V SA/Wa 368/12

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. w L [...] na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonej na realizację projektu postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W. w L. [...] wnosząc skargę na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] grudnia 2011r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPPr z 1 marca 2012r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, iż W. w L. [...] jest organizacją pozarządową zrzeszającą osoby prowadzące działalność gospodarczą. Przynależność do organizacji jest dobrowolna. Organizacja utrzymuje się z dobrowolnych składek członkowskich oraz z wynajmu lokali użytkowych. Skarżący posiada trzy rachunki bankowe ze stanem w odpowiednio w wysokości 6.559,22 złotych, 256,80 złotych, 4,95 złotych. Ponadto w oświadczeniu o majątku i dochodach skarżący podał, iż wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych [...] zł oraz wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł. Do akt sądowych skarżący załączył bilans i rachunek zysków i strat za 2010 rok Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawa p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności oraz przedstawionych dokumentów ilustrujących jego sytuację finansową dokonana w związku z przepisami ustawy przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości kosztów sądowych, do których poniesienia będzie zobowiązany w toku postępowania sądowego uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Należy podkreślić, za Naczelnym Sądem Administracyjnym (postanowienie NSA z 14 grudnia 2011r., sygn. akt I GZ 201/11 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że cyt. "zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu". Oddalając wniosek kierowano się tym, iż skarżący jest organizacją - Zrzeszeniem Handlu i Usług, prowadzącym działalność gospodarczą w dużych rozmiarach i posiadającym zarówno majątek znacznej wartości, jak i środki finansowe na rachunku bankowym, których część może zostać przeznaczona na zapłatę wpisu sądowego w wysokości 3600 złotych. Należy wskazać, że według oświadczenia skarżącego na rachunkach bankowych znajduje się kwota ponad 6800 złotych, a zatem skarżący jest w stanie zapłacić wpis sądowy od skargi. Z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 6 grudnia 2011r. wynika, iż skarżący nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone postępowanie układowe. Z dokumentów załączonych do dodatkowego oświadczenia wynika, natomiast iż posiada środki trwałe znacznej wartości, jak również udziały lub akcje w wysokości 2.574,12 zł. Skarżący nie utracił płynności finansowej, gdyż z nadesłanych dokumentów wynika, iż uzyskuje środki finansowe z bieżącej działalności, zarówno jak oświadczył z dobrowolnych składek jak i wynajmu powierzchni użytkowych. Wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Pokrywanie strat z bieżącej działalności nie jest argumentem przemawiającym za zwolnieniem od kosztów sądowych. Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych - wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżącej, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej. W ocenie referendarza brak wystarczających dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez skarżącego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, szczególnie w sytuacji, gdy skarżący jest w stanie z własnych środków uiścić wpis sądowy. Skarżący winien zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek środkami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności stwierdzić należy, iż za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych nie przemawiają również argumenty, iż skarżący poniósł za 2010r. stratę w wysokości [...] zł. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, co przedstawiono wyżej. Powyższe pozwala przyjąć, że – mimo wskazanych trudności – skarżący jest w stanie uiścić należny wpis sądowy i to tym bardziej, że z obowiązkiem jego uiszczenia powinien się liczyć od dłuższego czasu. Powyższą ocenę potwierdza również okoliczność, że skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika "z wyboru", co daje podstawę do stwierdzenia, że dysponuje środkami na pokrycie jego wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.