V SA/Wa 369/17
WyrokWSA w Warszawie2017-12-19
Skład orzekający: Arkadiusz Tomczak, Piotr Piszczek, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylająca decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji o wstępnym uznaniu grupy producentów owoców i warzyw, i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uchylająca decyzję Prezesa ARR i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia, była prawidłowa. Minister prawidłowo ocenił, że Prezes ARR naruszył art. 156 § 2 KPA, błędnie uznając, że decyzja Marszałka Województwa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie mógł uzupełnić braków postępowania dowodowego w pierwszej instancji, gdyż naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. Sp. z o.o. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego. Prezes ARR stwierdził, że ostateczna decyzja Marszałka Województwa z 2011 r. o wstępnym uznaniu grupy producentów owoców i warzyw została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ale z uwagi na nieodwracalne skutki prawne ograniczył się do stwierdzenia naruszenia. Minister Rolnictwa uchylił decyzję Prezesa ARR, uznając, że Prezes błędnie ocenił nieodwracalność skutków prawnych i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca zarzuciła decyzji Ministra m.in. niewłaściwą wykładnię przepisów KPA, błędy w ustaleniach faktycznych oraz niezastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji w przedmiocie wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw; oddala skargę.
1. W dniu [...] lutego 2016 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego (dalej także "Prezes ARR") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., na podstawie której dokonano wstępnego uznania grupy producentów D. Sp. z o.o. w grupie produktów "warzywa" i zatwierdzono plan dochodzenia do uznania.
Postępowanie to zakończyło się w dniu [...] maja 2016 r. wydaniem decyzji przez Prezesa ARR nr [...] stwierdzającej, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdzająca spełnienie przez spółkę D. Sp. z o.o. warunków wstępnego uznawania grup i dokonująca wstępnego uznania D. Sp. z o.o. w grupie produktów "warzywa" i zatwierdzająca plan dochodzenia do uznania tej grupy za organizację producentów owoców i warzyw, realizowany w latach 2012-2016, została wydana z naruszeniem prawa.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organ stwierdził, iż naruszenie prawa miało charakter rażący, jednak z uwagi na fakt, że w opinii organu ww. decyzja Marszałka Województwa [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne, to zgodnie z art. 158 § 2 Kpa organ ograniczył się do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem prawa.
2. W dniu [...] czerwca 2016 r. D. Sp. z o.o. wniosła od tej decyzji odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej także "MRiRW") zaskarżając decyzję w całości.
3. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ ll instancji, po rozpatrzeniu sprawy, decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2016 r., zwana dalej "decyzją MRiRW" uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARR z dnia [...] maja 2016 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu ww. decyzji podzielił powzięte przez Prezesa ARR w trakcie postępowania ustalenia, że decyzja Marszałka Województwa [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jednak nie podzielił stanowiska Prezesa ARR, że ww. decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Organ odwoławczy wskazał, że Prezes ARR w decyzji z dnia [...] maja 2016 r. naruszył przepis art. 156 § 2 Kpa poprzez stwierdzenie, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wywołała nieodwracalny skutek prawny. Organ odwoławczy wskazał Prezesowi ARR, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, powinien po raz kolejny wnikliwie przeanalizować kwestię naruszenia przepisów prawa materialnego w postępowaniu prowadzonym przez Marszałka Województwa [...], w szczególności w zakresie art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a, art, 4 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu, rynku suszu paszowego oraz rynków Inu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2011 r., Nr 145, poz. 868), zwanej dalej "ustawą z dnia 19 grudnia 2003 r." oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2009 r. Nr 5, poz. 27), zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 16 grudnia 2008 r.", jak również art. 111 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetwarzanych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011 r., str. 1), regulującego obowiązek kontroli danego podmiotu w zakresie spełnienia warunków wstępnego uznania grupy i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania, a także w zakresie zastosowania art. 193 rozporządzenia nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. Urz. UE L 299 z 16.11.2007, str. 1), dotyczącego kontroli beneficjentów pod kątem warunków w celu otrzymania pomocy ze środków unijnych. Ponadto wskazano, że ponownej analizie należy poddać kwestię nieodwracalności skutków prawnych, jakie mogła wywołać decyzja Marszałka Województwa [...] w związku z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2016 r. poz. 58 w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1419), zwaną dalej "ustawą z dnia 10 lipca 2015 r."
4.Następnie do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłynęła skarga D. Sp. z o. o. z dnia 2 stycznia 2017 r. (data nadania w placówce pocztowej) adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuca się zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów:
a) niewłaściwą wykładnię art. 158 § 2 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2) i § 2 Kpa w zw. z art. 7 i 77 Kpa, polegającą na uznaniu przez organy obydwu instancji, że art. 7 i 77 Kpa w niniejszej sprawie mogą zostać zastosowane jako podstawa do stwierdzenia, że decyzja o wstępnym uznaniu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy:
• w postępowaniu w sprawie wstępnego uznania za grupę producentów owoców i
warzyw Marszałek Województwa [...] przeprowadził postępowanie
dowodowe zgodnie z wymogami prawa materialnego w tego rodzaju postępowaniach
oraz w zakresie niezbędnym do wydania decyzji w przedmiocie wstępnego uznania i
zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania, w tym zbadał dokumenty przedstawione
przez spółkę w przedmiotowym postępowaniu, a także przeprowadził kontrolę na miejscu w siedzibie spółki,
• Marszałek Województwa [...] ocenił zebrany materiał dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów,
• postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności dotyczy istotnych, rażących błędów o charakterze materialnoprawnym, a nie oceny w jak szerokim stopniu organ I instancji powinien prowadzić postępowanie dowodowe,
• nie można podzielić zarzutu organu ll instancji i organu I instancji rażącego naruszenia prawa tylko na podstawie odmiennej oceny materiału dowodowego niż ta, której dokonał Marszałek Województwa [...] w postępowaniu zakończonym decyzją o wstępnym uznaniu;
b) art. 80 Kpa poprzez dokonanie błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na stwierdzeniu, że Marszałek Województwa [...] nie przeprowadził
postępowania dowodowego, podczas gdy z zebranego przez Marszałka Województwa
[...] materiału dowodowego wynika, że zgromadził on wystarczający materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji o wstępnym uznaniu za grupę producentów i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania, co doprowadziło do błędnego uznania, że Marszałek Województwa [...] w postępowaniu w przedmiocie wstępnego uznania rażąco naruszył art. 7 i 77 Kpa;
c ) art. 80 Kpa poprzez wyprowadzenie z zebranego materiału dowodowego wniosków z nim sprzecznych, co miało wpływ na wynik zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, a mianowicie organy obu instancji stwierdziły, że w aktach sprawy dotyczącej wstępnego uznania za grupę producentów owoców i warzyw nie znajdują się żadne dokumenty potwierdzające spełnienie przez spółkę i jej wspólników warunków wstępnego uznania, podczas gdy jednocześnie organ ll instancji i organ I instancji wskazują, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia wszystkich wspólników skarżącej dotyczące produkcji i sprzedaży w okresie referencyjnym, które to oświadczenia zostały zweryfikowane podczas kontroli na miejscu w siedzibie skarżącej przez pracowników Urzędu Marszałkowskiego, tym samym organy popadają w wewnętrzną sprzeczność;
d ) błędne niezastosowanie przepisów art. 4 ust. 1 pkt. 3 i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia19 grudnia 2003 r. w zw. z § 1 pkt. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2008 r. i art. 75 Kpa poprzez uznanie, że Marszałek Województwa Dolnośląskiego nie zweryfikował okoliczności dotyczących ilości członków grupy, faktu, że są producentami (rolnikami) produkującymi warzywa na terytorium RP, wartości wyprodukowanych przez członków warzyw i sprzedanych w okresie referencyjnym, podczas gdy okoliczności te Marszałek Województwa [...] ustalił m.in. na podstawie oświadczeń grupy i jej członków oraz podczas kontroli na miejscu w siedzibie spółki, a był do tego umocowany właśnie na podstawie powołanych przepisów, ponieważ nakazywały one wyłącznie ustalenie tych okoliczności na podstawie dokumentów, których forma nie została jednak skonkretyzowana przez ustawodawcę oraz poprzez kontrolę na miejscu w siedzibie wnioskodawcy;
e ) art. 107 § 3 Kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które jest wewnętrznie sprzeczne, albowiem z jednej strony organ II instancji twierdzi, że w materiale dowodowym sprawy badanej przez Marszałka Województwa [...] nie znalazły się żadne dokumenty potwierdzające okoliczności dotyczące prowadzenia przez członków spółki gospodarstwa rolnego , a z drugiej strony wskazuje, że Marszałek Województwa [...] opierał się na dokumentach przedstawionych przez spółkę, tj. oświadczeniach poszczególnych członków następnie zweryfikowanych przez pracowników Urzędu Marszałkowskiego podczas kontroli na miejscu w siedzibie spółki;
f ) art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. poprzez nieprawidłową wykładnię pojęcia dokumenty, która sprowadzała się do uznania, że "oświadczenia członków są dokumentami, jednak dokumenty te jedynie przekazują pewną informację, ale jej nie potwierdzają" przez co nie stanowią dokumentów, o których mowa w powołanym przepisie, podczas gdy taka wykładnia jest sprzeczna z literalnym brzmieniem powołanego przepisu, a ponadto niezgodna z ideą całego postępowania w sprawie
wstępnego uznania, albowiem ustawodawca nie dookreślił jakie dokładnie mają być
przedmiotowe dokumenty, pozostawiając ich szerokie określenie w poszczególnych
sprawach administracyjnych;
g ) art. 156 § 2 Kpa w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia l9 grudnia 2003 r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegająca na uznaniu, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy dyrektor OT AKR ma kompetencje do orzekania w przedmiocie uznania za wstępnie uznaną grupę producentów owoców i warzyw, podczas gdy przepis ten stanowi wyłącznie, że organ ten może wydawać decyzje niewymienione w art. 2 ust. 1
pkt 1-4 ustawy, a przepis który bezsprzecznie stanowił podstawę do orzekania w tym
przedmiocie, tj. art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy został uchylony z dniem 3 października 2015 r., zatem w niniejszej sprawie wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa, a zatem zachodzi nieodwracalny skutek prawny, o którym mowa w postępowaniu o stwierdzenie
nieważności;
h ) art. 6 i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. poprzez naruszenie zakazu domniemania kompetencji na rzecz organów administracji publicznej i bezprawne przypisanie dyrektorowi OT ARR kompetencji do orzekania w przedmiocie uznania za wstępnie uznaną grupę producentów podczas, gdy przepis stanowiący źródło kompetencji do orzekania w tym zakresie został uchylony przez prawodawcę;
i ) art. 138 § 2 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez organ lI instancji
i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji,
podczas gdy stwierdzone przez organ II instancji naruszenie przepisów postępowania
kwalifikuje się jako uzasadniające stwierdzenie, że można wydać w tej sprawie decyzję
kasatoryjną,
j ) niezastosowanie art. 8 Kpa i prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wstępnym uznaniu w sposób daleki od sposobu, który wzbudza zaufanie spółki do władzy publicznej, a to m.in. poprzez to, że w niniejszym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji opiera się na przepisach i zarzutach, które w swej istocie dotyczą innego nadzwyczajnego postępowania, jakim jest postępowanie wznowieniowe;
k ) niezastosowanie art. 11 Kpa wobec tego, że organ ll instancji i organ I instancji poprzez uzasadnienie zaskarżonych decyzji nie przekonał spółki do słuszności swego rozstrzygnięcia, ponieważ posiłkował się argumentami, które nie mogły mieć zastosowania w niniejszej sprawie, tj. stwierdzenia wydania decyzji o wstępnym uznaniu z rażącym naruszeniem prawa popartego nieuzasadnionymi przesłankami, które co do zasady powinny być podnoszone w postępowaniu wznowieniowym, nie zaś w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej;
l ) niewłaściwe zastosowanie art. 1l6 § 1 Kpa w zw. z art. 158 § 2 Kpa, w zw. z art. 156 § 1pkt 2 Kpa i wydanie zaskarżonej decyzji, w której stwierdzono, że decyzja o
wstępnym uznaniu została wydana z naruszeniem przepisów, podczas gdy w niniejszej
sprawie nie zachodziły przesłanki pozwalające na takie rozstrzygnięcie, a w związku z
tym w niniejszym postępowaniu zasada trwałości decyzji powinna zostać niewzruszona.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu ll instancji w całości (na podstawie art. 145 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej zwana "ppsa" w związku z art. 145 § 3 ppsa) oraz o uchylenie w całości decyzji organu I instancji.
Nadto – stosowanie do treści art. 200 ppsa - skarżąca wniosła również o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi.
5. W odpowiedzi na skargę – postulując jej oddalenie – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Skarga nie jest zasadna.
W odniesieniu do zarzutu przytoczonego przez skarżącą w pkt a dotyczącego przyjęcia przez organy obydwu instancji, że art. 7 i 77 Kpa w niniejszej sprawie mogą zostać zastosowane jako podstawa do stwierdzenia, że decyzja o wstępnym uznaniu została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy stwierdzić, że organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, iż Marszałek Województwa [...] prowadząc postępowanie w sprawie wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw naruszył ogólne zasady postępowania, tj. art. 7 i 77 Kpa, ale wskazał również inne nieprawidłowości w postępowaniu organu I instancji, skutkujące brakiem rozpoznania, że w postępowaniu Marszałka Województwa [...] zostały naruszone przepisy prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. oraz § 1 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2008 r., a także przepisy regulujące obowiązek kontroli, tj. art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. i art. 111 rozporządzenia nr 543/2011. Organ odwoławczy nie podzielił natomiast stanowiska organu I instancji co do naruszenia przez Marszałka Województwa [...] art. 193 rozporządzenia nr 1234/2007. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie mógł uzupełnić wskazanych nieprawidłowości w postępowaniu odwoławczym, albowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, a dysponując zamkniętym katalogiem rozstrzygnięć określonych w art. 138 Kpa, wybrał rozstrzygnięcie adekwatne do wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego.
Nie sposób również zgodzić się z twierdzeniem, że "Marszałek Województwa przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z wymogami prawa materialnego w tego rodzaju postępowaniach oraz w zakresie niezbędnym do wydania decyzji w przedmiocie wstępnego uznania i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania". Przede wszystkim należy podkreślić, że wymogi prawa materialnego w przypadku postępowania dowodowego przy wydawaniu decyzji o wstępnym uznaniu i zatwierdzeniu planu dochodzenia do uznania określają przepisy art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. Zgodnie z tymi przepisami wniosek o wydanie decyzji w sprawie wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania tej grupy za organizację producentów owoców i warzyw powinien zawierać elementy wskazane w tym przepisie, w tym (zgodnie z pkt 3) informacje o liczbie członków oraz wartości produktów wytworzonych przez członków grupy producentów i sprzedanych w okresie odniesienia wskazanym w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy, do wniosku należało dołączyć:
1) dokument urzędowy potwierdzający, że wnioskodawca jest osoba prawna, oraz wskazujący organy i osoby uprawnione do reprezentowania wnioskodawcy;
2) statut albo umowę grupy producentów;
3) dokumenty potwierdzające informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 3;
4) plan dochodzenia do uznania pozytywnie zaopiniowany przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na siedzibę grupy producentów .
Do wniosku o wydanie w/w decyzji, należało zatem obowiązkowo dołączyć min. dokumenty potwierdzające informacje o liczbie członków oraz wartości produktów wytworzonych przez członków grupy producentów i sprzedanych w okresie odniesienia wskazanym w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2. Obowiązek przedłożenia wraz z wnioskiem stosownych załączników, w tym odnośnych dokumentów wynikał także z § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2008 r. Przepis art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. nakładał ponadto na Marszałka Województwa obowiązek przeprowadzenia w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej kontroli podmiotu aplikującego o wstępne uznanie w zakresie spełnienia przez grupę producentów warunków wstępnego uznania i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 6 ww. ustawy osoby upoważnione przez marszałka województwa do wykonywania czynności kontrolnych miały prawo do wstępu na teren nieruchomości grupy lub jej członków i żądania informacji związanych z przedmiotem kontroli. Ponadto, oprócz warunków określonych w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2008 r., organ wydający w tej sprawie decyzję był zobowiązany również do kontroli spełnienia innych, określonych w przepisach unijnych wymogów obowiązujących grupę producentów owoców i warzyw ubiegającą się o wstępne uznanie, które wyszczególniono także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 125e ust. 1 rozporządzenia nr 1234/2007, grupy producentów mogły być tworzone jako podmiot prawny z inicjatywy rolników uprawiających co najmniej jeden produkt sektora owoców i warzyw lub produkty tego sektora przeznaczone wyłącznie do przetworzenia, w celu uzyskania decyzji o uznaniu ich za organizacje producentów. Jednocześnie w art. 2 ust. 2 lit. a tego rozporządzenia stwierdza się, że "do celów niniejszego rozporządzenia "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1782/2003". Z kolei rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r, ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. L 270 2 21102003, str. 1) zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 2417/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE. L 30 z 31.01.2009 r., str. 16).
Zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia 73/2009 "rolnik" oznacza osobę lub grupę osób fizycznych lub prawnych, które prowadzą działalność rolniczą i których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty Europejskiej. Dodatkowo, zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2008 r. podmiot zrzeszający producentów owoców i warzyw mógł zostać wstępnie uznany za grupę producentów owoców i warzyw, jeżeli był utworzony co najmniej przez 5 producentów wytwarzających przynajmniej jeden z produktów wymienionych w grupach produktów ze względu na które wnioskował o wstępne uznanie i produkty te były wytwarzane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jednocześnie, w myśl art. 111 rozporządzenia nr 543/2011 przed zatwierdzeniem planu uznawania grupy producentów na podstawie art. 125e ust. 1 rozporządzenia nr 1234/2007, państwo członkowskie jest zobowiązane do przeprowadzenia kontroli danego podmiotu prawnego w celu weryfikacji, za pomocą wszelkich odpowiednich środków, łącznie z kontrolami na miejscu, m.in. w zakresie spełnienia warunków wstępnego uznania grupy i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania.
Mając na względzie powyższe przepisy krajowe i unijne, należy zauważyć, że na ich podstawie Marszałek Województwa [...], wydając decyzję o wstępnym uznaniu grupy powinien był przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie, aby potwierdzić czy członkowie ubiegającej się o wstępne uznanie grupy producentów owoców i warzyw są rolnikami, tj. potwierdzić fakt użytkowania przez nich rolnych i prowadzenia działalności rolniczej, a także prowadzenia przez każdego z członków spółki uprawy przynajmniej jednego produktu z sektora owoców i warzyw w sezonie poprzedzającym złożenie wniosku.
Tymczasem w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie nie znalazły się żadne dokumenty potwierdzające weryfikację któregokolwiek z ww. kluczowych dla wydania decyzji elementów, włącznie z informacjami podanymi przez Skarżącą w formie oświadczeń. Z analizy dokumentów dołączonych do wniosku Skarżącej w sprawie wstępnego uznania za grupę producentów owoców i warzyw wynika, że nie można potwierdzić, iż Marszałek Województwa [...] prowadząc postępowanie w ww. sprawie przeprowadził kontrolę w niezbędnym zakresie, umożliwiającym potwierdzenie kluczowych dla postępowania informacji i pozwalającym na określenie stanu faktycznego, niezbędnego do orzeczenia o spełnieniu warunków wstępnego uznania przez grupę. Wbrew temu co twierdzi Skarżąca, organ Il instancji nie zarzucił rażącego naruszenia prawa tylko na podstawie odmiennej oceny materiału dowodowego niż ta, której dokonał Marszałek Województwa [...] lecz na podstawie braku w aktach sprawy dokumentów, które mogłyby potwierdzić pozyskanie przez Marszałka Województwa [...] w trakcie kontroli na miejscu u Skarżącej lub u jej członków dowodów niezbędnych do potwierdzenia ww. informacji, które były wymagane przepisami i tym samym niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie wstępnego uznania i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania.
Nie sposób również zgodzić się z zarzutem Skarżącej zawartym w pkt b. Organ lI instancji nie popełnił błędu w ustaleniach faktycznych twierdząc, że Marszałek Województwa [...] nie przeprowadził postępowania dowodowego, gdyż postępowanie dowodowe przez niego przeprowadzone nie było zgodne z przytaczanymi przepisami, które wyraźnie określały jakiego rodzaju dokumenty powinny być dołączone do wniosku o wydanie decyzji o wstępnym uznaniu. Ponieważ materiał dowodowy zgromadzony w tym celu przez Marszałka Województwa [...] znacznie odbiegał od tego, który był wymagany przepisami, nie można mówić, że materiał ten był "wystarczający".
W zakresie zarzutu sformułowanego w pkt c Sąd podkreśla, że oświadczenia można uznać za dokumenty , które przekazują pewną informację. Nie mogą być one jednak uznane za dokumenty potwierdzające tę informację, dlatego też organ ll instancji trafnie nie podzielił stanowiska Skarżącej, że z zebranego materiału dowodowego wyprowadził wnioski z nim sprzeczne, o czym świadczy m. in. zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że "w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie nie znalazły się żadne dokumenty potwierdzające, weryfikację któregokolwiek z ww. kluczowych dla wydania decyzji elementów, włącznie z informacjami podanymi przez Stronę w formie oświadczeń. Z analizy dokumentów dołączonych do wniosku Strony
w sprawie wstępnego uznania za grupę producentów owoców i warzyw wynika, że nie można potwierdzić, iż Marszalek Województwa [...] prowadząc postępowanie w ww. sprawie przeprowadził kontrolę w niezbędnym zakresie, umożliwiającym potwierdzenie kluczowych dla postępowania informacji i pozwalającym na określenie stanu faktycznego, niezbędnego do orzeczenia o spełnieniu warunków wstępnego uznania przez grupę." W związku z tym nie można w tym zakresie uznać, że zaskarżona decyzja narusza art. 80 Kpa.
Należy także wyjaśnić, że gdyby oświadczenia wszystkich wspólników zostały zweryfikowane podczas kontroli na miejscu, jak twierdzi Skarżąca, to w protokole z tej kontroli powinna zostać sporządzona stosowna adnotacja, której brak oznacza niemożliwość potwierdzenia tego faktu przez organ.
Ww. argumentacja odnosi się także do zarzutu sformułowanego w pkt d oraz e skargi , przy czym należy dodać, że fakt, że w przepisie art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia l9 grudnia 2003 r. użyto sformułowania "dokumenty potwierdzające informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 3" świadczy wyraźnie o tym, że przepis wymaga aby dokument załączany do wniosku o wstępne uznanie potwierdzał informacje a nie tylko je przekazywał. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z definicją słowa "oświadczenia", zawartą w słowniku języka polskiego, oświadczenie to "oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjeś przekonania lub stanowisko" .W tym kontekście należy stwierdzić, że oświadczenia członków są dokumentami, jednak dokumenty te jedynie przekazują pewną informację, ale jej nie potwierdzają. Dlatego też zbierając materiał dowodowy Marszałek Województwa [...] nie powinien był opierać się wyłącznie na oświadczeniach poszczególnych członków, lecz powinien zażądać na tę okoliczność stosownych dokumentów, na podstawie których można by było potwierdzić informacje przekazane w ww. oświadczeniach. Tym samym za nietrafiony należy uznać także zarzut Skarżącej sformułowany w pkt f skargi.
W zakresie zarzutu sformułowanego w pkt g i l skargi , dotyczącego błędnego przyjęcia przez organ odwoławczy, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne należy podkreślić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepis prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Prezes ARR w decyzji z dnia [...] maja 2016 r. wywodzi, że obecnie obowiązujące przepisy prawa, w szczególności ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. nie dają możliwości cofnięcia skutku prawnego decyzji o wstępnym uznaniu i zatwierdzeniu planu dochodzenia do uznania — ani Prezesowi ARR , ani Marszałkowi Województwa [...] . Zdaniem Prezesa ARR wśród aktualnie obowiązujących przepisów prawa nie ma przepisu przyznającego jakiemukolwiek organowi kompetencję do wydania decyzji w przedmiocie wstępnego uznania grupy producentów i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania, dlatego organ ten uznał, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wywołała nieodwracalny skutek prawny, gdyż
na gruncie obowiązujących przepisów prawa jego usunięcie jest niemożliwe dla organu administracji, który prowadzi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Odnosząc się do powyższej argumentacji należy jednakże zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r., w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz niektórych innych ustaw w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zadania i kompetencje właściwego organu państwa członkowskiego w zakresie rynku owoców i warzyw wykonuje dyrektor oddziału OT ARR, w tym dokonuje powiadomień, przekazuje informacje oraz decyzje w sprawach wymienionych w tym przepisie. Z kolei na mocy art. 11 ww. ustawy z dnia 10 lipca 20l5 r., do postępowań w sprawach wymienionych w tym przepisie, w tym do wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast w świetle art. 14 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 10 lipca 2015 r., w przypadku gdy decyzja w sprawach wskazanych w art. 11 została wydana na podstawie przepisów dotychczasowych, do stwierdzenia nieważności decyzji- właściwy jest Prezes ARR, przy czym jeżeli decyzja została wydana przez ministra właściwego do spraw rynków rolnych, właściwy jest ten minister.
Zgodnie zaś z art. 14 ust. 3 przywołanej ustawy, w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji w sprawach wskazanych w art. 11, po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 10 lipca 2015 r., organem właściwym do rozstrzygania w sprawach wskazanych w art. 11 jest dyrektor OT ARR. Z przepisu tego wynika zatem, że w przypadku stwierdzenia nieważności uprzednio wydanej decyzji w sprawie wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw, po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 10 lipca 2015 r. organem właściwym do rozstrzygania w sprawach wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw jest dyrektor oddziału terenowego ARR. Do rozstrzygania w sprawach wskazanych w art. 11, w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 10 lipca 2015 r. stosuje się natomiast przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu, w brzmieniu nadanym jej ustawa zmieniającą z dnia 10 lipca 2015 r. (art. 14 ust. 4 ustawy zmieniającej). Należy podkreślić, że katalog spraw wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. w zakresie których dyrektor OT ARR jest uprawniony do wydawania decyzji, ma charakter otwarty. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa, organ ten, w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej, wydaje decyzje w sprawach innych niż wymienione wprost w pkt 1 - 4, dotyczących rynków owoców i warzyw. Przepis ten może zatem stanowić podstawę wydania decyzji w sprawach wprost niewymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1 - 4 ww. ustawy, a określonych w przepisach UE.
W uzasadnieniu decyzji Prezesa ARR z dnia [...] maja 2016 r. kwestia możliwości zastosowania tego rozwiązania prawnego została jednak pominięta. Jednakże w świetle przytoczonych przepisów należy stwierdzić, że w omawianym zakresie krajowe przepisy bezsprzecznie zawierają normę uprawiająca obecnie dyrektora OT ARR do orzekania w przedmiocie wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw, po uprzednim stwierdzeniu nieważności pierwotnej decyzji w tym zakresie.
Nie można zatem zgodzić się z zarzutem Skarżącej opisanym w pkt g skargi. Jednocześnie powyższa argumentacja podważa zasadność zarzutu skarżącej zawartego w pkt h, w którym Skarżąca twierdzi, że dyrektor OT ARR nie posiada kompetencji do orzekania w przedmiocie wstępnego uznania. Bezzasadny jest także zarzut sformułowany w pkt i dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 138 § 2 Kpa przez organ odwoławczy. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nieprawidłowości w gromadzeniu materiału dowodowego przez Marszałka Województwa [...] w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o wstępnym uznaniu, jak i niektóre błędne ustalenia organu I instancji nie mogą być uzupełnione w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (art. 15 Kpa), co oznacza, że nie było możliwe wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy.
Nie sposób także zgodzić się z zarzutem zawartym w pkt j skargi, zgodnie z którym organ w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji opiera się na przepisach i zarzutach, które w swej istocie dotyczą innego nadzwyczajnego postępowania jakim jest postępowanie wznowieniowe. Należy wskazać, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyraźnie wskazał, że w prowadzonym postępowaniu zastosowanie znajdują przepisy prawa w brzmieniu obowiązującym na
dzień wydawania decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Organ wskazał również, że w postępowaniu tym opiera się wyłącznie na dokumentach i dowodach zebranych w trakcie postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano również wyraźnie, że odnosząc się do uzupełnień odwołania, w których strona powołuje się na przeprowadzoną przez OT ARR w W. od dnia 30 maja 2016 r. do dnia 17 czerwca 2016 r. kontrolę warunków wstępnego uznania na dzień wydawania decyzji Marszałka Województwa [...] (tj. [...] grudnia 2011 r.) należy uznać, że dokumenty pozyskane w ramach kontroli Dyrektora [...] OT ARR w W. nie dotyczą oceny niniejszego postępowania, gdyż zostały pozyskane po dniu wydania ww. decyzji Marszałka Województwa [...] i nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania.
Oznacza to, że żadne inne okoliczności nie miały wpływu na postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Powyższe wskazuje na bezzasadność także zarzutu sformułowanego przez skarżącą w pkt k skargi.
Mając powyższe na względzie- stosownie do treści art. 151 ppsa- należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło