V SA/Wa 361/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] ; [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. W dniu [...] kwietnia 2012 r. została zawarta między Samorządem Województwa [...] (dalej także jako: Instytucja pośrednicząca lub IP) a P.A. (dalej także jako: Beneficjent) umowa o dofinansowanie nr [...] na realizację operacji pn. "[...]". W dniu [...] marca 2015r. Marszałek Województwa [...] wydał decyzję nr [...], w której zobowiązał Beneficjenta do zwrotu części środków przyznanych w ramach w/w umowy o dofinansowanie w kwocie 20.766,80 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Od powyższej decyzji Beneficjent złożył odwołanie. W dniu [...] września 2015 r. Minister RiRW na podstawie art. 134 w związku z art. 124 par. 1 Kodeks postępowania administracyjnego wydal postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Od powyższego postanowienia Beneficjent złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA). Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (poz. 1909) Minister kieruje działami administracji rządowej gospodarka morska i rybołówstwo. Rozporządzenie weszło w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 16 listopada 2015 r. Z powyższego wynika, że z dniem 16 listopada 2015 r. zadania Instytucji Zarządzającej Programem Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" przejął Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. W dniu [...] stycznia 2016 r. Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej przekazał do WSA odpowiedź na skargę oraz pełną dokumentację sprawy. W dniu 16 stycznia 2017 r. WSA wydał wyrok, w którym oddalił skargę Beneficjenta. W dniu [...] maja 2017 r. Minister GMiŻŚ wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego na skutek wniosku o wznowienie postępowania celem uchylenia decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. W dniu [...] czerwca 2017 r. z uwagi na szczególnie skomplikowany charakter niniejszej sprawy zainteresowany został poinformowany, że termin wynikający z art. 35 par. 3 kpa do załatwienia sprawy w niniejszym postępowaniu został przedłużony do dnia [...] lipca 2017 r. W dniu [...] lipca b.r. Minister GMiŻŚ wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu w: 1. Kopii aktu oskarżenia w sprawie [...]; 2. Przesłuchania świadka T.B. – na okoliczność stanu zdrowia P.A., braku świadomości wnioskodawcy o skutkach prawnych swoich działań, toczących się postępowań związanych z osobą wnioskodawcy oraz faktycznego beneficjenta środków dotacji. W dniu [...] października 2017 r. Minister GMiŻŚ wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wskazując jednocześnie, że jest to decyzja ostateczna na tym etapie sprawy. W dniu [...] listopada b.r. przesłane zostało zawiadomienie informujące o przytoczeniu błędnego pouczenia w Postanowieniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] października 2-017r. wskazujące dalszy tryb postępowania. W dniu [...] listopada b.r. wpłynęło zażalenie, które w związku z błędnym pouczeniem zawartym w Postanowieniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] października 2017r. zostało potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżające ww. postanowienie w całości zarzucające naruszenie art. 7 w związku z art. 77 kpa poprzez brak wyjaśnienia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz dowolne interpretowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu w/w postanowienia MGMiŻŚ w pierwszej kolejności zacytował treść art. 7 i 77 kpa. Następnie przywołał fragmenty uzasadnienia wyroków NSA wydanych w sprawach o sygn.. akt III SA 150/96 i I SA 301/00 podnosząc jednocześnie, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika wprost, iż strona w chwili podpisania umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a dowody przedstawione w toku postępowania w żaden sposób nie wskazały na brak zdolności strony do czynności prawnych, czy też informacji o stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli przez stronę w chwili podpisywania umowy o dofinansowanie. Zdaniem organu sprawa została wyjaśniona w sposób należyty zgodnie z wymogami art. 7 i 77 kpa. Skargę na wyżej opisane postanowienie (z dnia [...] grudnia 2017 r.) wniósł P.A. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania tj. • Art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez nieustalenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób odpowiadający rzeczywistości, oraz brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego co w konsekwencji stanowiło naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 kpa. • Art. 80 kpa naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i niezgodną z zasadami logiki. Skarżący wniósł nadto o przesłanie przez Sąd Rejonowy w K. akt spraw o sygn.. [...] i [...], o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie T.B., a nadto o przesłuchanie skarżącego jako strony postępowania na okoliczności dotyczące jego osoby w tym stanu psychicznego, oraz wady wzroku. Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu w piśmie z dnia [...]sierpnia 2018 r. przedstawił stanowisko zawierające uzupełnienia skargi wskazując dodatkowy zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 145 par. 1 pkt 4 i 5 kpa polegający na niewznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną nr [...] Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2015 r. przy wydaniu której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, oraz po wydaniu której wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który ją wydał. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia i wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją nr [...] wydanej przez Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2015 r. Sąd zważył, co następuje: Wniesienie skargi niezależnie od jej treści skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postępowania. Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej (postanowienia) wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zdolność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji (postanowienia) uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy Z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi _ t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."). Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy zwrócić uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 16 par. 1 k.p.a. zasada trwałości decyzji. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji jest jednym z trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. Przedmiotem tego postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie to nie stanowi "trzeciej instancji", w której bada się sprawę ponownie w jej całokształcie. Kontrolę tę wyznaczają bowiem określone przepisami prawa przesłanki, wystąpienie których otwiera dopiero możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Oznacza to, że korzystanie z tego nadzwyczajnego środka może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w k.p.a. Zgodnie z art. 149 par. 1 i par. 3 k.p.a. wznowienie postępowania oraz odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Na odmowę wznowienia postępowania służy zażalenie. Stosownie do art. 149 par. 2 k.p.a. postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Brzmienie art. 149 k.p.a. wskazuje, że postępowanie w przedmiocie wznowienia składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap, w którym następuje badanie spełnienia przesłanek formalnych przez wniosk0dawcę, zakończony może być wydaniem postanowienia w przedmiocie wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania (art. 149 par. 1 i 3 k.p.a,.). Drugi etap – po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania – w którym następuje badanie przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 par. 2 k.p.a.) kończy wydanie decyzji w trybie art. 151 k.p.a. W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania Strona wskazała na art. 145 par. 1 pkt 4 i 5 podnosząc, iż stan zdrowia uniemożliwił jej wzięcie udziału w postępowaniu zwyczajnym. W związku z powyższym przypomnieć należy, iż z treści w/w przepisu wynika, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, lub też wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie sądu z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jak i uzasadnienia postanowienia , którym odmówiono wznowienia postępowania wynika, iż organ nie badał podstaw braku wznowienia. Badał natomiast podstawy do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia, oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wskazywał przecież, iż w postępowaniu zwyczajnym nie doszło przy rozpoznawaniu sprawy do naruszenia art. 7 i 77 kpa, a stan zdrowia strony nie miał wówczas znaczenia. W tym miejscu raz jeszcze wskazać należy, że postanowienie wydane na podstawie art., 149 par. 2 k.p.a. jest aktem procesowym, nie rozstrzyga ono sprawy wznowienia, lecz dopiero ją otwiera. Natomiast tak długo jak organ administracji publicznej nie podejmie postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 par. 1 k.p.a., może rozważać zasadność podania jedynie pod kątem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Jednocześnie podnieść należy, że wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania jest możliwie tylko w przypadku, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 par. 1 i par. 2 k.p.a. Tych ostatnich przyczyn w ogóle jednak nie uwzględniono tak w zaskarżonym postanowieniu, jak i w postanowieniu utrzymanym nim w mocy. Organ nie może zatem odmówić wznowienia postępowania powołując się na niezasadność przytoczonych w żądaniu podstaw do wznowienia, natomiast w przypadku pojawienia się wątpliwości co do istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę konieczne jest wydanie postanowienia o wznowieniu w celu wyjaśnienia, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje. Powyższe oznacza, iż w realiach przedmiotowej sprawy właściwe było wznowienie postępowania, a w przypadku ewentualnego ustalenia, iż brak jest podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwyczajnym wydanie decyzji odmawiającej uchylenia tej decyzji. (art. 151 par. 1 pkt 1 kpa). Za słusznością powyższego stanowiska przemawia także ten fragment uzasadnienia zaskarżonego postanowienia (zob. jego k. 6), w którym wskazano, że w dniu [...] maja 2017 r. Minister wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego na skutek wniosku o wznowienie, a następnie w dniu [...] lipca 2017 r. wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę. Potwierdzeniem trafności stanowiska, o którym mowa jest również twierdzenie organu, iż nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 kpa albowiem jego zdaniem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika wprost, iż strona w chwili podpisywania umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Powyższe okoliczności w tym i te, do których odnosi się sprawa karna o sygn.. akt [...], na którą strona powołuje się mogą być zdaniem sądu badane wyłącznie po wznowieniu postępowania. Podstawą wyroku jest art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ppsa.