V SA/Wa 3659/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego: uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2015 r. nr [...], mocą której umorzone zostało postępowanie administracyjne z wniosku [...] o umorzenie nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. ustalił M. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości 1095,60 zł. Decyzja ta na skutek odwołania strony została uchylona przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], który jednocześnie ustalił stronie do zwrotu kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 4448,40 zł wraz z odsetkami. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. strona wniosła o umorzenie nienależnie pobranych płatności, wskazując na swoją trudną sytuację życiową i materialną. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Prezes ARiMR zawiesił postępowanie dotyczące umorzenia należności. Wyrokiem z dnia 28 października 2014 r. (sygn. II SA/KE) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Dyrektora z dnia [...] maja 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Dyrektor po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] stycznia 2015 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. ustalił M. W. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 4.944,72 zł. Strona pismami z[...] lutego 2015 r. i [...] kwietnia 2015 r. zwróciła się o umorzenie powyższej kwoty. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Prezes ARiMR podjął zawieszone postępowanie dotyczące umorzenia nienależnie pobranych płatności wywołane wnioskiem strony z dnia [...] czerwca 2014 r., a następnie decyzją z dnia [...] maja 2015 r. umorzył przedmiotowe postępowanie jako bezprzedmiotowe. Na skutek odwołania strony Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Minister decyzję swoją oparł na treści art. 105 § 1 kpa wskazując, że postępowanie wszczęte na skutek wniosku strony z [...] czerwca 2014 r. stało się bezprzedmiotowe ze względu na to, że żądanie umorzenia nienależnie pobranych płatności, o jakich była mowa we wniosku dotyczyło należności określonych decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, która została wyeliminowana z obrotu prawnego. Od decyzji tej strona wniosła skargę do WSA w Warszawie wskazując, że ze względu na sytuację materialną nie jest w stanie spłacić kwoty nienależnie pobranej płatności w wysokości 4944,72 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; skargę należało uwzględnić jakkolwiek nie ze względu na przedstawione w niej stanowisko. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji nie jest prawidłowe i brak było podstaw do zastosowania w sprawie treści art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zatem zgodnie z tym przepisem umorzenie postępowania możliwe jest w przypadku braku przedmiotu postępowania administracyjnego, którym jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1kpa. Zatem postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym wypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Bezprzedmiotowość postępowania wystąpi więc w sytuacji gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu nie doszło do wystąpienia sytuacji, w której brak byłoby faktycznych i prawnych podstaw do rozpoznania żądania strony dotyczącego umorzenia nienależnie pobranych płatności. Przede wszystkim należy zauważyć, że wniosek strony z dnia [...] czerwca 2014 r. dotyczy umorzenia nienależnie pobranych płatności jako takich – co do zasady, ze względu na trudną sytuację materialną i życiową strony i jej rodziny. We wniosku tym strona przedstawia warunki , które uniemożliwiają jej spłatę należności . Okoliczność, że strona złożyła wniosek po wydaniu ostatecznej (wówczas) decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. jest zrozumiały, przy czym odwołanie się w treści wniosku do tej decyzji dotyczy niezrozumiałej dla strony różnicy w określeniu kwoty do zwrotu w zestawieniu z uchyloną decyzją organu I instancji. Należy podkreślić, że sprawą w przedmiotowym postępowaniu jest kwestia umorzenia nienależnie pobranych płatności, o co konsekwentnie wnosi strona reagując na kolejne decyzje organów w tym przedmiocie. Postępowanie w przedmiocie ustalenia tej kwoty nie zostało umorzone przez organy i w dniu [...] marca 2015 r. Kierownik Powiatowego Biura ARiMR wydał decyzję, w której określił kwotę do zwrotu w wysokości 4944,72 zł, co spowodowało, że strona złożyła kolejną prośbę o umorzenie wspomnianej należności. Wobec powyższego brak jest podstaw aby w sytuacji, gdy istnieje przedmiot sprawy w postaci nienależnie pobranych płatności oraz przepisy prawne regulujące kwestie dotyczące ich umorzenia uznać, że doszło w toku postępowania do jego bezprzedmiotowości w związku z uchyleniem decyzji Dyrektora z dnia [...] maja 2014 r. Należy zauważyć, że okoliczność, iż strona ubiegając się o umorzenie nienależnie pobranych płatności indywidualizuje ją odnosząc się do jej wysokości, czy też wskazując na decyzję która jej dotyczy, nie powoduje, że organ w takim wypadku może przyjąć, iż jest związany wnioskiem strony w rozumieniu zawężenia żądania strony rozumianego jako odnoszącego się ściśle do takich właśnie elementów wniosku, a nie generalnego żądania w nim sformułowanego. W okolicznościach sprawy istnieje możliwość jej merytorycznego rozpoznania, co wyklucza możliwość umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Jeśli chodzi zaś o pisma składane przez stronę a dotyczące umorzenia nienależnie pobranych płatności należy uznać, że są to pisma procesowe, wyjaśniające stanowisko strony. Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że doszło do naruszenia treści art. 105 § 1 kpa Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.