V SA/Wa 371/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; - oddala skargę - Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2009 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w W. z [...] listopada 2008 r. nr [...], odmawiające skarżącemu – M. P. – przywrócenia terminu do uzupełnienia braków we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Z akt sprawy wynika, że odbiór wezwania z 8 sierpnia 2008 r. do usunięcia braków wniosku z [...] maja 2008 r. o przyznanie płatności, został doręczony poprzez awizo, zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), pełnomocnikowi skarżącego – M. P. – 26 sierpnia 2008 r. Wezwanie to zawierało pouczenie, iż nieusunięcie braków w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania w całości. Wniosek o przywrócenie terminu wraz z korektą wniosku pełnomocnik skarżącego złożyła 29 października 2008 r., uzasadniając go faktem przebywania jej syna (skarżącego) za granicą. W zażaleniu z 8 grudnia 2008 r. pełnomocnik skarżącego, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem pierwszo-instancyjnym, podniosła, że w przewidzianym terminie i w terminach późniejszych przyjeżdżała kilkakrotnie do W., jednak z uwagi na nieprzewidywalne w czasie kolejki interesantów nie mogła poświęcić całych dni w bezczynnym oczekiwaniu na załatwienie sprawy. Jej zdaniem przyczyny niezałatwienia sprawy tkwią w złej organizacji pracy urzędu, braku wiedzy składających wnioski, corocznych zmianach we wnioskach oraz arogancji i nieżyczliwości urzędników. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AR i MR, uzasadniając zaskarżone postanowienie z [...] lutego 2009 r. wskazał na art. 58 k.p.a. zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, a dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zawarte w zażaleniu stwierdzenie, iż korekta nie została złożona ze względu na nieprzewidywalne w czasie kolejki interesantów w Biurze Powiatowym nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu w myśl art. 58 k.p.a. Organ podkreślił, iż skarżący zgodnie z informacją znajdującą się w wezwaniu mógł przesłać na adres Biura Powiatowego korektę wniosku z podaniem właściwego znaku sprawy. Organ odwoławczy zaznaczył także, iż w momencie składania wniosku pełnomocnik skarżącego M. P. została poinformowana o błędnym wypełnieniu wniosku o czym świadczy adnotacja AR i MR we wniosku na 2008 r. w sekcji V. W skardze z [...] lutego 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik skarżącego zarzuciła, że postanowienie z [...] lutego 2009 r. "nie uwzględnia realiów stworzonych przez AR i MR, mających istotny wpływ na zaistniałą sytuację". Podkreśliła, że trudno jej zrozumieć wyjaśnienia organu, że nie dopełniła terminu z przyczyn zależnych od niej skoro 5 razy osobiście przyjeżdżała do W., odstawała w kolejce po około 1 godziny i nie widząc możliwości załatwienia sprawy w przewidywalnym terminie, naglona pracą zawodową musiała odjeżdżać. Wyjaśniła, że niepodjęcie korespondencji z sierpnia 2008 r., które w okresie urlopowym zostało uznane przez Agencję za doręczone (faktycznie nieodebrane) wynikało z wyjazdu na urlop. Dodatkowo zarzuciła, iż Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł do opisanych w zażaleniu nieprawidłowości funkcjonowania podległego mu Biura Powiatowego z czego wynikała niniejsza sprawa. Dyrektor [...] Oddziału AR i MR w odpowiedzi na skargę w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 58 k.p.a. – w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że art. 58 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania – por. W. Czachórski: Zobowiązania - zarys wykładu, Warszawa 1983, str. 171), ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy – por. W. Czachórski, op. cit, str. 171-172 czy Z. Banaszczyk (w:) Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 1999, t. I, str. 930). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2006 r. I OSK 1954/2006 LexPolonica nr 1984004, postanowienie NSA z 2 października 2002 r. V SA 793/2002 LexPolonica nr 358843, wyrok NSA z 8 stycznia 2002 II SA/Wr 1329/2001 LexPolonica nr 355218), jak i w doktrynie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. Wydanie; Wydawnictwo C.H. Beck 2006, str. 335). W przedmiotowej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Obowiązek zaś uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ administracji. Organ administracji dokonuje natomiast oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, i bierze pod uwagę, jak wyżej wskazano, wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności. Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą powódź, pożar (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 lutego 2000 r. I SA 1072/2000 LexPolonica nr 370242, z 20 kwietnia 1999 r. I SA/Ka 1609/97 LexPolonica nr 346332, z 1 marca 1999 r. II SA 45/99 LexPolonica nr 391191, z 14 listopada 1995 r. SA/Wr 236/95 LexPolonica nr 341785). W ocenie Sądu, w świetle zaprezentowanego powyżej stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu oraz mając na względzie jego uzasadnienie, podzielić należy stanowisko organu odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Prawidłowo bowiem Dyrektor [...] Oddziału AR i MR uznał, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła w żaden sposób, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności nastąpiło bez jej winy. Z treści wniosku nie wynika, że dopełnienie obowiązku terminowego uzupełnia braków formalnych wniosku było w przypadku skarżącego niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Z pewnością za taką przeszkodę nie można uznać brak czasu pełnomocnik skarżącego umożliwiającego oczekiwanie w kolejce do złożenia korekty wniosku. Tym bardziej, że pełnomocnik skarżącego (jak wskazuje w skardze) sama (po około godzinnym oczekiwaniu) kilkakrotnie rezygnowała z załatwienia sprawy, a nie była odsyłana przez urzędników AR i MR, którzy poinformowaliby ją o niemożliwości załatwienia jej sprawy danego dnia. Takie działanie pełnomocnik skarżącego należy traktować jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu zgodnie z art. 58 k.p.a. Ponadto skarżący miał możliwość złożenia korekty wniosku drogą pocztową o czym został poinformowany we wezwaniu do uzupełnienia wniosku. Wskazać przy tym należy – odpowiadając na zarzut skargi dotyczący trudności w prawidłowym wypełnieniu wniosku – iż pełnomocnik skarżącego już w momencie złożenia wniosku z [...] maja 2008 r. została poinformowana o jego błędnym wypełnieniu, a w wezwaniu z 8 sierpnia 2008 r. organ administracji szczegółowo poinformował o brakach formalnych wniosku i sposobie jego korekty. Tak więc przyjąć należy, iż pełnomocnik skarżącego od momentu złożenia wniosku była świadoma, iż wniosek posiada braki formalne i będzie istniała konieczność ich uzupełnienia. Mimo tego korektę wniosku pełnomocnik skarżącego złożyła dopiero po ponad pięciu miesiącach od złożenia wniosku. W świetle opisanego wyżej stanu faktycznego i prawnego, Sąd nie stwierdził takiego naruszenia prawa, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym samym z uwagi na brak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.