V SA/Wa 374/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-26
Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Michał Sowiński, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grupa producentów rolnych, która złożyła wniosek o potwierdzenie spełniania warunków uznania w ustawowym terminie, ale dokonała zmian w akcie założycielskim po tym terminie, może zostać wykreślona z rejestru grup producentów rolnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że grupa producentów rolnych nie powinna zostać wykreślona z rejestru, ponieważ organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące dostosowania aktu założycielskiego. Sąd stwierdził, że obowiązek dostosowania aktu założycielskiego dotyczył przepisów zmienionego art. 3 ustawy o grupach, a nie celów określonych w art. 2, które wynikają wprost z ustawy i wiążą grupę niezależnie od wpisu do statutu. Ponadto, sąd uznał, że akt założycielski zawierał odpowiednie sankcje wobec członków grupy, co było zgodne z art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy.Stan faktyczny
Grupa Producentów Rolnych została uznana i wpisana do rejestru w 2005 r. W 2016 r. złożyła wniosek o potwierdzenie spełniania warunków uznania po nowelizacji ustawy. Organy ARiMR stwierdziły niespełnianie warunków uznania, zarzucając grupie brak dostosowania aktu założycielskiego do nowych przepisów w zakresie celów działalności oraz brak sankcji. Po utrzymaniu decyzji przez Prezesa ARiMR, grupa wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Grupy Producentów ... w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2018 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia niespełniania warunków uznania i wykreślenia z rejestru grup : 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Grupy Producentów ....w K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi Grupy [...] "S." sp. z o.o. w K. (dalej: strona, spółka lub skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] grudnia 2018 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora K-P Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. (dalej: Dyrektor Oddziału ARIMR) z
[...] kwietnia 2018 r., nr [...] stwierdzającą niespełnianie warunków uznania oraz wykreślającą stronę z rejestru grup producentów rolnych. Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych:
W dniu [...] lipca 2005 r. Wojewoda K-P decyzją nr [...] stwierdził spełnienie przez Grupę
"S." sp. z o.o. warunków określonych w art. 3 i 4 oraz przepisach wydanych na
podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich
związkach oraz o zmianie innych ustaw (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz.
1026, dalej: ustawa o grupach) i wpisał spółkę do rejestru grup producentów rolnych dla
produktu: trzoda chlewna żywa i nadał numer ewidencyjny T ch ż 04 05 4 027.
W dniu 16 grudnia 2016 r. strona złożyła do Dyrektora Oddziału Terenowego
Agencji Rynku Rolnego w B. (dalej "Dyrektor OT ARR") wniosek o
potwierdzenie spełniania warunków uznania złożony przez Grupę wraz z załącznikami.
Do wniosku dołączono: m.in. listę wspólników Grupy, opis struktury Grupy na dzień 15
grudnia 2016 r., wypis aktu notarialnego Repertorium A nr [...] tekst ujednolicony
umowy Spółki z 26 lutego 2005 r.
Pismem z 26 maja 2017 r. Dyrektor OT ARR zwrócił się do strony o złożenie
wyjaśnień, w którym m.in. poinformował, że umowa spółki nie spełnia warunków
uznania określonych w art. 2, art. 3 oraz art. 4 ustawy o grupach w zakresie celów
realizowanych przez Grupę oraz sankcji.
W dniu 13 czerwca 2017 r. skarżąca złożyła wyjaśnienia i uzupełniła
dokumentację w niepełnym zakresie. Następnie w dniu 27 listopada 2017 r. strona
złożyła do właściwego w sprawie Dyrektora Oddziału ARiMR kopię aktu notarialnego
Repertorium [...] z 26 października 2017 r.
Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził niespełnianie
warunków uznania przez Grupę w zakresie produkcji produktu lub grupy produktów:
trzoda chlewna żywa, ze względu na które grupa została utworzona i wykreślił ją z
rejestru grup. Organ I instancji porównał cele grupy określone w umowie spółki z celami
wskazanymi w ustawie o grupach i stwierdził, że w akcie założycielskim nie określono
następujących ustawowych celów działalności grup producentów rolnych: rozwijania
umiejętności biznesowych, marketingowych; organizowania i ułatwiania procesów
wprowadzania innowacji. Dokonując dalszej analizy umowy spółki organ I instancji
stwierdził także, że zapisy umowy nie spełniają warunków określonych w art. 4 ust. 1
pkt 7 lit. b ustawy o grupach, gdyż nie określają one sankcji wobec członka grupy, który
nie spełnia warunków określonych w art. 2 i art. 3 ustawy. Tym samym, zdaniem
Dyrektora Oddziału ARiMR, skarżąca nie dostosowała swojego aktu założycielskiego do
wymogów znowelizowanej ustawy o grupach w ustawowym terminie, tj. do dnia
18.12.2016 r. i jej akt założycielski nie spełnia warunku określonego w art. 3 ust. 1 pkt 2
w związku z art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy o grupach.
W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z [...]
grudnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji zważył, że spółka do dnia 18 grudnia
2016 r. miała czas na dostosowanie się do warunków wynikających z ustawy z dnia 11
września 2015 r. o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz
o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z
udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów
Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U.
z 2015 r. poz. 1888, dalej: ustawa z 11 września 2015 r.), a więc powinna dostosować
zapisy w akcie założycielskim w zakresie celów jak i sankcji wobec członka grupy, który
nie spełnia warunków określonych w art. 2 i art. 3 ustawy o grupach.
Organ II instancji potwierdził, że zapisy w § 1 ust. 2 umowy spółki z o.o. w
zakresie celów, jakie grupa realizuje są niezgodne z celami wskazanymi w art. 2 w
związku z art. 3 ust. 1 pkt 1) ustawy o grupach, w brzmieniu nadanym ustawą z 11
września 2015 r. W umowie spółki nie uwzględniono następujących celów: rozwijanie
umiejętności biznesowych, marketingowych oraz organizowanie i ułatwianie procesów
wprowadzania innowacji.
Prezes ARiMR podkreślił, że zgodnie z uzasadnieniem do ustawy z 11 września
2015 r., zmiana brzmienia przepisu art. 2 ustawy o grupach miała na celu dookreślenie
katalogu celów, dla których mogą tworzyć się grupy producentów rolnych i
uwzględnienie w nim także celów określonych w art. 27 rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady UE nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia
rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju
Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady WE nr 1698/2005
(Dz.U. L 347 z 20.12.2013, poz. 487), ze względu na realizację których grupy
producentów rolnych miałyby możliwość otrzymania wsparcia finansowego ze środków
Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Organ
odwoławczy stwierdził, że strona nie dostosowała zapisów swojego aktu
założycielskiego do wymogów znowelizowanej ustawy w zakresie celów działalności
grupy w ustawowym terminie tj. do dnia 18 grudnia 2016 r. Prezes ARiMR zauważył, że
spółka wprawdzie w toku prowadzonego postępowania dołączyła akt notarialny
Repertorium [...] z 22 października 2017 r., którym wprowadziła stosowne
zmiany do umowy spółki, niemniej czynności te dokonała po terminie 1 roku od wejścia
w życie przepisów ustawy z 11 września 2015 r.
Stwierdził także, że spółka nie potwierdziła warunków uznania określonych w art. art. 4 ust. 1 pkt 7
ustawy o grupach, który stanowi, że akt założycielski grupy powinien zawierać sankcje wobec członka
grupy, który: a) nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków, b) nie spełnia warunków określonych w
art. 2 i art. 3 lub art. 2 i art. 3a. Akta założycielski strony takich sankcji nie zawierał.
Organ odwoławczy podkreślił, że termin 18 grudnia 2016 r., to termin prawa
materialnego, a nie prawa procesowego. Nowela do ustawy określiła skutki prawne
zachowania terminu. W przypadku złożenia wniosku z zachowaniem terminu i
zachowaniem zmian w akcie założycielskim zgodnie z nowymi, prawnymi
wymaganiami, organ wydawał grupie zaświadczenie potwierdzające spełnianie przez
grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na
podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym nowelą do ustawy
(art. 4 ust. 6). Natomiast w przypadku nie złożenia wniosku w terminie bądź złożenia
wniosku w terminie ale nie dokonania zmian merytorycznych wymaganych nową treścią
przepisów ustawy o grupach producenckich, organ wydawał decyzję o stwierdzeniu
niespełniania przez grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach
wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym nowelą
do ustawy i wykreślał ją z rejestru grup (art. 4 ust.5).
Prezes ARiMR odnosząc się do zarzutów odwołania uznał je za bezzasadne.
Pismem z 28 stycznia 2019 r. strona złożyła skargę wnosząc o uchylenie
zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, w
szczególności przepisu art. 4 ust. 5 pkt 2) w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z 11 września
2015 r., które to naruszenia miały wpływ na decyzję organu.
W ocenie skarżącej ustawa z 11 września 2015 r. nie wskazuje expressis verbis
terminu do jakiego grupa producentów rolnych winna spełniać warunki ustawy o
grupach w nowym jej brzmieniu. Ustawa z 11 września 2015 r. wskazuje jedynie (art. 4
ust. 1 pkt 1) graniczny termin na złożenie wniosku o potwierdzenie spełniania warunków
ustawowych. A to oczywiście dwa różne zobowiązania grupy producentów rolnych.
Zdaniem strony skoro organ wydaje decyzję, po przeprowadzeniu postępowania
i w toku tego postępowania strona dostosowała swój akt założycielski do warunków
określonych ustawą z 11 września 2015 r., to organ nie był uprawniony do wydania
decyzji o treści takiej jak zaskarżona. W ocenie skarżącej żaden przepis nie nakazuje
organowi, ani go nie uprawnia, do stwierdzania spełniania warunków na moment
składania wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 września 2015 r.
Gdyby ustawodawca miał na celu dokładnie takie uprawnienia organu w normie
kompetencyjnej, to nadałby stosownym przepisom (art. 4 ust. 1 pkt. 7) ustawy z 11
września 2015 r. inną treść, np. dodając słowa "na dzień składania wniosku", czy
używając czasu przeszłego itp. Potwierdzeniem tego stanowiska, wg strony jest wyrok
WSA w Warszawie z 2 sierpnia 2018 r., V SA/Wa 134/18.
Strona stwierdziła, że bezspornie na moment wydawania decyzji administracyjnej
przez organ I instancji (tj. 26 kwietnia 2018 r.) skarżąca spełniała warunki, o których
mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 września 2015 r.
Dodatkowo spółka w odniesieniu do zarzutu niespełniania dwóch celów
stwierdziła, że art. 4 ustawy o grupach precyzyjnie wskazuje obligatoryjne elementy
aktu założycielskiego (umowy, statutu) grupy producentów rolnych. W gronie
obowiązkowych zapisów nie znajduje się - wbrew twierdzeniom organu - zobowiązanie
do umieszczenia celów, dla jakich powstała grupa, a już tym bardziej nakaz
przenoszenia (de facto kopiowania) odpowiednich zapisów ustawy o grupach (art. 2 ust.
1) po ich każdorazowej nowelizacji.
W ocenie strony powyższe nie uchybia ustawowemu obowiązkowi, którym objęte
są wszystkie grupy, w tym skarżąca, realizacji celów wskazanych w art. 1 ust. 2 ustawy
o grupach, niezależnie od tego czy cele działania grupy zostały skopiowane do aktu
założycielskiego czy też nie. Innymi słowy grupa producentów rolnych może do swojego
statutu (umowy spółki) w ogóle nie wprowadzać celów działania zapisanych w ustawie o
grupach, natomiast obowiązana jest je realizować - faktycznie, a nie poprzez
deklaratywne umieszczenie w akcie założycielskim - co podlega kontroli następczej
uprawnionego organu (art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o grupach).
W odniesieniu natomiast do twierdzenia, że umowa spółki nie zawierała sankcji,
strona przytoczyła obowiązki wynikające z art. 2 i 3 ustawy o grupach i podała, że za
niewypełnianie obowiązków członka grupy aktualna na dzień 16 grudnia 2016 r. umowa
spółki przewidywała sankcję w postaci przymusowego umorzenia udziałów - §10 ust. 3 i
§19 umowy spółki. Strona podkreśliła, że art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach daje
swobodę grupom w wyborze ilości, rodzaju i intensywności sankcji.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie jest bezsporne, że skarżąca została na mocy decyzji z [...] maja 2005
r., uznana za grupę producentów rolnych dla produktu trzoda chlewna żywa i wpisana
do Rejestru grup producentów. Grupa działała na mocy ustawy z 15 września 2000 r. o
grupach producentów rolnych i ich związkach.
Obecnie realizowany jest PROW na lata 2014-2020. Rozporządzenie Rady (WE)
nr 1234/2007 zostało zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr
1308/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów
rolnych oraz uchylającym rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79,
(WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (DZ.U. UE L nr. 347 str. 671, dalej:
rozporządzenie 1308/2013), a rozporządzenie nr 1698/2005 zostało zastąpione
rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia z dnia 17
grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski
Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającym
rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L nr. 347 str. 487, dalej:
rozporządzenie 1305/2013).
Przepisy unijne rozszerzyły podstawowe cele powstania i działania grup
producentów. W art. 27 ust. 1 rozporządzenia 1305/2013 wyjaśniono, że wsparcia w
ramach tego działania udziela się w celu ułatwienia tworzenia grup i organizacji
producentów w sektorach rolnictwa i leśnictwa do celów: a) dostosowania do wymogów
rynkowych procesu produkcyjnego i produktów producentów, którzy są członkami takich
grup lub organizacji; b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym
przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców
hurtowych; c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze
szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności; oraz d) innych zadań, które mogą
być prowadzane przez grupy i organizacje producentów, takich jak rozwijanie
umiejętności biznesowych i marketingowych oraz organizowanie i ułatwianie procesów
wprowadzania innowacji. Art. 27 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013, stanowi, że
"Wsparcia udziela się grupom i organizacjom producentów, które zostały oficjalnie
uznane przez właściwy organ państwa członkowskiego na podstawie planu
biznesowego. Wsparcie to ogranicza się do grup i organizacji producentów, które są
MŚP", zaś ust. 5 stanowi, że "Państwa członkowskie mogą nadal udzielać wsparcia na
rozpoczęcie działalności grupom producentów nawet po uznaniu ich za organizacje
producentów na warunkach rozporządzenia (UE) 1308/2013"). Ponadto w
rozporządzeniu 1308/2013, w przepisach art. 152 – 154, uregulowano definicję,
uznawanie i statut organizacji producentów. W art. 154 ust. 2, w wersji obowiązującej do
31 grudnia 2017 r., wskazano, że "Państwa członkowskie mogą zadecydować, że
organizacje producentów, które zostały uznane na mocy prawa krajowego przed dniem
1 stycznia 2014 r., i które spełniają warunki określone w ust. 1 niniejszego artykułu, są
uznawane za organizacje producentów zgodnie z art. 152". Jednym z warunków
działania organizacji producentów było istnienie koncentracji podaży i wprowadzanie do
obrotu produktów swoich członków, bez względu na to, czy ma miejsce przeniesienie
prawa własności do produktów rolnych przez producentów na organizację producentów
oraz zastrzeżenie, że dani producenci nie są członkami jakiejkolwiek innej organizacji
producentów w odniesieniu do produktów objętych działalnością, o której mowa w
akapicie pierwszym (art. 152 ust.1 a lit b, d). Nadto w art. 153 ust. 1 lit. a, ust. 2 lit. c, d,
e wskazano na potrzebę istnienia w statucie organizacji producentów przepisów
dotyczących: obowiązku stosowania przez producentów będących członkami grupy,
przepisów przyjętych przez organizację, a dotyczących m.in. produkcji, wprowadzania
do obrotu, umożliwiających członkom grupy demokratyczną kontrolę ich organizacji i jej
decyzji, dotyczących kar za naruszenie obowiązków określonych w statucie, w
szczególności za nieuiszczenie składek lub naruszenie zasad ustalonych przez
organizację producentów, ustalenia zasad przyjmowania nowych członków, w
szczególności minimalnego okresu członkostwa, który nie może wynosić mniej niż rok.
Ustawą z 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i
ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów
wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju
Obszarów Wiejskich w ramach PROW na lata 2014-2020 dokonana została zmiana w
przepisach krajowych, zgodnych z wymaganiami przepisów unijnych. Wymieniona
nowelizacja ustawy z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich
związkach, weszła w życie 18 grudnia 2015 r. W ramach nowelizacji m.in. został
zmieniony przepis art. 3 ustawy zmienianej (zmieniono jego ust. 1 pkt 3 i 4 oraz dodano
do niego punkt 6 i 7), przepis art. 4 (w ust.1 wykreślono punkty 3 i 4 oraz zmieniono
treść punktu 7), przepis art. 6 (zmieniono jego treść).
Przepis art. 3 ust. 1 uzyskał brzmienie: "Art. 3. 1. Grupa producentów rolnych,
zwana dalej "grupą", prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość
prawną, pod warunkiem że:
1) została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego
dalej "produktem", lub grupy produktów w celach określonych w art. 2,
2) działa na podstawie statutu lub umowy, zwanych dalej "aktem założycielskim",
spełniających wymagania określone w art. 4,
3) żaden z członków, udziałowców lub akcjonariuszy, zwanych dalej "członkami
grupy", nie może mieć więcej niż 20% głosów na walnym zgromadzeniu, zgromadzeniu
wspólników lub walnym zebraniu członków, także pośrednio:
a) przez dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów:
– na walnym zgromadzeniu, zgromadzeniu wspólników albo walnym zebraniu
członków, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innej osoby prawnej
będącej członkiem grupy, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub
– w spółce osobowej będącej członkiem grupy, także na podstawie porozumień z
innymi osobami,
b) gdy członkowie zarządu osoby prawnej będącej członkiem grupy stanowią
więcej niż połowę członków zarządu innej osoby prawnej będącej członkiem grupy,
4) coroczne przychody ze sprzedaży produktów lub grup produktów
wytworzonych w gospodarstwach lub działach specjalnych produkcji rolnej członków
grupy stanowią więcej niż połowę przychodów grupy ze sprzedaży produktów lub grup
produktów, ze względu na które grupa została utworzona,
5) określi obowiązujące członków grupy zasady produkcji, w tym dotyczące
jakości i ilości produktów lub grup produktów oraz sposoby przygotowania produktów do
sprzedaży,
6) każdy z członków grupy w każdym roku działalności grupy produkuje oraz
sprzedaje do grupy co najmniej 80% wyprodukowanych przez siebie produktów lub
grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona,
7) każdy z członków grupy przynależy tylko do jednej grupy w zakresie danego
produktu lub grupy produktów."
Natomiast przepis art. 4 otrzymał brzmienie: "Art. 4. 1. Akt założycielski grupy
oprócz wymagań określonych w odrębnych przepisach powinien zawierać w
szczególności:
1) zasady przyjmowania do grupy nowych członków oraz występowania
członków z grupy, przy czym minimalny okres członkostwa, który liczy się od dnia
wydania decyzji, o której mowa w art. 7, nie może być krótszy niż trzy lata działalności
grupy, a informacja o zamiarze wystąpienia z grupy powinna być złożona na piśmie co
najmniej na 12 miesięcy przed końcem danego roku działalności grupy,
2) zasady zbywania akcji lub udziałów w spółce akcyjnej lub spółce z
ograniczoną odpowiedzialnością,
3) (uchylony),
4) (uchylony),
5) zasady dostarczania przez członków grupy informacji dotyczących wielkości
sprzedaży i cen uzyskiwanych za produkty, z uwagi na które grupa została powołana, a
są sprzedawane poza grupą,
6) zasady tworzenia i wykorzystania funduszu specjalnego, o którym mowa w art.
5, jeżeli będzie on utworzony,
7) sankcje wobec członka grupy, który:
a) nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków,
b) nie spełnia warunków określonych w art. 2 i art. 3 albo art. 2 i art. 3a.
1a. Obowiązek złożenia na piśmie informacji o zamiarze wystąpienia z grupy co
najmniej na 12 miesięcy przed końcem danego roku działalności grupy nie dotyczy
członków grupy, którzy otrzymali postanowienie o spełnieniu warunków określonych w
przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej
na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
2. W akcie założycielskim mogą być również zawarte postanowienia dotyczące w
szczególności:
1) zaopatrzenia członków grupy w środki produkcji,
2) zasad wspólnego użytkowania sprzętu rolniczego,
3) promocji produktów lub grupy produktów wprowadzanych do obrotu,
4) przechowywania, konfekcjonowania i standaryzacji produktów lub grupy
produktów."
W świetle przywołanych przepisów nie ulega wątpliwości, że akt założycielski
(statut, umowa), jest tym dokumentem, w oparciu o który działa grupa i że akt ten musi
zawierać podstawowe treści wymienione w przepisach unijnych i przepisach krajowych.
Treści te są wiążące dla grupy i jej członków i nie mogą być one dowolnie regulowane,
z pominięciem lub naruszeniem zasad wskazanych w przywołanych przepisach.
Ustawa z 11 września 2015 r. nowelizująca z dniem 18 grudnia 2015 r., ustawę z
15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych, zawierała przepis art. 4 ust. 1
odnoszący się do grup już wpisanych do rejestru, określający roczny termin, liczony od
dnia wejścia w życie zmian wprowadzonych tą nowelą, do złożenia do organu wniosku
o potwierdzenie spełniania przez nich warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz
w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu
nadanym tą nowelą. Do wniosku zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy zmieniającej należało
dołączyć m.in. akt założycielski grupy.
Oznacza to, że zarejestrowana grupa producentów rolnych powinna złożyć we
wskazanym terminie wniosek o jakim jest mowa w art. 4 ust. 1 oraz dokonać
koniecznych zmian w akcie założycielskim, dostosowując treść swojego aktu do treści
przepisów w wersji obowiązującej od 18 grudnia 2015 r. Termin dostosowania tych
zmian i złożenia właściwego wniosku został określony jako roczny, liczony od dnia
wejścia w życie zmian wprowadzonych omawianą nowelą. Zatem termin ten upływał
zarówno na dokonanie zmian w akcie założycielskim jak i na zgłoszenie stosownego
wniosku w dniu 18 grudnia 2016 r.
Nie ulega też wątpliwości, że był to termin prawa materialnego, a nie prawa
procesowego. Nowela do ustawy określiła skutki prawne zachowania terminu. W
przypadku złożenia wniosku z zachowaniem terminu i zachowaniem zmian w akcie
założycielskim zgodnie z nowymi, prawnymi wymaganiami, organ wydawał grupie
zaświadczenie potwierdzające spełnianie przez grupę warunków określonych w art. 3
albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art. 1
w brzmieniu nadanym nowelą do ustawy (art. 4 ust. 6).
Natomiast w przypadku nie złożenia wniosku w terminie bądź złożenia wniosku w
terminie ale nie dokonania zmian merytorycznych wymaganych nową treścią przepisów
ustawy o grupach producenckich, organ na podstawie art. 4 ust. 5 ustawy zmieniającej,
wydawał decyzję o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków określonych w art.
3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy zmienianej w art.
1 w brzmieniu nadanym nowelą do ustawy i wykreślał ją z rejestru grup. W tym miejscu
sąd nie podziela stanowiska prezentowanego przez spółkę wskazującego, że w dacie
do 18 grudnia 2016 r. należało złożyć jedynie wniosek o potwierdzenie spełniania
warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie
art. 6. Natomiast spełnić warunki uznania strona miała obowiązek do daty wydania
decyzji. Zdaniem strony skoro w dacie decyzji skarżąca spełniała już warunki, to organ
nie był uprawniony do stwierdzenia niespełnienia warunków uznania i wykreślenia z
rejestru grup. Z taką argumentacją nie sposób się zgodzi, gdyż naruszałaby ona zasadę
równości wobec prawa i powodowałaby, że treść rozstrzygnięcia (zaświadczenie lub
decyzja) uzależniona byłaby de facto od długości postępowania i woli urzędnika
(możliwość przedłużanie postępowania celem dostosowania aktu założycielskiego do
warunków ustawowych). Co więcej skarżąca składając wniosek o potwierdzenie
spełniania warunków uznania składa oświadczenie, że spełnia wymagania określone
m.in. w art. 2, art. 3. A więc przyjmując argumentację skarżącej, należałoby przyjąć, że
nie zawsze składane oświadczenie jest prawdziwe. Innymi słowy strona zakłada
rozbieżność między oświadczeniem a stanem faktycznym, co sąd w żaden sposób nie
może zaakceptować. W ocenie sądu termin 18 grudnia 2016 r. dotyczył zarówno
złożenia wniosku, jak również był datą graniczną na dostosowanie aktów
założycielskich. Powołany przez skarżącą wyrok WSA w Warszawie, został wydany w
określonym stanie faktycznym i co najważniejsze jest wyrokiem nieprawomocnym.
Przechodząc do dalszej analizy sprawy należy zauważyć, że w wymienionych
przepisach nie przewidziano instytucji przywrócenia terminu.
Skarżąca, co jest bezsporne złożyła wniosek w terminie (16 grudnia 2016 r.) i
obecnie sporne jest czy dostosowała (lub też nie musiała) zapisy swojego aktu
założycielskiego do nowych treści prawnych, zawartych w art. 3 ustawy o grupach. W
ocenie organu takich zapisów nie dostosowała. Przeciwnego zdania jest skarżąca i
wskazuje, że akt założycielski spółki częściowo obejmował kwestionowane zapisy, a
częściowo akt ten nie musiał obejmować tych zapisów, gdyż wynikają one wprost z
ustawy i zatem mocą tej ustawy wiążą grupę.
Przechodząc do rozstrzygnięcia sporu między organem a spółką, w ocenie sądu
rację należy przyznać stronie skarżącej. Po pierwsze zdaniem sądu strona miała
obowiązek dostosować akt założycielski w szczególności w zakresie zapisów
zmienionego art. 3 ustawy o grupach (art. 4 ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r.), a nie
w zakresie art. 2 ust. 1 ustawy o grupach, w którym to przepisie określono cele grupy
producentów rolnych. Gdyby wolą ustawodawcy była konieczność, każdorazowego
zmieniania celów działania grupy, to tę wolę prawodawca by jednoznacznie
uzewnętrznił. Organ konieczność wpisywania nowych celów do aktów założycielskich
wywodzi z rozszerzającej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o grupach, w którym to
przepisie prawodawca wskazał, że cyt. grupa producentów rolnych, prowadzi
działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została
utworzona przez producentów jednego produktu rolnego (...) w celach określonych w
art. 2. W ocenie sądu jest to rozszerzająca wykładnia, gdyż art. 4 ust. 1 ustawy z 11
września 2015 r. wprost nakazuje dostosowanie aktów założycielskich tylko do art. 3
(lub art. 3a) ustawy o grupach oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6. Nie
wskazuje na konieczność dokonywania zmian aktów w zakresie celów grupy. Co więcej
w ocenie sądu słusznie wskazuje skarżąca, że każda grupa niezależnie od tego czy
wpisze cele ustawowe do aktu założycielskiego, czy też nie - ma obowiązek ich
realizacji, gdyż są to cele ustawowe. W art. 1 ust. 1 ustawy o grupach wprost wskazano,
że ustawa określa zasady organizowania się producentów rolnych w grupy
producentów rolnych i ich związki. Tym samym sąd podziela stanowisko skarżącej
wskazujące, że brak było konieczności powielania celów określonych w ustawie, która
wiąże każdą grupę producentów rolnych, do aktu założycielskiego konkretnej grupy.
Tym bardziej powyższe jest zasadne, że w § 34 aktu założycielskiego spółka wprost
wskazała, że w sprawach nieuregulowanych stosuje się ustawę o grupach producentów
rolnych oraz o zmianie innych ustaw, co także powoduje, że zbędne stawało się
przepisywanie (powielanie) treści ustawy do aktu założycielskiego.
Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z motywem 21 preambuły
rozporządzenia nr 1305/2013 grupy i organizacje producentów pomagają rolnikom
wspólnie stawiać czoła wyzwaniom związanym z rosnącą konkurencją i konsolidacją
rynków niższego szczebla w odniesieniu do wprowadzania ich produktów do obrotu, w
tym na rynkach lokalnych. Z tego względu należy zachęcać do tworzenia grup i
organizacji producentów. W celu zapewnienia najlepszego wykorzystania
ograniczonych zasobów finansowych, jedynie grupy i organizacje producentów
kwalifikujące się jako MŚP powinny korzystać ze wsparcia. Państwa członkowskie mają
możliwość nadawania priorytetu grupom i organizacjom producentów produktów
wysokiej jakości objętych działaniem dotyczącym systemów jakości produktów rolnych i
środków spożywczych przewidzianym w niniejszym rozporządzeniu. W celu
zapewnienia, aby grupy lub organizacje producentów stały się podmiotami rentownymi,
należy państwom członkowskim przedkładać plany biznesowe jako warunek przyznania
wsparcia grupie lub organizacji producentów. Aby uniknąć udzielania pomocy
operacyjnej oraz zachować motywującą rolę wsparcia, maksymalny czas trwania
wsparcia należy ograniczyć do pięciu lat, licząc od daty uznania grupy lub organizacji
producentów na podstawie planu biznesowego. Niewątpliwie motywy prawodawcy
unijnego wyrażone w przytoczonym fragmencie rozporządzenia determinują sposób
wykładni rozporządzenia nr 1305/2013, zgodnie z którym udzielenie wsparcia grupie
uwarunkowane jest weryfikacją celów określonych w przedłożonym planie biznesowym.
Przy czym ustawodawca unijny w art. 27 ust. 1 lit. d rozporządzenia nr 1305/2013 użył
w odniesieniu do celów innych działań grup producentów rolnych zwrotu "takich jak", co
należy rozumieć jako synonim zwrotu "w szczególności". Zatem należy uznać, że te
cele spółka winna realizować nie zależnie od tego czy są one wpisane do aktu
założycielskiego, czy też nie, gdyż te cele wynikają z przepisów powszechnie
obowiązujących. Natomiast do aktu założycielskiego spółka mogła wpisać inne cele niż
określone w ww. przepisach, gdyż jak wskazano powyżej, wyliczenie zadań w
przepisach unijnych miało charakter jedynie przykładowy.
Odnosząc się do drugiej kwestii, która legła u podstaw stwierdzenia niespełnienia
warunków uznania, a więc kwestii sankcji, to sąd w tym miejscu także stwierdza, że
decyzja w tym zakresie nie jest wadliwa. Organ bowiem nie zwrócił uwagi na konkretne
zapisy aktu notarialnego, które wbrew twierdzeniom organów ARiMR wskazują na
konkretną sankcję.
Treść zmienionego art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach wyraźnie wskazuje na to,
że przepis ten od 18 grudnia 2015 r., do treści którego grupy powinny dostosować się
do 18 grudnia 2016 r., przewidywał sankcje ze względu na brak wywiązywania się z
obowiązków członka grupy oraz w przypadku braku spełnienia warunków określonych
treścią art. 2 i art. 3 albo art. 2 i art. 3a ustawy. Z treści wspomnianego przepisu wynika
zatem, że zmieniona treść przepisu wprowadzała obowiązek określenia sankcji za brak
spełnienia przez członka grupy również warunków określonych ustawą.
W ocenie sądu skarżąca przewidziała jedną sankcję w postaci umorzenia
przymusowego udziałów za: działanie na szkodę spółki; prowadzenie interesów
konkurencyjnych oraz niewypełnianie przez członka nałożonych umową obowiązków (§
10 ust. 3 i § 19 umowy). Słusznie strona w skardze podniosła, że warunki określone w
art. 2 i 3 ustawy o grupach w części dotyczą samej grupy, tj. osoby prawnej (np.
realizacja celów), a w części członka grupy. Członkowi grupy można przypisać, jak
zasadnie wywiodła spółka następujące obowiązki: prowadzenie gospodarstwa rolnego
w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub działu specjalnego produkcji rolnej (art. 2
ust. 1 ustawy o grupach); produkowania produktu, dla którego powstała grupa (art. 3
ust. 1 pkt. 1 ustawy o grupach); zakazu posiadania więcej niż 20% głosów na walnym
zgromadzeniu, zgromadzeniu wspólników lub walnym zebraniu członków (art. 3 ust. 1
pkt. 3 ustawy o grupach); przestrzeganie obowiązujących członków grupy zasady
produkcji (art. 3 ust. 1 pkt. 5 ustawy o grupach); produkowania oraz sprzedawania do
grupy co najmniej 80% wyprodukowanych przez siebie produktów lub grup produktów,
ze względu na które grupa została utworzona (art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o grupach);
przynależności tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów
(art. 3 ust. 1 pkt. 7 ustawy o grupach). Wszystkie te obowiązku zostały przeniesione do
aktu założycielskiego i w kolejności zostały wymienione w §14; §1 i §14; § 7 ust. 2; §21
ust. 3; §18; §17 umowy spółki i co najważniejsze obowiązki te istniały już na dzień 16
grudnia 2016 r. Tym samym niezrozumiałe było wskazywanie przez organy ARiMR, że
skarżąca nie wypełniła obowiązku nałożonego art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach.
Skarżąca ten obowiązek wypełniła i jako sankcję podała przymusowe umorzenie
udziałów - §10 ust. 3 i §19 umowy spółki. Słusznie także strona wskazała, że powołany
art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o grupach daje swobodę grupom w wyborze ilości, rodzaju i
intensywności sankcji.
Mając powyższe na względzie w ocenie sądu organ naruszył art. 4 ust 1 pkt 1
ustawy z 11 września 2015 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu
konieczności wpisywania określonych ustawą celów do aktów założycielskich, co miało
wpływ na wynika sprawy. Natomiast w odniesieniu do sankcji organ naruszył przepisy
postępowania regulujące kwestę oceny materiału dowodowego, tj. art. 77 § 1 kpa i art.
80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania poprzez niedokonanie
pełnej analizy aktu założycielskiego spółki.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Prezes ARiMR uwzględni ocenę prawną
wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.
Mając na względzie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa uchylił
zaskarżony wyrok. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa. Na wysokość
kosztów składa się stały wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło