V SA/Wa 363/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2011 r. H. W. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 9 kwietnia 2011 r. (data nadania), które zostało uznane za wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Z uwagi na brak odpowiedzi wnioskodawcy na powyższe wezwanie, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, zarządzeniem z dnia 13 maja 2011 r. pozostawił wniosek bez rozpoznania. W dniu 6 lipca 2011 r. (data nadania) skarżący na urzędowym formularzu PPF wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W jego uzasadnieniu powołał się na niską opłacalność prowadzonej przez siebie produkcji owoców, wysokie ceny środków ochrony roślin i paliwa do ciągnika. Wskazał, że znaczna część uprawianych przez niego młodych drzew czereśni wymarzło tegorocznej zimy, w poprzednim roku część drzew zniszczyła natomiast powódź. Wnioskodawca zaznaczył również, że koszt ewentualnego odnowienia plantacji byłby bardzo wysoki. Jako składniki majątku wnioskodawca wymienił dom o pow. 120 m², nieruchomość rolną o pow. 6,30ha oraz garaż i budynek gospodarczy o pow. 100 m². Podał, że posiada oszczędności w kwocie 800 zł oraz ciągnik rolniczy o wartości 14.000 zł. W rubryce "dochody" wnioskodawca wskazał, że uzyskuje dochód w kwocie 750 zł brutto miesięcznie. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 26 lipca 2011 r. wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Na powyższe wezwanie skarżący w zakreślonym terminie nie odpowiedział. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny, czy nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), wnioskodawca został wezwany do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż nie wykonał on ww. zarządzenia z 26 lipca 2011 r. Nie wskazał w szczególności, czy nadal posiada rachunek bankowy, na który ARiMR przelewała przyznane skarżącemu płatności i jaki jest stan tego rachunku, oraz czy uzyskuje pomoc finansową od członków rodziny lub czy korzysta z jakiekolwiek formy pomocy społecznej. Nie podał również jak kształtują się jego wydatki związane z mieszkaniem i niezbędnym utrzymaniem, a także prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony. Skoro wnioskodawca nie wskazuje w wymaganym zakresie wysokości dochodów, a w ogóle nie wskazuje wysokości wydatków, to dokonanie takiego porównania jest niemożliwe. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10 (dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Sąd podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, przyjąć trzeba, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej, co spowodowało, że rzeczywiste możliwości finansowe skarżącego pozostały w sprawie niewyjaśnione, pomimo że niewątpliwie mają one bezpośredni wpływ na ocenę rozważanej niemożności poniesienia przez niego kosztów postępowania sądowego. Przedstawione wątpliwości powodują, iż nie można dokonać oceny, czy wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Ponadto należy zauważyć, że w dniu 29 lipca 2011 r. skarżący uiścił żądany wpis od skargi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.