V SA/Wa 370/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2014r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... grudnia 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; 1. Oddala skargę. 2. Zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. E. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... zł (... złotych .... groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ... groszy). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie umorzenia należności ustalonych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzjami Nr [...] i Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł m. in. że w dniu [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał decyzje Nr [...] o ustaleniu J.K. kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...] zł oraz decyzję Nr [...] o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności ONW w wysokości [...] zł. Powyższe należności zostały powiększone o odsetki, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. J.K. zwrócił się o umorzenie spłaty kwot ustalonych ww. decyzjami. Wniosek ten nie zyskał akceptacji Prezesa ARiMR, który odmówił umorzenia należności. Organ odwoławczy (Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi) zgodził się z tym stanowiskiem. Wskazał, że problematykę umarzania należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r., Nr 258, poz. 1747). Przesłanki umorzenia określa § 3 i § 4 ww. rozporządzenia. Przepis § 3 stanowi, że prezes agencji płatniczej może z urzędu umarzać należności pieniężne pochodzące z EFOiGR "Sekcja Gwarancji", EFRG oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy. Przepis ten nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek umarzać te należności. § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnej w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Z akt sprawy wynika, że J.K. jest współwłaścicielem nieruchomości położonych w miejscowości W. o powierzchni [...] ha. Zatem, posiada majątek podlegający egzekucji i to o wartości, która wielokrotnie przekracza wysokość zadłużenia. Organ podkreślił, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia jego § 3 ust. 1 ma zastosowanie również do należności z tytułu wypłaconych przez agencje płatnicze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tego funduszu po zakończeniu realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zatem brak jest obecnie podstaw do rozstrzygania o umorzeniu nadmiernie pobranych płatności ONW w wysokości 607,20 zł przyznanych w ramach realizacji PROW 2007 – 2013, bowiem nie nastąpiło jeszcze zakończenie realizacji tego programu. Poza tym zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z EFOiGR "Sekcja Gwarancji", EFRG i EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52, ze zm.). Z treści ww. regulacji wynika, iż umorzenie należności jest dokonywane z urzędu, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. W związku z tym organ przypomniał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją Nr [...] ustalił J.K. kwotę nadmiernie pobranych płatności w wysokości [...] zł oraz decyzją Nr [...] kwotę nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości [...] zł. Kwoty te przekraczają więc równowartość kwoty 100 euro. Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące umorzenie należności głównej określone w § 3 ust. 1 pkt 5, § 3 ust. 2 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 grudnia 2010 r. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że zgodnie z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi prezes agencji płatniczej, na wniosek dłużnika, może odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył J.K.. Podniósł iż jego zdaniem żądanie zwrotu pieniędzy nie jest uzasadnione. Poza tym jeśli doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości to należało wyjaśnić je zanim doszło do przekazania pieniędzy. Z treści skargi wynika iż jest ona skierowana de facto do decyzji określających kwoty nienależnie pobranych płatności, nie zaś do decyzji odmawiających ich umorzenia. Poza tym nie formułuje ona zarzutów naruszenia jakichkolwiek przepisów obowiązującego prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w powołanych przez organy administracyjne przepisach prawa. W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747). Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego aktu należność pieniężna umarzana jest z urzędu, a zatem organ zobowiązany jest do jej umorzenia, o ile należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że kwoty nienależnie pobranej płatności ustalone stosownymi decyzjami przekroczyły równowartość 100 euro. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy należności te nie podlegają umorzeniu z urzędu. Ponadto w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek o których stanowi § 3 pkt 1 rozporządzenia organy agencji mają możliwość, a zatem nie są zobligowane do umorzenia z urzędu w całości lub w części należności. Zatem w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych niniejszym przepisem organ może z urzędu (a zatem nawet bez wniosku strony) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej. Przesłanki te są następujące : 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Odnosząc się do zaistnienia w przedmiotowej sprawie określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności należy stwierdzić należy, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. WSA zgadza się zatem z dokonaną przez organy płatnicze oceną. To że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości o powierzchni 8,66 ha nie daje podstaw do przypuszczenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Zdaniem WSA, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., uzasadniające możliwość umorzenia przedmiotowej należności. Wskazać należy również, że zarówno agencja płatnicza, jak również Instytucja Zarządzająca – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, z późn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle. Ponadto zauważyć należy, że nawet zaistnienie którejkolwiek z nich daje jedynie organowi możliwość skorzystania z rezygnacji z dochodzenia należności, nie stanowi zaś obowiązku umorzenia takiej należności. Zdaniem Sądu argumenty skargi odnoszące się do prawidłowości decyzji określających kwoty nienaleznie pobranych płatności nie maja znaczenia w przedmiotowej sprawie. Kwestia bowiem zasadności obciążenia strony zwrotem wypłaconych jej należności z tytułu pomocy nie może być przedmiotem niniejszego postępowania, ktore dotyczy wniosku o umorzenie zadłużenia. Zasadność obciążenia strony zwrotem przyznanej pomocy była przedmiotem odrębnego postępowania, w którym strona miała możliwość podnoszenia okoliczności mających, jej zdaniem znaczenie dla prawidłowości przyjęcia czy oraz w jakiej wysokości wypłacona jej pomoc stanowi kwotę pobraną nienależnie, a zatem podlegającą zwrotowi. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.