V SA/Wa 374/19

WyrokWSA w Warszawie2019-06-26

Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Michał Sowiński, Bożena Zwolenik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy grupa producentów rolnych, która złożyła wniosek o potwierdzenie spełniania warunków uznania w ustawowym terminie, ale dokonała zmian w akcie założycielskim po tym terminie, może zostać wykreślona z rejestru grup producentów rolnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że grupa producentów rolnych nie powinna zostać wykreślona z rejestru, ponieważ organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące dostosowania aktu założycielskiego. Sąd stwierdził, że obowiązek dostosowania aktu założycielskiego dotyczył przepisów zmienionego art. 3 ustawy o grupach, a nie celów określonych w art. 2, które wynikają wprost z ustawy i wiążą grupę niezależnie od wpisu do statutu. Ponadto, sąd uznał, że akt założycielski zawierał odpowiednie sankcje wobec członków grupy, co było zgodne z art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy.
Stan faktyczny
Grupa Producentów Rolnych została uznana i wpisana do rejestru w 2005 r. W 2016 r. złożyła wniosek o potwierdzenie spełniania warunków uznania po nowelizacji ustawy. Organy ARiMR stwierdziły niespełnianie warunków uznania, zarzucając grupie brak dostosowania aktu założycielskiego do nowych przepisów w zakresie celów działalności oraz brak sankcji. Po utrzymaniu decyzji przez Prezesa ARiMR, grupa wniosła skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Grupy Producentów ... w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2018 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia niespełniania warunków uznania i wykreślenia z rejestru grup : 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Grupy Producentów ....w K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi Grupy [...] "S." sp. z o.o. w K. (dalej: strona, spółka lub skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] grudnia 2018 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora K-P Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. (dalej: Dyrektor Oddziału ARIMR) z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] stwierdzającą niespełnianie warunków uznania oraz wykreślającą stronę z rejestru grup producentów rolnych. Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych: W dniu [...] lipca 2005 r. Wojewoda K-P decyzją nr [...] stwierdził spełnienie przez Grupę "S." sp. z o.o. warunków określonych w art. 3 i 4 oraz przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1026, dalej: ustawa o grupach) i wpisał spółkę do rejestru grup producentów rolnych dla produktu: trzoda chlewna żywa i nadał numer ewidencyjny T ch ż 04 05 4 027. W dniu 16 grudnia 2016 r. strona złożyła do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. (dalej "Dyrektor OT ARR") wniosek o potwierdzenie spełniania warunków uznania złożony przez Grupę wraz z załącznikami. Do wniosku dołączono: m.in. listę wspólników Grupy, opis struktury Grupy na dzień 15 grudnia 2016 r., wypis aktu notarialnego Repertorium A nr [...] tekst ujednolicony umowy Spółki z 26 lutego 2005 r. Pismem z 26 maja 2017 r. Dyrektor OT ARR zwrócił się do strony o złożenie wyjaśnień, w którym m.in. poinformował, że umowa spółki nie spełnia warunków uznania określonych w art. 2, art. 3 oraz art. 4 ustawy o grupach w zakresie celów realizowanych przez Grupę oraz sankcji. W dniu 13 czerwca 2017 r. skarżąca złożyła wyjaśnienia i uzupełniła dokumentację w niepełnym zakresie. Następnie w dniu 27 listopada 2017 r. strona złożyła do właściwego w sprawie Dyrektora Oddziału ARiMR kopię aktu notarialnego Repertorium [...] z 26 października 2017 r. Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził niespełnianie warunków uznania przez Grupę w zakresie produkcji produktu lub grupy produktów: trzoda chlewna żywa, ze względu na które grupa została utworzona i wykreślił ją z rejestru grup. Organ I instancji porównał cele grupy określone w umowie spółki z celami wskazanymi w ustawie o grupach i stwierdził, że w akcie założycielskim nie określono następujących ustawowych celów działalności grup producentów rolnych: rozwijania umiejętności biznesowych, marketingowych; organizowania i ułatwiania procesów wprowadzania innowacji. Dokonując dalszej analizy umowy spółki organ I instancji stwierdził także, że zapisy umowy nie spełniają warunków określonych w art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy o grupach, gdyż nie określają one sankcji wobec członka grupy, który nie spełnia warunków określonych w art. 2 i art. 3 ustawy. Tym samym, zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR, skarżąca nie dostosowała swojego aktu założycielskiego do wymogów znowelizowanej ustawy o grupach w ustawowym terminie, tj. do dnia 18.12.2016 r. i jej akt założycielski nie spełnia warunku określonego w art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy o grupach. W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji zważył, że spółka do dnia 18 grudnia 2016 r. miała czas na dostosowanie się do warunków wynikających z ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 1888, dalej: ustawa z 11 września 2015 r.), a więc powinna dostosować zapisy w akcie założycielskim w zakresie celów jak i sankcji wobec członka grupy, który nie spełnia warunków określonych w art. 2 i art. 3 ustawy o grupach. Organ II instancji potwierdził, że zapisy w § 1 ust. 2 umowy spółki z o.o. w zakresie celów, jakie grupa realizuje są niezgodne z celami wskazanymi w art. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1) ustawy o grupach, w brzmieniu nadanym ustawą z 11 września 2015 r. W umowie spółki nie uwzględniono następujących celów: rozwijanie umiejętności biznesowych, marketingowych oraz organizowanie i ułatwianie procesów wprowadzania innowacji. Prezes ARiMR podkreślił, że zgodnie z uzasadnieniem do ustawy z 11 września 2015 r., zmiana brzmienia przepisu art. 2 ustawy o grupach miała na celu dookreślenie katalogu celów, dla których mogą tworzyć się grupy producentów rolnych i uwzględnienie w nim także celów określonych w art. 27 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady WE nr 1698/2005 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, poz. 487), ze względu na realizację których grupy producentów rolnych miałyby możliwość otrzymania wsparcia finansowego ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Organ odwoławczy stwierdził, że strona nie dostosowała zapisów swojego aktu założycielskiego do wymogów znowelizowanej ustawy w zakresie celów działalności grupy w ustawowym terminie tj. do dnia 18 grudnia 2016 r. Prezes ARiMR zauważył, że spółka wprawdzie w toku prowadzonego postępowania dołączyła akt notarialny Repertorium [...] z 22 października 2017 r., którym wprowadziła stosowne zmiany do umowy spółki, niemniej czynności te dokonała po terminie 1 roku od wejścia w życie przepisów ustawy z 11 września 2015 r. Stwierdził także, że spółka nie potwierdziła warunków uznania określonych w art. art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach, który stanowi, że akt założycielski grupy powinien zawierać sankcje wobec członka grupy, który: a) nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków, b) nie spełnia warunków określonych w art. 2 i art. 3 lub art. 2 i art. 3a. Akta założycielski strony takich sankcji nie zawierał. Organ odwoławczy podkreślił, że termin 18 grudnia 2016 r., to termin prawa materialnego, a nie prawa procesowego. Nowela do ustawy określiła skutki prawne zachowania terminu. W przypadku złożenia wniosku z zachowaniem terminu i zachowaniem zmian w akcie założycielskim zgodnie z nowymi, prawnymi wymaganiami, organ wydawał grupie zaświadczenie potwierdzające spełnianie przez grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym nowelą do ustawy (art. 4 ust. 6). Natomiast w przypadku nie złożenia wniosku w terminie bądź złożenia wniosku w terminie ale nie dokonania zmian merytorycznych wymaganych nową treścią przepisów ustawy o grupach producenckich, organ wydawał decyzję o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym nowelą do ustawy i wykreślał ją z rejestru grup (art. 4 ust.5). Prezes ARiMR odnosząc się do zarzutów odwołania uznał je za bezzasadne. Pismem z 28 stycznia 2019 r. strona złożyła skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisu art. 4 ust. 5 pkt 2) w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r., które to naruszenia miały wpływ na decyzję organu. W ocenie skarżącej ustawa z 11 września 2015 r. nie wskazuje expressis verbis terminu do jakiego grupa producentów rolnych winna spełniać warunki ustawy o grupach w nowym jej brzmieniu. Ustawa z 11 września 2015 r. wskazuje jedynie (art. 4 ust. 1 pkt 1) graniczny termin na złożenie wniosku o potwierdzenie spełniania warunków ustawowych. A to oczywiście dwa różne zobowiązania grupy producentów rolnych. Zdaniem strony skoro organ wydaje decyzję, po przeprowadzeniu postępowania i w toku tego postępowania strona dostosowała swój akt założycielski do warunków określonych ustawą z 11 września 2015 r., to organ nie był uprawniony do wydania decyzji o treści takiej jak zaskarżona. W ocenie skarżącej żaden przepis nie nakazuje organowi, ani go nie uprawnia, do stwierdzania spełniania warunków na moment składania wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 września 2015 r. Gdyby ustawodawca miał na celu dokładnie takie uprawnienia organu w normie kompetencyjnej, to nadałby stosownym przepisom (art. 4 ust. 1 pkt. 7) ustawy z 11 września 2015 r. inną treść, np. dodając słowa "na dzień składania wniosku", czy używając czasu przeszłego itp. Potwierdzeniem tego stanowiska, wg strony jest wyrok WSA w Warszawie z 2 sierpnia 2018 r., V SA/Wa 134/18. Strona stwierdziła, że bezspornie na moment wydawania decyzji administracyjnej przez organ I instancji (tj. 26 kwietnia 2018 r.) skarżąca spełniała warunki, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 września 2015 r. Dodatkowo spółka w odniesieniu do zarzutu niespełniania dwóch celów stwierdziła, że art. 4 ustawy o grupach precyzyjnie wskazuje obligatoryjne elementy aktu założycielskiego (umowy, statutu) grupy producentów rolnych. W gronie obowiązkowych zapisów nie znajduje się - wbrew twierdzeniom organu - zobowiązanie do umieszczenia celów, dla jakich powstała grupa, a już tym bardziej nakaz przenoszenia (de facto kopiowania) odpowiednich zapisów ustawy o grupach (art. 2 ust. 1) po ich każdorazowej nowelizacji. W ocenie strony powyższe nie uchybia ustawowemu obowiązkowi, którym objęte są wszystkie grupy, w tym skarżąca, realizacji celów wskazanych w art. 1 ust. 2 ustawy o grupach, niezależnie od tego czy cele działania grupy zostały skopiowane do aktu założycielskiego czy też nie. Innymi słowy grupa producentów rolnych może do swojego statutu (umowy spółki) w ogóle nie wprowadzać celów działania zapisanych w ustawie o grupach, natomiast obowiązana jest je realizować - faktycznie, a nie poprzez deklaratywne umieszczenie w akcie założycielskim - co podlega kontroli następczej uprawnionego organu (art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o grupach). W odniesieniu natomiast do twierdzenia, że umowa spółki nie zawierała sankcji, strona przytoczyła obowiązki wynikające z art. 2 i 3 ustawy o grupach i podała, że za niewypełnianie obowiązków członka grupy aktualna na dzień 16 grudnia 2016 r. umowa spółki przewidywała sankcję w postaci przymusowego umorzenia udziałów - §10 ust. 3 i §19 umowy spółki. Strona podkreśliła, że art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach daje swobodę grupom w wyborze ilości, rodzaju i intensywności sankcji. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie jest bezsporne, że skarżąca została na mocy decyzji z [...] maja 2005 r., uznana za grupę producentów rolnych dla produktu trzoda chlewna żywa i wpisana do Rejestru grup producentów. Grupa działała na mocy ustawy z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach. Obecnie realizowany jest PROW na lata 2014-2020. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 zostało zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającym rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (DZ.U. UE L nr. 347 str. 671, dalej: rozporządzenie 1308/2013), a rozporządzenie nr 1698/2005 zostało zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L nr. 347 str. 487, dalej: rozporządzenie 1305/2013). Przepisy unijne rozszerzyły podstawowe cele powstania i działania grup producentów. W art. 27 ust. 1 rozporządzenia 1305/2013 wyjaśniono, że wsparcia w ramach tego działania udziela się w celu ułatwienia tworzenia grup i organizacji producentów w sektorach rolnictwa i leśnictwa do celów: a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produktów producentów, którzy są członkami takich grup lub organizacji; b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności; oraz d) innych zadań, które mogą być prowadzane przez grupy i organizacje producentów, takich jak rozwijanie umiejętności biznesowych i marketingowych oraz organizowanie i ułatwianie procesów wprowadzania innowacji. Art. 27 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013, stanowi, że "Wsparcia udziela się grupom i organizacjom producentów, które zostały oficjalnie uznane przez właściwy organ państwa członkowskiego na podstawie planu biznesowego. Wsparcie to ogranicza się do grup i organizacji producentów, które są MŚP", zaś ust. 5 stanowi, że "Państwa członkowskie mogą nadal udzielać wsparcia na rozpoczęcie działalności grupom producentów nawet po uznaniu ich za organizacje producentów na warunkach rozporządzenia (UE) 1308/2013"). Ponadto w rozporządzeniu 1308/2013, w przepisach art. 152 – 154, uregulowano definicję, uznawanie i statut organizacji producentów. W art. 154 ust. 2, w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2017 r., wskazano, że "Państwa członkowskie mogą zadecydować, że organizacje producentów, które zostały uznane na mocy prawa krajowego przed dniem 1 stycznia 2014 r., i które spełniają warunki określone w ust. 1 niniejszego artykułu, są uznawane za organizacje producentów zgodnie z art. 152". Jednym z warunków działania organizacji producentów było istnienie koncentracji podaży i wprowadzanie do obrotu produktów swoich członków, bez względu na to, czy ma miejsce przeniesienie prawa własności do produktów rolnych przez producentów na organizację producentów oraz zastrzeżenie, że dani producenci nie są członkami jakiejkolwiek innej organizacji producentów w odniesieniu do produktów objętych działalnością, o której mowa w akapicie pierwszym (art. 152 ust.1 a lit b, d). Nadto w art. 153 ust. 1 lit. a, ust. 2 lit. c, d, e wskazano na potrzebę istnienia w statucie organizacji producentów przepisów dotyczących: obowiązku stosowania przez producentów będących członkami grupy, przepisów przyjętych przez organizację, a dotyczących m.in. produkcji, wprowadzania do obrotu, umożliwiających członkom grupy demokratyczną kontrolę ich organizacji i jej decyzji, dotyczących kar za naruszenie obowiązków określonych w statucie, w szczególności za nieuiszczenie składek lub naruszenie zasad ustalonych przez organizację producentów, ustalenia zasad przyjmowania nowych członków, w szczególności minimalnego okresu członkostwa, który nie może wynosić mniej niż rok. Ustawą z 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW na lata 2014-2020 dokonana została zmiana w przepisach krajowych, zgodnych z wymaganiami przepisów unijnych. Wymieniona nowelizacja ustawy z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach, weszła w życie 18 grudnia 2015 r. W ramach nowelizacji m.in. został zmieniony przepis art. 3 ustawy zmienianej (zmieniono jego ust. 1 pkt 3 i 4 oraz dodano do niego punkt 6 i 7), przepis art. 4 (w ust.1 wykreślono punkty 3 i 4 oraz zmieniono treść punktu 7), przepis art. 6 (zmieniono jego treść). Przepis art. 3 ust. 1 uzyskał brzmienie: "Art. 3. 1. Grupa producentów rolnych, zwana dalej "grupą", prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem że: 1) została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego dalej "produktem", lub grupy produktów w celach określonych w art. 2, 2) działa na podstawie statutu lub umowy, zwanych dalej "aktem założycielskim", spełniających wymagania określone w art. 4, 3) żaden z członków, udziałowców lub akcjonariuszy, zwanych dalej "członkami grupy", nie może mieć więcej niż 20% głosów na walnym zgromadzeniu, zgromadzeniu wspólników lub walnym zebraniu członków, także pośrednio: a) przez dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów: – na walnym zgromadzeniu, zgromadzeniu wspólników albo walnym zebraniu członków, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innej osoby prawnej będącej członkiem grupy, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub – w spółce osobowej będącej członkiem grupy, także na podstawie porozumień z innymi osobami, b) gdy członkowie zarządu osoby prawnej będącej członkiem grupy stanowią więcej niż połowę członków zarządu innej osoby prawnej będącej członkiem grupy, 4) coroczne przychody ze sprzedaży produktów lub grup produktów wytworzonych w gospodarstwach lub działach specjalnych produkcji rolnej członków grupy stanowią więcej niż połowę przychodów grupy ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona, 5) określi obowiązujące członków grupy zasady produkcji, w tym dotyczące jakości i ilości produktów lub grup produktów oraz sposoby przygotowania produktów do sprzedaży, 6) każdy z członków grupy w każdym roku działalności grupy produkuje oraz sprzedaje do grupy co najmniej 80% wyprodukowanych przez siebie produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona, 7) każdy z członków grupy przynależy tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów." Natomiast przepis art. 4 otrzymał brzmienie: "Art. 4. 1. Akt założycielski grupy oprócz wymagań określonych w odrębnych przepisach powinien zawierać w szczególności: 1) zasady przyjmowania do grupy nowych członków oraz występowania członków z grupy, przy czym minimalny okres członkostwa, który liczy się od dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 7, nie może być krótszy niż trzy lata działalności grupy, a informacja o zamiarze wystąpienia z grupy powinna być złożona na piśmie co najmniej na 12 miesięcy przed końcem danego roku działalności grupy, 2) zasady zbywania akcji lub udziałów w spółce akcyjnej lub spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, 3) (uchylony), 4) (uchylony), 5) zasady dostarczania przez członków grupy informacji dotyczących wielkości sprzedaży i cen uzyskiwanych za produkty, z uwagi na które grupa została powołana, a są sprzedawane poza grupą, 6) zasady tworzenia i wykorzystania funduszu specjalnego, o którym mowa w art. 5, jeżeli będzie on utworzony, 7) sankcje wobec członka grupy, który: a) nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków, b) nie spełnia warunków określonych w art. 2 i art. 3 albo art. 2 i art. 3a. 1a. Obowiązek złożenia na piśmie informacji o zamiarze wystąpienia z grupy co najmniej na 12 miesięcy przed końcem danego roku działalności grupy nie dotyczy członków grupy, którzy otrzymali postanowienie o spełnieniu warunków określonych w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. 2. W akcie założycielskim mogą być również zawarte postanowienia dotyczące w szczególności: 1) zaopatrzenia członków grupy w środki produkcji, 2) zasad wspólnego użytkowania sprzętu rolniczego, 3) promocji produktów lub grupy produktów wprowadzanych do obrotu, 4) przechowywania, konfekcjonowania i standaryzacji produktów lub grupy produktów." W świetle przywołanych przepisów nie ulega wątpliwości, że akt założycielski (statut, umowa), jest tym dokumentem, w oparciu o który działa grupa i że akt ten musi zawierać podstawowe treści wymienione w przepisach unijnych i przepisach krajowych. Treści te są wiążące dla grupy i jej członków i nie mogą być one dowolnie regulowane, z pominięciem lub naruszeniem zasad wskazanych w przywołanych przepisach. Ustawa z 11 września 2015 r. nowelizująca z dniem 18 grudnia 2015 r., ustawę z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych, zawierała przepis art. 4 ust. 1 odnoszący się do grup już wpisanych do rejestru, określający roczny termin, liczony od dnia wejścia w życie zmian wprowadzonych tą nowelą, do złożenia do organu wniosku o potwierdzenie spełniania przez nich warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym tą nowelą. Do wniosku zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy zmieniającej należało dołączyć m.in. akt założycielski grupy. Oznacza to, że zarejestrowana grupa producentów rolnych powinna złożyć we wskazanym terminie wniosek o jakim jest mowa w art. 4 ust. 1 oraz dokonać koniecznych zmian w akcie założycielskim, dostosowując treść swojego aktu do treści przepisów w wersji obowiązującej od 18 grudnia 2015 r. Termin dostosowania tych zmian i złożenia właściwego wniosku został określony jako roczny, liczony od dnia wejścia w życie zmian wprowadzonych omawianą nowelą. Zatem termin ten upływał zarówno na dokonanie zmian w akcie założycielskim jak i na zgłoszenie stosownego wniosku w dniu 18 grudnia 2016 r. Nie ulega też wątpliwości, że był to termin prawa materialnego, a nie prawa procesowego. Nowela do ustawy określiła skutki prawne zachowania terminu. W przypadku złożenia wniosku z zachowaniem terminu i zachowaniem zmian w akcie założycielskim zgodnie z nowymi, prawnymi wymaganiami, organ wydawał grupie zaświadczenie potwierdzające spełnianie przez grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym nowelą do ustawy (art. 4 ust. 6). Natomiast w przypadku nie złożenia wniosku w terminie bądź złożenia wniosku w terminie ale nie dokonania zmian merytorycznych wymaganych nową treścią przepisów ustawy o grupach producenckich, organ na podstawie art. 4 ust. 5 ustawy zmieniającej, wydawał decyzję o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym nowelą do ustawy i wykreślał ją z rejestru grup. W tym miejscu sąd nie podziela stanowiska prezentowanego przez spółkę wskazującego, że w dacie do 18 grudnia 2016 r. należało złożyć jedynie wniosek o potwierdzenie spełniania warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6. Natomiast spełnić warunki uznania strona miała obowiązek do daty wydania decyzji. Zdaniem strony skoro w dacie decyzji skarżąca spełniała już warunki, to organ nie był uprawniony do stwierdzenia niespełnienia warunków uznania i wykreślenia z rejestru grup. Z taką argumentacją nie sposób się zgodzi, gdyż naruszałaby ona zasadę równości wobec prawa i powodowałaby, że treść rozstrzygnięcia (zaświadczenie lub decyzja) uzależniona byłaby de facto od długości postępowania i woli urzędnika (możliwość przedłużanie postępowania celem dostosowania aktu założycielskiego do warunków ustawowych). Co więcej skarżąca składając wniosek o potwierdzenie spełniania warunków uznania składa oświadczenie, że spełnia wymagania określone m.in. w art. 2, art. 3. A więc przyjmując argumentację skarżącej, należałoby przyjąć, że nie zawsze składane oświadczenie jest prawdziwe. Innymi słowy strona zakłada rozbieżność między oświadczeniem a stanem faktycznym, co sąd w żaden sposób nie może zaakceptować. W ocenie sądu termin 18 grudnia 2016 r. dotyczył zarówno złożenia wniosku, jak również był datą graniczną na dostosowanie aktów założycielskich. Powołany przez skarżącą wyrok WSA w Warszawie, został wydany w określonym stanie faktycznym i co najważniejsze jest wyrokiem nieprawomocnym. Przechodząc do dalszej analizy sprawy należy zauważyć, że w wymienionych przepisach nie przewidziano instytucji przywrócenia terminu. Skarżąca, co jest bezsporne złożyła wniosek w terminie (16 grudnia 2016 r.) i obecnie sporne jest czy dostosowała (lub też nie musiała) zapisy swojego aktu założycielskiego do nowych treści prawnych, zawartych w art. 3 ustawy o grupach. W ocenie organu takich zapisów nie dostosowała. Przeciwnego zdania jest skarżąca i wskazuje, że akt założycielski spółki częściowo obejmował kwestionowane zapisy, a częściowo akt ten nie musiał obejmować tych zapisów, gdyż wynikają one wprost z ustawy i zatem mocą tej ustawy wiążą grupę. Przechodząc do rozstrzygnięcia sporu między organem a spółką, w ocenie sądu rację należy przyznać stronie skarżącej. Po pierwsze zdaniem sądu strona miała obowiązek dostosować akt założycielski w szczególności w zakresie zapisów zmienionego art. 3 ustawy o grupach (art. 4 ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r.), a nie w zakresie art. 2 ust. 1 ustawy o grupach, w którym to przepisie określono cele grupy producentów rolnych. Gdyby wolą ustawodawcy była konieczność, każdorazowego zmieniania celów działania grupy, to tę wolę prawodawca by jednoznacznie uzewnętrznił. Organ konieczność wpisywania nowych celów do aktów założycielskich wywodzi z rozszerzającej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o grupach, w którym to przepisie prawodawca wskazał, że cyt. grupa producentów rolnych, prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego (...) w celach określonych w art. 2. W ocenie sądu jest to rozszerzająca wykładnia, gdyż art. 4 ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r. wprost nakazuje dostosowanie aktów założycielskich tylko do art. 3 (lub art. 3a) ustawy o grupach oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6. Nie wskazuje na konieczność dokonywania zmian aktów w zakresie celów grupy. Co więcej w ocenie sądu słusznie wskazuje skarżąca, że każda grupa niezależnie od tego czy wpisze cele ustawowe do aktu założycielskiego, czy też nie - ma obowiązek ich realizacji, gdyż są to cele ustawowe. W art. 1 ust. 1 ustawy o grupach wprost wskazano, że ustawa określa zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów rolnych i ich związki. Tym samym sąd podziela stanowisko skarżącej wskazujące, że brak było konieczności powielania celów określonych w ustawie, która wiąże każdą grupę producentów rolnych, do aktu założycielskiego konkretnej grupy. Tym bardziej powyższe jest zasadne, że w § 34 aktu założycielskiego spółka wprost wskazała, że w sprawach nieuregulowanych stosuje się ustawę o grupach producentów rolnych oraz o zmianie innych ustaw, co także powoduje, że zbędne stawało się przepisywanie (powielanie) treści ustawy do aktu założycielskiego. Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z motywem 21 preambuły rozporządzenia nr 1305/2013 grupy i organizacje producentów pomagają rolnikom wspólnie stawiać czoła wyzwaniom związanym z rosnącą konkurencją i konsolidacją rynków niższego szczebla w odniesieniu do wprowadzania ich produktów do obrotu, w tym na rynkach lokalnych. Z tego względu należy zachęcać do tworzenia grup i organizacji producentów. W celu zapewnienia najlepszego wykorzystania ograniczonych zasobów finansowych, jedynie grupy i organizacje producentów kwalifikujące się jako MŚP powinny korzystać ze wsparcia. Państwa członkowskie mają możliwość nadawania priorytetu grupom i organizacjom producentów produktów wysokiej jakości objętych działaniem dotyczącym systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych przewidzianym w niniejszym rozporządzeniu. W celu zapewnienia, aby grupy lub organizacje producentów stały się podmiotami rentownymi, należy państwom członkowskim przedkładać plany biznesowe jako warunek przyznania wsparcia grupie lub organizacji producentów. Aby uniknąć udzielania pomocy operacyjnej oraz zachować motywującą rolę wsparcia, maksymalny czas trwania wsparcia należy ograniczyć do pięciu lat, licząc od daty uznania grupy lub organizacji producentów na podstawie planu biznesowego. Niewątpliwie motywy prawodawcy unijnego wyrażone w przytoczonym fragmencie rozporządzenia determinują sposób wykładni rozporządzenia nr 1305/2013, zgodnie z którym udzielenie wsparcia grupie uwarunkowane jest weryfikacją celów określonych w przedłożonym planie biznesowym. Przy czym ustawodawca unijny w art. 27 ust. 1 lit. d rozporządzenia nr 1305/2013 użył w odniesieniu do celów innych działań grup producentów rolnych zwrotu "takich jak", co należy rozumieć jako synonim zwrotu "w szczególności". Zatem należy uznać, że te cele spółka winna realizować nie zależnie od tego czy są one wpisane do aktu założycielskiego, czy też nie, gdyż te cele wynikają z przepisów powszechnie obowiązujących. Natomiast do aktu założycielskiego spółka mogła wpisać inne cele niż określone w ww. przepisach, gdyż jak wskazano powyżej, wyliczenie zadań w przepisach unijnych miało charakter jedynie przykładowy. Odnosząc się do drugiej kwestii, która legła u podstaw stwierdzenia niespełnienia warunków uznania, a więc kwestii sankcji, to sąd w tym miejscu także stwierdza, że decyzja w tym zakresie nie jest wadliwa. Organ bowiem nie zwrócił uwagi na konkretne zapisy aktu notarialnego, które wbrew twierdzeniom organów ARiMR wskazują na konkretną sankcję. Treść zmienionego art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach wyraźnie wskazuje na to, że przepis ten od 18 grudnia 2015 r., do treści którego grupy powinny dostosować się do 18 grudnia 2016 r., przewidywał sankcje ze względu na brak wywiązywania się z obowiązków członka grupy oraz w przypadku braku spełnienia warunków określonych treścią art. 2 i art. 3 albo art. 2 i art. 3a ustawy. Z treści wspomnianego przepisu wynika zatem, że zmieniona treść przepisu wprowadzała obowiązek określenia sankcji za brak spełnienia przez członka grupy również warunków określonych ustawą. W ocenie sądu skarżąca przewidziała jedną sankcję w postaci umorzenia przymusowego udziałów za: działanie na szkodę spółki; prowadzenie interesów konkurencyjnych oraz niewypełnianie przez członka nałożonych umową obowiązków (§ 10 ust. 3 i § 19 umowy). Słusznie strona w skardze podniosła, że warunki określone w art. 2 i 3 ustawy o grupach w części dotyczą samej grupy, tj. osoby prawnej (np. realizacja celów), a w części członka grupy. Członkowi grupy można przypisać, jak zasadnie wywiodła spółka następujące obowiązki: prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub działu specjalnego produkcji rolnej (art. 2 ust. 1 ustawy o grupach); produkowania produktu, dla którego powstała grupa (art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy o grupach); zakazu posiadania więcej niż 20% głosów na walnym zgromadzeniu, zgromadzeniu wspólników lub walnym zebraniu członków (art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy o grupach); przestrzeganie obowiązujących członków grupy zasady produkcji (art. 3 ust. 1 pkt. 5 ustawy o grupach); produkowania oraz sprzedawania do grupy co najmniej 80% wyprodukowanych przez siebie produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona (art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o grupach); przynależności tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów (art. 3 ust. 1 pkt. 7 ustawy o grupach). Wszystkie te obowiązku zostały przeniesione do aktu założycielskiego i w kolejności zostały wymienione w §14; §1 i §14; § 7 ust. 2; §21 ust. 3; §18; §17 umowy spółki i co najważniejsze obowiązki te istniały już na dzień 16 grudnia 2016 r. Tym samym niezrozumiałe było wskazywanie przez organy ARiMR, że skarżąca nie wypełniła obowiązku nałożonego art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach. Skarżąca ten obowiązek wypełniła i jako sankcję podała przymusowe umorzenie udziałów - §10 ust. 3 i §19 umowy spółki. Słusznie także strona wskazała, że powołany art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach daje swobodę grupom w wyborze ilości, rodzaju i intensywności sankcji. Mając powyższe na względzie w ocenie sądu organ naruszył art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy z 11 września 2015 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu konieczności wpisywania określonych ustawą celów do aktów założycielskich, co miało wpływ na wynika sprawy. Natomiast w odniesieniu do sankcji organ naruszył przepisy postępowania regulujące kwestę oceny materiału dowodowego, tj. art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania poprzez niedokonanie pełnej analizy aktu założycielskiego spółki. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Prezes ARiMR uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Mając na względzie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa uchylił zaskarżony wyrok. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa. Na wysokość kosztów składa się stały wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło