udzielenie tego zezwolenia jest niedopuszczalne z uwagi na wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 66 ustawy o cudzoziemcach. Odwołanie się do ratio legis wprowadzenia do katalogu przesłanek negatywnych regulacji prawnej o treści wynikającej z art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach daje podstawy do uznania, że zamiarem ustawodawcy było nie tylko uczynienie przyczynami odmowy zdarzeń prawnych o charakterze obiektywnym, ale również odwołanie się do subiektywnego nastawienia cudzoziemca do wymagań przedstawienia zgodnych z prawdą wyjaśnień na temat swojej osoby. Wnioski wypływające z analizy przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach każą przyjąć, że taki właśnie cel miało uznanie za wystarczającą podstawę odmowy udzielenia zezwolenia zarówno stwierdzenie przez organ działań, które można przypisać cudzoziemcowi, wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a/ i b/ ustawy (posługiwanie się nieprawdziwymi informacjami, zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy), jak i innych zachowań o istotnym znaczeniu, podważających wiarygodność ubiegającego się o prawo osiedlenia się. Przyjęta powyżej wykładnia przepisów ustawy o cudzoziemcach nakazuje uznać, że organ rozpoznający wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się w procesie podejmowania rozstrzygnięcia musi uwzględnić okoliczności wskazujące na nierzetelność oświadczeń składanych przez cudzoziemca. Dla zapewnienia in abstracto prawidłowości podejmowanych rozstrzygnięć, nierzetelne działania cudzoziemca muszą wiązać się z podjęciem niekorzystnej dla niego decyzji nawet wtedy, gdy postępowanie dowodowe będzie wskazywać, że spełnia on wszystkie warunki udzielenia zezwolenia wymienione w art. 64 ustawy o cudzoziemcach. Tak zakreślone uprawnienia procesowe organu nie mogą być jednak rozumiane w ten sposób, że przepisowi art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a) lub lit. b) ustawy o cudzoziemcach Wojewoda lub Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przypisywać może podobne znaczenie jak pozostałym materialnoprawanym przyczynom odmowy wydania zezwolenia. Sprzeciwia się temu charakter omawianej przesłanki, która, mogąc stanowić samodzielną podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, nie podlega badaniu, tak jak inne przesłanki wydania decyzji, pod kątem jej każdorazowego wystąpienia (niewystąpienia) w sprawie. Analizowana regulacja ma chronić prawidłowość ustaleń faktycznych dokonywanych przez organ w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, nie może natomiast być przedmiotem tego postępowania w znaczeniu przyznania organowi kompetencji do poszukiwania jakichkolwiek rozbieżności w złożonych przez cudzoziemca wyjaśnieniach. Konieczność zachowania w tym zakresie restryktywnej wykładni ustawy o cudzoziemcach przekłada się na sposób rozumienia szczegółowych przesłanek odmownego rozstrzygnięcia wniosku cudzoziemca na podstawie normy wynikającej z art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 636/08, LEX nr 584005). Podkreślić należy, że wykładnia przepisu art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach nie może prowadzić do takiej konkluzji, według której złożenie wniosku w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się zawierającego jakiekolwiek nieprawdziwe informacje, obligatoryjnie powinno powodować wydanie decyzji odmownie rozstrzygającej zgłoszone żądanie (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2008 r. sygn. II OSK 125/07; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r. sygn. II OSK 488/06). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, iż organ nie ocenił należycie wagi przypisanego skarżącemu uchybienia dotyczącego de facto wskazania nieprecyzyjnych informacji i bezpodstawnie przyjął, iż okoliczność ta jest na tyle istotna, że ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim zauważyć bowiem tutaj należy, iż odmowa udzielenia zezwolenia na osiedlenie się z powodu podania przez cudzoziemca nieprawdziwych, fałszywych informacji, jest uzasadniona jedynie wówczas gdy nieprawdziwa informacja, mogła mieć znaczenie w sprawie i została przekazana przez cudzoziemca ze świadomością jej nieprawdziwości. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Po pierwsze wyjaśnić należy, iż powoływane przez organ jako fałszywe okoliczności dotyczące: adresu żony, pozamałżeńskich dzieci żony Cudzoziemca oraz stanu zdrowia jego teściów w żadnej mierze nie wpływają na ocenę przesłanek określonych przepisem art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o Cudzoziemcach. Zwłaszcza w kontekście stwierdzenia przez organ odwoławczy, że małżeństwo cudzoziemca nie zostało zawarte w celu obejścia przepisów prawa (art. 66 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy). Tym samym przyjmując nawet, iż faktycznie doszło do wskazania nieprawdziwych danych przez Skarżącego nie można uznać, iż okoliczność ta wpływała na treść rozstrzygnięcia i wynikała wyłącznie ze złej woli Cudzoziemca. Trudno zatem uznać, iż działanie Cudzoziemca mogło prowadzić do chęci ukrycia innych, negatywnych przesłanek określonych w art. 66 ustawy o cudzoziemcach. Po drugie wskazać należy, iż wbrew stanowczym twierdzeniom organu nie można na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzić, iż Skarżący przedstawił nieprawdziwe informacje w kwestionowanym zakresie. W ocenie Sądu podkreślić na wstępie należy, iż w treści wniosku z dnia 24 marca 2011 r. Cudzoziemiec powołał zgodnie z prawdą, że jest żonaty, posiada z tego związku dziecko, zbudował w Polsce dom i prowadzi firmę. Wskazał przy tym, iż adres zamieszkania jego żony to B. ul. L. , [...]. Odnosząc się natomiast to twierdzeń organu dotyczących składanych przez Cudzoziemca zeznań, przede wszystkim zwrócić tutaj należy uwagę, iż treść protokołów z zapisem składanych wyjaśnień jest bardzo nieczytelna. Nadto z wyjaśnień skarżącego wynika, iż zeznania odebrano w oparciu o zadawane w trakcie przesłuchania pytania, jednakże sam protokół pytań jakie kierowane były do Skarżącego nie zawiera. Brak jest tym samym możliwości rzetelnej oceny składanych zeznań w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Wskazać również należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się w sposób należyty do wyjaśnień Cudzoziemca składanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zasadne są tutaj zarzuty skargi wskazujące na bardzo powierzchowne odniesienie się do wskazywanych przez Cudzoziemca okoliczności mających tłumaczyć wykryte niespójności. Reasumując zatem powyższe wyjaśnienia wykluczają możliwość stwierdzenia takich nieprawidłowości w zeznaniach Cudzoziemca, które pozwalają uznać realizację przesłanek art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a i lit. b ustawy o cudzoziemcach. Nadto w przedmiotowej sprawie istotnym jest, iż w świetle zasadnych ustaleń i twierdzeń organu II instancji cudzoziemiec i jego żona nadal są małżeństwem, którego nie zawarto w celu obejścia przepisów prawa i razem zajmują się wychowaniem wspólnej córki. Podkreślenia także wymaga, iż nie można – na co wskazano już powyżej – przyjąć, że złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się zawierającego jakiekolwiek nieprawdziwe informacje, obligatoryjnie powinno powodować wydanie decyzji odmownie rozstrzygającej zgłoszone żądanie, a taka ocena organu stanowi o naruszeniu art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Rozstrzygając sprawę ponownie organ winien mieć na uwadze przedstawioną powyżej interpretację art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach oraz rozważania Sądu odnośnie okoliczności wpływających na ocenę treści podanych przez cudzoziemca informacji. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wobec naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji .