V SA/Wa 378/08
WyrokWSA w Warszawie2008-07-03
Skład orzekający: Izabella Janson, Małgorzata Rysz, Jolanta Bożek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy koszty usług marketingowych świadczonych przez chińską firmę na rzecz polskiego importera, które nie zostały doliczone do wartości celnej towarów, powinny zostać wliczone do wartości celnej jako koszty pośrednictwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy celne nie wykazały w sposób przekonujący, że koszty usług marketingowych świadczonych przez chińską firmę Q. stanowią koszty pośrednictwa podlegające doliczeniu do wartości celnej towaru. Występowanie firmy Q. jako eksportera wyklucza uznanie jej jednocześnie za pośrednika. Brak wystarczających dowodów i wyjaśnień co do charakteru usług oraz stosunków umownych między stronami uniemożliwił prawidłowe zastosowanie art. 30 § 1 pkt 1 lit. a) Kodeksu celnego.Stan faktyczny
Spółka R. Sp. z o.o. importowała z Chin koszule męskie. Po kontroli postimportowej organy celne uznały, że do wartości celnej importowanych towarów należy doliczyć koszty usług marketingowych świadczonych przez chińską firmę Q., uznając je za koszty pośrednictwa. Spółka kwestionowała tę kwalifikację, twierdząc, że były to usługi marketingowe lub usługi agenta zakupu, które nie podlegają doliczeniu do wartości celnej. Po postępowaniu przed organami celnymi i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność dokładniejszego wyjaśnienia charakteru usług świadczonych przez Q. i prawidłowego zastosowania przepisów Kodeksu celnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2004r. nr [...]. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz "R." Sp. z o.o. w W. kwotę 615 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Protokolant - Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2008 r. sprawę ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2004r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz "R." Sp. z o.o. w W. kwotę 615 zł (sześćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Przedmiotem skargi wniesionej przez R. Spółkę z o.o. z siedzibą w L. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] października 2005 r. o nr [...], wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] sierpnia 2001 r. R. Spółka z o.o., zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, na podstawie dokumentu SAD nr [...], towar w postaci koszul męskich pochodzenia chińskiego. Do zgłoszenia celnego załączyła m.in. fakturę handlową Nr 2001480 wystawioną przez eksportera Q.
Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. przyjął zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, co z mocy prawa spowodowało objęcie towaru wnioskowaną przez stronę procedurą dopuszczenia do obrotu.
W wyniku kontroli postimportowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy z Izby Celnej w P., w siedzibie importera stwierdzono m. in. faktury wystawione przez firmę Q. nr 1336875 z dnia 8 czerwca 2001 r. i nr 1336865 z dnia 19 lipca 2001 r. na łączną kwotę 49.855,68 USD na rzecz Spółki R., a dotyczące płatności za usługi świadczone przez wystawcę faktur na rzecz importera. Kwoty wynikające z ujawnionych dokumentów nie były doliczane do wartości celnej importowanych przez polską Spółkę towarów, jak i nie informowano organu celnego o istnieniu takich opłat.
Wobec powyższych ustaleń Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., postanowieniem z [...] maja 2003 r. nr [...], wszczął postępowanie celne w zakresie ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru objętego zgłoszeniem z [...] sierpnia 2001 r. Następnie postanowieniem z [...] września 2003 r. organ I instancji wszczął postępowania w zakresie kwoty podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów wg ww. zgłoszenia celnego.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z [...] maja 2004 r. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej, wymiaru cła i określenia wysokości podatku od towarów i usług. Orzekając w tym zakresie organ I instancji, powołując się na przepis art. 65 § 4 pkt 2 lit. c, art. 23 § 1 i 9, art. 30 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 5, art. 83 i art. 85 § 1, art. 262 Kodeksu celnego, określił wartość celną z uwzględnieniem opłat - uznanych za koszty pośrednictwa - wynikających z ujawnionych faktur oraz kosztów związanych z wynajmem kontenera w porcie. Od tak podwyższonej wartości organ określił również dług celny w wyższej kwocie niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym, a także - powołując się na § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515), wymierzył odsetki wyrównawcze od różnicy cła. Naczelnik Urzędu, działając na podstawie art. 11 ust. 2 w związku z art. 2 ust 2, art. 6 ust. 7, art. 15 ust. 4, art. 11c ust. 4 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 ze zm.), wymienioną decyzją określił także wysokość zobowiązania podatkowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z [...] października 2005 r. uchylił decyzję organu celnego I instancji z [...] maja 2004 r. w części dotyczącej podstawy prawnej odnoszącej się do odsetek wyrównawczych, i orzekając w tym zakresie wskazał jako właściwe rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958), oraz w części dotyczącej określenia wysokości kwoty podatku od towarów i usług i orzekł, iż brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie, w pozostałej natomiast części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W podstawie prawnej decyzji Dyrektor Izby powołał art. 233 § 1 pkt 2 lit a w związku z art. 166 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 23 § 1, art. 30 § 1 pkt 1 lit. a, pkt 5, art. 85 § 1 i art. 222 §4 oraz art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczenia (Dz. U. Nr 143, poz. 958) oraz art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623).
W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż w wyniku kontroli postimportowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych Izby Celnej w P. w siedzibie Spółki R. ujawniono m.in. faktury wystawione przez firmę Q. o nr 1336875 z 8 czerwca 2001 r. i nr 1336865 z 19 lipca 2001 (omyłkowo podano 2000 r.) na łączną kwotę 49.855,68 USD na rzecz polskiej firmy R. Faktury te dotyczą kosztów pośrednictwa w postaci usług marketingowych. Koszty te nie zostały zgłoszone organom celnym i tym samym nie zostały doliczone do wartości celnej importowanych towarów co spowodowało zaniżenie należnego cła. Dyrektor Izby podał, iż usługi marketingowe -zgodnie ze stanowiskiem samej Spółki wyrażonym w piśmie z 27 stycznia 2003 r.- polegały na reprezentowaniu interesów Spółki, działaniu w jej imieniu i na jej korzyść m.in. w formie prowadzenia rozmów handlowych w imieniu Spółki z chińskimi kontrahentami, co zdaniem organu oznacza, że faktury te dotyczyły kosztów pośrednictwa w postaci usług marketingowych. Ponadto w dokumentach Spółki ujawniono faktury wystawione przez niemiecką firmę G., o nr 38449 z 8 sierpnia 2001 r. i nr 39027 z dnia 31 sierpnia 2001 r., zawierającą koszty związane z transportem towaru.
Przywołując treść art. 23 § 1 Kodeksu celnego organ odwoławczy podkreślił, że wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i 31 tego kodeksu. Wskazując następnie na art. 30 § 1 pkt 1 lit a Kodeksu celnego wyjaśnił, iż w celu określenia wartości celnej z zastosowaniem art. 23 Kodeksu celnego, do ceny zapłaconej lub należnej dodaje się poniesione przez kupującego, lecz nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towar, koszty prowizji i pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu. Dodatkowo organ zauważył, że upoważnienie do włączenia do wartości celnej towarów kosztów prowizji i pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu, wynika także z Art. 8 pkt 1 lit. ,,a’’ ppkt ,,i’’ Porozumienia w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., które weszło w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej 1 lipca 1995 r.
Mając na uwadze wymienione regulacje prawne Dyrektor Izby Celnej zacytował treść oświadczenia Spółki R. z 30 września 2002 r., z którego wynika, iż faktury o nr 1336875 i o nr 1336865 wystawione przez Q. są fakturami za usługi marketingowe świadczone przez ww. firmę na rzecz polskiej Spółki. Działający na rzecz Spółki R. pracownicy firmy chińskiej wykonywali prace biurowe, reklamowe, dokonywali tłumaczeń, prowadzili rozmowy handlowe z chińskimi kontrahentami, jak również szkolili władze Spółki R. z zakresu technologii produkcji i określania składu tkanin. Dalej organ odwoławczy wskazał na pismo z 27 stycznia 2003 r., w którym strona potwierdziła powyższe oświadczenie wyjaśniając, iż opłaca się wynająć na terenie Chin firmy, które będą reprezentować interesy R. i działać w imieniu tej Spółki i na jej korzyść.
Zdaniem organu, z opisu usług świadczonych przez firmę Q. przedstawionych przez samą spółkę R. oraz przez pełnomocnika strony, wynika, iż miały one charakter pośrednictwa [np. wyszukiwanie producentów konfekcji, organizowanie rozmów handlowych]. Firma Q. pośredniczyła w sprzedaży towaru polskiej spółce, celem jej działania było doprowadzenie do skontaktowania się obu stron transakcji kupującego i sprzedającego. Według organu odwoławczego dla oceny relacji łączącej dwa podmioty jako pośrednictwa, bierze się pod uwagę całokształt okoliczności tworzących tę relację i nie jest konieczne, by udział podmiotu pośredniczącego musiał polegać także na złożeniu podpisu na umowie kupna-sprzedaży. Firma Q. dokonywała innych czynności przemawiających za uznaniem jej za pośrednika transakcji.
Wobec powyższego Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z twierdzeniem strony, że firma Q. prowadziła na rzecz R. na terenie Chin działalność marketingową czy reklamową w dosłownym tego słowa znaczeniu. Organ zgodził się natomiast z twierdzeniem strony, że działania te służyły do budowania dobrego wizerunku strony, jako firmy wiarygodnej, wypłacalnej, zajmującej się profesjonalnie prowadzoną działalnością i traktującej poważnie swoich kontrahentów, jednakże głównym celem było pozyskanie atrakcyjnych dla strony kontrahentów.
Kierując się zapisami na ujawnionych dokumentach handlowych (faktury posiadają zapis, iż dotyczą opłat za usługi marketingowe świadczone R. Sp. z o.o.) oraz wyjaśnieniami strony składanymi w trakcie prowadzonego postępowania organ odwoławczy w konsekwencji uznał, iż ujawnione faktury dotyczą kosztów pośrednictwa w postaci usług marketingowych poniesionych w roku 2001 i jako takie podlegają doliczeniu do wartości celnej towaru zgodnie z art. 30 § 1 Kodeksu celnego.
Następnie, Dyrektor Izby Celnej szczegółowo wyjaśnił proporcjonalny sposób rozliczenia tych kosztów w łącznej wysokości 49.855,68 USD. Bez znaczenia -zdaniem Dyrektora Izby Celnej - jest ustalenie jak rozkładały się faktycznie koszty poniesione przy realizacji konkretnego zamówienia, bowiem z treści kontraktu jak i wyjaśnień strony wynika, że firma Q. była zobowiązana do podejmowania szeregu czynności na rzecz R. nie mających odniesienia do konkretnych faktur zakupu, czy zgłoszeń celnych. W tych okolicznościach organ celny zastosował zaakceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych sposób proporcjonalnego rozliczenia usług marketingowych wynikających z ujawnionych faktur na zgłoszenia celne z okresu, którego dotyczyły faktury.
Dalej, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w siedzibie Spółki R. ujawniono także fakturę zawierającą koszty związane z transportem towaru. Podstawą przyjęcia, iż koszty wynikające z ujawnionej faktury transportowej dotyczą towaru objętego niniejszym zgłoszeniem celnym, są - jak wyjaśnił organ odwoławczy - zapis na tejże fakturze tożsamy z zapisem w polu 31 dokumentu SAD, tj. kontener 40` CBHU 978 512 8.
Odnosząc się do orzeczenia Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. w części dotyczącej podatku do towarów i usług, organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie w sposób nieprawidłowy organ I instancji wskazał podstawę prawną, co uniemożliwiło dokonanie weryfikacji zgłoszenia celnego i ponownego ustalenia wartości celnej a także prawidłowego określenia podatku od towarów i usług z tytułu importu. W związku z tym należało decyzję organu I instancji w tej części uchylić i orzec, iż brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Wyjaśniając zasadność wymierzenia odsetek wyrównawczych od różnicy cła w pierwszej kolejności organ odwoławczy podał, iż właściwą podstawę prawną w tym zakresie stanowi rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania, albowiem datą właściwą - zgodnie z art. 69 Kodeksu celnego - do stosowania przepisów regulujących procedurę celną jest data przyjęcia zgłoszenia celnego, co w niniejszej sprawie miało miejsce w sierpniu 2001 r. Dlatego też w tym zakresie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. należało skorygować. Następnie Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki, określone w § 1 ust. 3 wymienionego powyżej rozporządzenia Ministra Finansów, warunkujące odstąpienie od pobrania tych odsetek.
Na koniec Dyrektor Izby Celnej wyraził przekonanie, iż w sprawie nie zostały naruszone żadne przepisy proceduralne. Zauważył, iż strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu wyjaśniającym, zaś organ, gromadząc materiał dowodowy, nie jest związany wnioskami stron lecz sam zakreśla granice postępowania, kierując się własnym przekonaniem co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. Organ I instancji w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, zarówno zebrany przez organy celne jak i przedstawiony przez stronę.
Od przedmiotowej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. Spółka, działająca przez pełnomocnika, wniosła skargę, w której wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] maja 2004 r., wstrzymanie jej wykonania oraz obciążenie kosztami niniejszego postępowania Skarbu Państwa.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. przepisu art. 30 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 31 pkt 5 oraz art. 22 § 1 pkt 5 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny, poprzez przyjęcie, że należności za usługi marketingowe świadczone skarżącej przez firmę Q. stanowiły koszty prowizji od sprzedaży podlegające wliczeniu do wartości celnej towaru;
2. naruszenie przepisu art. 187 w zw. z art. 191 Ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w zw. z art. 262 Ustawy z dnia 9.01. 1997 Kodeks Celny (Dz.U. Nr 23, poz. 802 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie strona poniosła koszty marketingu na zakup towarów bezpośrednio od firmy świadczącej na jej rzecz usługi marketingowe;
3. przepisu art. 122 w zw. art. 191 Ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 ustawy - Kodeks celny poprzez niewskazanie powiązania między poniesionymi przez skarżącego kosztami transportu w kwocie 3.011,32 USD a towarem będącym przedmiotem niniejszego postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż organy celne obu instancji, uznając w toku postępowania, że Q. świadczyła dla R. usługi pośrednictwa, błędnie zakwalifikowały przedmiotowe usług jako pośrednictwo sprzedaży, którego koszty podlegają wliczeniu do wartości celnej towaru sprowadzanego na polski obszar celny. Wskazując na definicję prowizji od zakupu zawartą w art. 22 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego oraz treść art. 30 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 31 pkt 5 Kodeksu celnego skarżąca stwierdziła, iż nie ulega wątpliwości, że R. występowała na terenie Chin w charakterze kupującego a nie sprzedawcy, a w tej sytuacji wynagrodzenie zapłacone pośrednikowi działającemu na jej rzecz, powinno zostać uznane za prowizję od zakupu, nie zaś od sprzedaży. Zauważyła przy tym, iż organy celne nie kwestionowały okoliczności nabywania a nie sprzedawania przez skarżącą towaru, jak i tego, że Spółka R. jako strona kupująca i importer zleciła wykonanie określonych usług na rynku chińskim firmie Q.
Następnie skarżąca podniosła, iż usługi świadczone przez firmy F. i Q., odpowiadają przyjętej w handlu międzynarodowym definicji agenta zakupu, sformułowanej w Art. 8 ust. 1 a (i) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie stosowania Taryf Celnych i Handlu, którego postanowienia zostały w całości recypowane na grunt polskiego Kodeksu celnego. W tej sytuacji koszty poniesione tytułem wynagrodzenia za świadczone na rzecz Spółki R. usługi marketingowe, jako prowizja od zakupu, nie podlegają zaliczeniu do wartości celnej towaru. Wobec tego dokonane przez organ I instancji powiększenie wartości celnej importowanego towaru o koszty usług marketingowych jest -w ocenie skarżącej- nienależne.
Reasumując, skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej co do tego, że usługi świadczone przez Q. odpowiadają charakterystyce usług agenta sprzedaży.
Powołując się na ostrożność procesową, skarżąca podniosła natomiast, iż usługi wykonywane przez firmę Q. na rzecz Spółki R., miały charakter stricte marketingowy oraz reklamowy i nie powinny zostać uznane przez organy celne za jakiekolwiek pośrednictwo. Firma Q. nie pośredniczyła bowiem w zawieraniu przez skarżącą żadnych umów handlowych, a tym bardziej sama takich umów w imieniu Spółki R. nie zawierała, jej zadaniem było reklamowanie R. na chińskim rynku tekstylnym jako nabywcy konfekcji męskiej i damskiej, firmy dopiero wchodzącej na ten rynek, zawierającej znaczną liczbę umów handlowych, i przez to atrakcyjnej dla kontrahentów chińskich. Udział firmy Q. w prowadzonych rozmowach handlowych uwiarygodniał pozycję Spółki R. w oczach miejscowych przedsiębiorców jako firmy wypłacalnej, zajmującej się profesjonalnie prowadzoną działalnością, a przez to poważnie traktującej swoich kontrahentów. Wszystkie te działania -zdaniem skarżącej- doprowadziły do wykreowania pozytywnego wizerunku R. na rynku chińskim, umożliwiając zawieranie znacznej liczby kontraktów handlowych na bardzo korzystnych warunkach finansowych. Firma Q. w ramach prowadzonej działalności marketingowej wyszukiwała producentów konfekcji, najczęściej z małych miejscowości, dzięki temu znacznie tańszych od firm reklamujących się i powszechnie znanych na rynku chińskim. Skarżąca podkreśliła ponadto, że firma Q. nawiązywała wstępne rozmowy handlowe, ograniczając się przy tym do zaprezentowania skarżącej, wskazania profilu prowadzonej przez nią działalności, oczekiwań w zakresie poszukiwanej odzieży [wzory, rodzaje tkanin], a następnie organizowania konkretnych już spotkań z przedstawicielami skarżącej i tłumaczenia prowadzonych negocjacji. Opracowywanie strategii działań marketingowych należało do firmy Q., która uwzględniała jedynie propozycje i oczekiwania zgłaszane przez skarżącą.
Następnie skarżąca ponownie stwierdziła, iż świadczone przez Q. usługi odpowiadają raczej definicji agenta zakupu, przyjętej przez Izbę Celną w P., w piśmie z 13 listopada 2002 r. Zgodnie z tym pismem agentem zakupu jest osoba działająca na rachunek kupującego, świadcząca mu usługi związane z poszukiwaniem dostawców, informowaniem sprzedawcy o potrzebach importera, kolekcjonowaniem próbek, dokonywanie inspekcji zakupionych towarów. Nie są to więc usługi pośrednictwa zdefiniowane przez Izbę Celną w P. jako działania na rzecz kupującego i sprzedającego, które miały za zadanie doprowadzenie do skontaktowania się obu stron transakcji, wobec tego, w ocenie skarżącej, niezrozumiałe jest przyjęcie przez organy celne, że w sprawie występuje pośrednictwo w rozumieniu art. 30 § 1 pkt 1 lit. a Kodeksu celnego.
Jednocześnie skarżąca zarzuciła organom celnym błędne bo proporcjonalne dla każdego dokumentu SAD za 2001 r. rozliczenie kosztów usług marketingowych, a także nie wykazanie związku pomiędzy kosztami obsługi kontenera w porcie z konkretnym towarem będącym przedmiotem postępowania. Dokonane przez organy wyliczenie kosztów marketingu [pośrednictwa] nie odzwierciedla faktycznego nakładu pracy i związanych z tym kosztów poniesionych na zakup towarów objętych niniejszym postępowaniem. Koszty te w każdej konkretnej sprawie są zróżnicowane, nie zostały poniesione w całości na zakup towarów od jednego tylko producenta lecz od wielu. Ponadto, koszty te nie są wymierne gdyż firma Q. podejmowała również działania marketingowe, które nie zakończyły się podpisaniem umowy handlowej. Poza tym skarżąca podkreśliła, że większość towarów zakupionych w latach 2000-2001 pochodziła od kontrahentów, z którymi skarżąca bezpośrednio nawiązała kontakt na targach w G. w Chinach. Część zaś towarów zakupiona została przez skarżącą bezpośrednio od przedsiębiorców, którzy mają swoje przedstawicielstwa w Polsce, a w związku z tym negocjacje z tymi firmami również były prowadzone bez pośrednictwa i marketingu osób trzecich. Nieprawidłowe wyliczenie faktycznych kosztów poniesionych przez skarżącą narusza -w jej ocenie- zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa.
Uzasadniając zarzut błędnego doliczenia kosztów obsługi kontenera w porcie, skarżąca podniosła, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym stanowi jedynie pewną część towaru znajdującego się w kontenerze, którego dotyczy faktura transportowa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W., podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Pismem z 22 czerwca 2006 r. (data nadania pocztowego) skarżąca uzupełniła wniesioną skargę, wskazując dalsze naruszenia przepisów prawa. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji zarzuciła naruszenie:
1. art. 122 i art. 187 § 1 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań drugiej strony umowy na okoliczność charakteru prawnego umowy, poszczególnych świadczeń stron składających się na umowę oraz związku zawartej umowy z dokonanymi przywozami towarów na polski obszar celny, przez co bezpodstawnie przyjęto, iż wartość świadczenia pieniężnego skarżącej podlega doliczeniu do wartości transakcyjnej na potrzeby obliczenia wartości celnej;
2. art. 191 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego poprzez dowolne i niewynikające z przeprowadzonych dowodów uznanie, że cała "wartość kosztów marketingowych wynikających z ujawnionych faktur dotyczy bowiem wyłącznie towarów, które zostały sprowadzone, a następnie sprzedane na polskim obszarze celnym";
3. art. 22 § 1 pkt 5, art. 31 pkt 5 oraz art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego poprzez bezpodstawne uznanie, iż usługi marketingowe nie stanowią prowizji od zakupu w rozumieniu pierwszego ze wskazanych przepisów i jako takie nie podlegają wliczeniu do wartości celnej, zgodnie z art. 31 pkt 5 Kodeksu celnego, lecz bezpodstawne przyjęcie, że wartość usług marketingowych podlega doliczeniu do wartości celnej jako koszt pośrednictwa zgodnie z art. 30 § 1pkt 1 Kodeksu celnego;
4. art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 30 § 1 pkt 1 lit. a Kodeksu celnego poprzez działanie bez podstawy prawnej w zakresie sposobu dokonanego doliczenia należności za usługi marketingowe świadczone skarżącemu.
W ocenie skarżącej organ celny nie wyjaśnił na czym polegały świadczone usługi. W żaden sposób nie podjął również starań zmierzających do pełnego i wyczerpującego ustalenia zamiaru stron zawierających umowę o świadczenie usług marketingowych. Zgodnie zaś z art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązkiem organu celnego było zwrócenie się do kontrahenta Spółki R. z odpowiednim zapytaniem dotyczącym zawartego kontraktu oraz wzajemnych świadczeń stron.
Dalej, skarżąca zauważyła, iż w ramach faktury za usług marketingowe uiszczono również należności za tłumaczenia, które trudno uznać za pośrednictwo. Tym samym uznanie, że cała wartość usług marketingowych uwidoczniona na fakturze podlega doliczeniu do wartości transakcyjnej była całkowicie dowolna i nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Nie może również -w przekonaniu skarżącej- budzić wątpliwości fakt, iż Spółka R. występowała w charakterze kupującego. Zatem w niniejszej sprawie można jedynie mówić o prowizji od zakupu w rozumieniu art. 22 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego, ta zaś nie podlega doliczeniu do wartości celnej.
Na koniec skarżąca zauważyła, iż przyjęty sposób rozliczania usług marketingowych nie znajduje żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa.
Do tej argumentacji nawiązuje też treść pisma procesowego strony skarżącej z dnia 8 sierpnia 2006 r., w którym zarzuca ona naruszenie:
1. art. 187 § 3 zd. 1 i art. 235 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego poprzez pominięcie okoliczności powszechnie znanej, iż w Chinach relacje między miejscowymi przedsiębiorcami, a przedsiębiorcami z innych krajów powstają i kształtują się w sposób odmienny aniżeli w Polsce,
2. art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego poprzez niewyjaśnienie w drodze dowodu z wyjaśnień/zeznań strony lub biegłego, a w konsekwencji:
-nieustalenie, iż nawiązanie i wykonanie korzystnych kontraktów handlowych wymaga przeprowadzenia stosownych kampanii reklamowych (marketingowych) wśród wchodzących w rachubę kontrahentów,
-bezzasadne przyjęcie, że "trudno się zgodzić z twierdzeniami strony, iż firma Q. prowadziła na rzecz firmy R. na terenie Chin działalność marketingową czy reklamową w dosłownym tego słowa znaczeniu",
3. art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego w zw. z art. 7 i art. 217 Konstytucji poprzez bezpodstawne uznanie, iż cała wartość usług marketingowych podlega doliczeniu do wartości celnej jako koszt pośrednictwa,
4. art. 26 Przepisów wprowadzających ustawę Prawo celne w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 i art. 235 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego poprzez nieokreślenie, która z wersji Kodeksu celnego była miarodajna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,
5. art. 229 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego poprzez zarejestrowanie kwoty długu celnego pomimo wystąpienia zawinionego błędu ze strony organów celnych,
6. art. 7 § 1 Kodeksu celnego w zw. z art. 7 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż organ celny może skutecznie żądać od dłużnika celnego sporządzenia dokumentów stanowiących podstawę do proporcjonalnego rozliczenia kosztów podlegających wliczeniu do wartości celnej, a w sytuacji niesporządzenia takich dokumentów, jest uprawniony do dokonania samodzielnego rozliczenia wg własnego uznania, gdy prawidłowa wykładania ww. przepisów winna doprowadzić organ do wniosku, iż żądanie oparte na podstawie art. 7 Kodeksu celnego nie może dotyczyć sporządzenia rozliczeń, a w wypadku odmowy, ze względu na istniejący brak regulacji, organ celny nie jest uprawniony do dokonania proporcjonalnego rozliczenia.
Jednocześnie pełnomocnik skarżącej zmodyfikował żądanie zasądzenia kosztów postępowania, domagając się zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, uzasadniając wniosek charakterem sprawy i dużym stopniem przyczynienia się do jej wyjaśnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt VSA/Wa 2899/05 oddalił skargę R. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2005 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że istotnym w sprawie było ustalenie, czy wartością celną zaimportowanego towaru jest wyłącznie cena sprzedaży fakturowana przez eksportera, czy też cena wynikająca z faktury powiększona o koszty dodatkowe, jakie skarżąca zobowiązana była ponieść na rzecz Q..
Sąd wskazał, iż w celu określania wartości celnej z zastosowaniem art. 23 § 1 oraz art. 30 § 1 pkt 1 lit. a) Kodeksu celnego do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywożone towary dodaje się poniesione przez kupującego, lecz nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej koszty prowizji i pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu. Wobec powyższego, w opinii Sądu, kluczowym w sprawie było ustalenie jakiego rodzaju koszty zostały poniesione przez skarżącą w wyniku uregulowania należności za faktury nr 1336875 z dnia 8 czerwca 2001 r. i nr 1336865 z dnia 19 lipca 2001 r., a nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej.
Stwierdzono, iż ustalenie rodzaju przedmiotowych kosztów nie jest możliwe bez wyjaśnienia charakteru czynności wykonywanych przez firmę Q. na rzecz skarżącej. W tym zakresie za wiążące Sąd uznał wyjaśnienia Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. zawarte w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. -Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908). Art. 8 ust. 1 lit. a) pkt (i) tego Porozumienia przewiduje włączenie do wartości celnej kosztów prowizji i kosztów pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu pod warunkiem, że są one ponoszone przez kupującego a nie zostały włączone do ceny.
Sąd podał, że zgodnie z treścią noty wyjaśniającej - 2.1 "Prowizje w ramach artykułu 8 Porozumienia" - wymienionej w wyjaśnieniach Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej, termin "pośrednik" w ogólnym rozumieniu oznacza takiego pośrednika, który nie działa pod własnym nazwiskiem; działa on zarazem w imieniu kupującego i sprzedającego i na ogół nie ma innych funkcji jak tylko skontaktować ze sobą obie strony transakcji. Pośrednik wynagradzany jest za pomocą kosztów pośrednictwa, stanowiących na ogół określony procent od wartości transakcji zawartych przy jego udziale. W sytuacji, gdy koszty pośrednictwa ponosi kupujący, a nie zostały one wliczone do ceny, to zgodnie z wymienioną notą wyjaśniającą powinny, zostać dodane do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej. Zgodnie z treścią noty wyjaśniającej 2.1 terminy "pośrednicy" i "koszty pośrednictwa" ustanawiają raczej teoretyczną różnicę w stosunku do wyrażeń "agenci" i "prowizja", gdyż w praktyce nie ma ścisłych rozgraniczeń między tymi dwiema kategoriami.
W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdzając, iż koszty ujęte na ujawnionych fakturach wystawionych przez chińską firmę Q. nie stanowią prowizji od zakupu, albowiem firma Q. występuje jako pośrednik i sprzedający, jednocześnie w uzasadnieniu swojej decyzji nie wykazał, że stanowią one koszty pośrednictwa. Nie uzasadnił bowiem w sposób przekonywujący, z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, co zadecydowało o uznaniu doliczonych kosztów z ww. faktur za prowizję z tytułu pośrednictwa, skoro -jak sam zauważył i podkreślił w uzasadnieniu decyzji- firma Q. jest w sprawie sprzedającym. Zupełnie zaś pominął fakt, iż pośrednikiem winien być inny podmiot, niż występujący w sprawie importer i eksporter. Podważenie, iż faktury o nr 1336875 i nr 1336865 wystawione przez Q. nie dotyczą -wbrew twierdzeniom Spółki- marketingu i reklamy, nie jest wystarczające do uznania, iż dotyczą one w rozpoznawanej sprawie pośrednictwa i jako takie winny być uwzględnione przy obliczaniu wartości celnej sprowadzanego towaru. Występowanie Q. w sprawie jako podmiot sprzedający - eksporter, wyklucza tym samym uznanie tej firmy chińskiej jednocześnie za agenta lub pośrednika. Spółka Q. nie tylko nie mogła być uznana za pośrednika przy zakupie, jak stwierdził Dyrektor Izby, ale także za jakiegokolwiek agenta czy pośrednika. Z Noty 2.1 wyraźnie wynika, iż koszty prowizji i pośrednictwa związane są z udziałem w transakcji sprzedaży podmiotu trzeciego. Podmiot ten uczestniczy w zawarciu transakcji sprzedaży po jednej lub drugiej stronie, reprezentuje jedną ze stron tej transakcji, ewentualnie działa na korzyść ich obu poprzez skontaktowanie ze sobą tych podmiotów. Zgodnie z Notą 2.1 koszty prowizji i pośrednictwa stanowią -jak już wskazywano- wynagrodzenie wypłacane pośrednikom.
W tej sytuacji należało Sąd uznał, iż Dyrektor Izby dopuścił się naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, uczynił to jednak w stopniu nie mającym wpływu na wynik sprawy, albowiem nie podał w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów i dowodów, na podstawie których uznał, iż ujawnione faktury (wystawione przez Qingdao) dotyczą pośrednictwa.
Naruszenie wymienionych przepisów proceduralnych spowodowało błędne zastosowanie przez organy celne w niniejszej sprawie art. 30 § 1 pkt 1 lit. a Kodeksu celnego, w oparciu o który to przepis wartość celną towaru zakupionego bezpośrednio -jak wynika z ustaleń organu orzekającego- w firmie Q. podwyższono o koszty pośrednictwa, mające być świadczone przez ten podmiot.
Nie podzielając wyrażonego przez WSA w Warszawie (sprawa V SA/Wa 2842/05) poglądu, zgodnie z którym zachodzi potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji (taki wyrok wydano w analogicznym stanie faktycznym) Sąd przyjął, iż kwoty z ujawnionych faktur stanowiły część ceny importowanego towaru nabytego bezpośrednio w firmie Q.. Bezsporne jest bowiem to, że ta firma wystawiła oprócz faktur za towar dodatkowe faktury za swoisty "marketing". Zgodnie natomiast z § 9 art. 23 Kodeksu celnego ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności dokonane lub mające być dokonane jako warunek sprzedaży towarów kupującemu albo płatności dokonane lub mające być dokonane przez kupującego osobie trzeciej celem spełnienia zobowiązań sprzedawcy. Płatność może zostać dokonana w formie przelewu pieniężnego lub za pomocą innych form zapłaty bezpośrednio lub pośrednio. Tym też przepisem kierował się Sąd oceniając raz jeszcze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Sąd podzielił też stanowisko Dyrektora Izby Celnej co do tego, że ujawnione faktury wystawione przez firmę Q. za marketing, w rzeczywistości nie zostały wystawione za usługi stricte marketingowe i reklamowe, mające -co istotne- być prowadzone w Chinach. Warto zauważyć, iż marketing utożsamiany jest z badaniem rynku zbytu, działalność ta ma bowiem na celu ustalenie zapotrzebowań klientów, z akt sprawy nie wynika zaś, aby skarżąca na rynku chińskim sprzedawała, wręcz przeciwnie. W tym też zakresie Sąd nie zgadza się z argumentacją skarżącej. Z dowodów zgromadzonych w sprawie, przy nie podważaniu treści oświadczeń złożonych przez Spółkę R. w toku postępowania wyjaśniającego, nie wynika aby usługi świadczone przez Q. w Chinach na rzecz importera w sprawie polegała na marketingu i reklamie. Ponadto, co równie istotne, skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie przedstawiła dowodów na potwierdzenie charakteru prowadzonej w Chinach działalności, a przecież w jej dobrze pojętym interesie było wykazanie tego, nawet bez wezwania organu administracyjnego, a trudno dać wiarę temu aby takowa dokumentacja nie istniała.
Sąd wskazał także, że zaskarżoną decyzją wliczono do wartości celnej importowanego towaru koszty związane z jego transportem na podstawie ujawnionej faktury transportowej wystawionej przez niemiecką firmę G.. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Powyższa faktura i wskazany w niej kontener (40`CBHU 978 512 8) jest zgodna z zapisem w zgłoszeniu celnym w polu 31 SAD. W ocenie Sądu, skarżąca poniosła dodatkowe koszty transportu, których nie zadeklarowała w zgłoszeniu celnym, w związku z czym organy celne zasadnie wywiodły, że koszty z przedmiotowych faktur dotyczące odcinka zagranicznego, należało na podstawie art. 30 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego doliczyć do wartości towaru.
Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącej dotyczącego sposobu rozliczenia kosztów usług poniesionych na rzecz firmy Q., Sąd stwierdził, że organy celne prawidłowo zastosowały zaakceptowaną przez orzecznictwo sądów administracyjnych, tzw. proporcjonalną metodę rozliczenia kosztów, którą szczegółowo opisano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W skardze kasacyjnej R. Sp. z o.o. w L. zaskarżyła powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Wśród szeregu zarzutów w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1-2 oraz art. 151 p.p.s.a, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego, w oparciu o przedstawione dokumenty, a także w oparciu o postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy podatkowe z naruszeniem przepisów art. 187 § 1, art. 187 § 3 zd. 1 i art. 235 Ordynacji podatkowej
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r. Sygn. akt I GSK 147/07 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sąd odwoławczy odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 151 p.p.s.a., polegającego na oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 187 § 3 zdanie 1, art. 191 oraz art. 235 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy stwierdził, iż zarzut ten jest uzasadniony, gdyż sformułowanie przez Sąd I instancji wniosku o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem nastąpiło bez dostatecznie wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji w kontekście dopełnienia przez organy celne obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności charakteru usług świadczonych przez Q. na rzecz skarżącej i związanej z tym kwestii ich doliczenia w całości do wartości celnej towarów, jako kosztów pośrednictwa.
Sąd II instancji zaznaczył, iż ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących usług świadczonych przez chińskiego partnera powinno nastąpić, zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Sąd kasacyjny podkreślił, iż postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym zakresie przez organy celne, ograniczyło się do przyjęcia oświadczeń od spółki, z których wynika, że firma Q. nie zawierała umów w imieniu skarżącej, ani nie pośredniczyła przy ich zawieraniu (pismo z 20 listopada 2002 r). przez co nie była agentem zakupu, a co za tym idzie jej wynagrodzenie nie stanowiło prowizji od zakupu. Zatem nie zaistniał wyjątek, o którym mowa w art. 30 § 1 pkt 1 lit. a) Kodeksu celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał następnie, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, w pełni podzielił rozstrzygnięcie podjęte przez organ i oddalił skargę Spółki. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził jednakże, iż Dyrektor Izby Celnej w swojej decyzji nie wykazał, że koszty ujęte w ujawnionych fakturach wystawionych przez chińską firmę Q. są kosztami pośrednictwa. Zdaniem Sądu, organ nie uzasadnił w sposób przekonujący, w oparciu o cały materiał dowodowy, dlaczego uznał doliczone koszty za prowizję z tytułu pośrednictwa, a samo podważenie twierdzeń Spółki, iż przedmiotowe faktury dotyczą marketingu i reklamy, nie może być uznane za wystarczające. Należy ponadto podkreślić, że Sąd I instancji stwierdził, że występowanie Q. w charakterze eksportera, wyklucza tym samym uznanie tej firmy jednocześnie za agenta bądź pośrednika.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezrozumiałe było zatem wydanie przez Sąd I instancji wyroku oddalającego skargę Spółki, w sytuacji stwierdzenia przez ten Sąd, że Dyrektor Izby Celnej dopuścił się naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, iż naruszenie polegające na niepodaniu w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, iż ujawnione faktury dotyczą pośrednictwa, jest naruszeniem pozostającym bez wpływu na wynik sprawy. Skoro Sąd I instancji stwierdził, iż postępowanie dowodowe prowadzone w niniejszej sprawie nie doprowadziło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także, iż naruszenie przepisów proceduralnych spowodowało błędne zastosowanie przez organy celne art. 30 § 1 pkt 1 lit. a) Kodeksu celnego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zachodziła potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji.
W świetle podniesionych okoliczności, sentencja wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie koresponduje z treścią uzasadnienia. Podzielając wywód Sądu I instancji odnośnie zasad prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego oraz tego, że decyzja powinna wskazywać ustalony stan faktyczny i określać przesłanki zastosowania konkretnej kwalifikacji prawnej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydane orzeczenie należało uznać za wadliwe.
NSA odnosząc się natomiast do przyjętej przez organy celne tak zwanej proporcjonalnej metody rozliczania kosztów uznał za chybiony zarzut skargi kasacyjnej kwestionujący tę metodę. Podkreślił, iż w wypadku konieczności dodania do wartości celnej kosztów pośrednictwa, przy ryczałtowym ich określeniu, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie i przy braku możliwości odniesienia tych kosztów do konkretnych zgłoszeń celnych proporcjonalna metoda rozliczania kosztów jest jedynym możliwym sposobem doliczenia tych kosztów do wartości celnej. NSA zaznaczył, iż organy celne posługując się tą metodą prawidłowo uwzględniły wyłącznie faktury obejmujące koszty usług za 2001 r. i zgłoszenia celne z tego samego roku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym strony pozostały przy dotychczasowym stanowisku w sprawie.
Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt I GSK 147/07 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej R. Spółki z o.o. w L..
Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie niesporne było, że skarżąca nie zawarła z firmą Q. umowy pisemnej, określającej warunki współpracy. W związku z tym ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących usług świadczonych przez chińskiego partnera powinno nastąpić, zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym zakresie przez organy celne, ograniczyło się do przyjęcia oświadczeń od spółki, z których wynika, że firma Q. nie zawierała umów w imieniu skarżącej, ani nie pośredniczyła przy ich zawieraniu (pismo z 20 listopada 2002 r.). Z oświadczeń tych przedwcześnie wyciągnięto wniosek, że nie była ona agentem zakupu, a co za tym idzie jej wynagrodzenie nie stanowiło prowizji od zakupu w związku z tym nie ma zastosowania wyjątek, o którym mowa w art. 30 § 1 pkt 1 lit. a) Kodeksu celnego.
Dyrektor Izby Celnej w swojej decyzji nie wykazał, że koszty ujęte w ujawnionych fakturach wystawionych przez chińską firmę Q. są kosztami pośrednictwa. Organ nie uzasadnił w sposób przekonujący, w oparciu o cały materiał dowodowy, dlaczego uznał doliczone koszty za prowizję z tytułu pośrednictwa, a samo podważenie twierdzeń Spółki, iż przedmiotowe faktury dotyczą marketingu i reklamy, nie może być uznane za wystarczające. Należy ponadto podkreślić, że występowanie Q. w charakterze eksportera, wyklucza uznanie tej firmy jednocześnie za agenta bądź pośrednika
Jak wynika z dalszych ustaleń poczynionych przez organy celne będących podstawą rozstrzygnięcia, działająca na rzecz spółki R., firma chińska świadczyła usługi, określane jako marketingowe, polegające na wykonywaniu prac biurowych, reklamowych, tłumaczeń, prowadzeniu rozmów handlowych, szkoleniu pracowników spółki z zakresu technologii produkcji i określania składu tkanin. Według skarżącej działania te doprowadziły do zbudowania dobrego wizerunku firmy, jako kontrahenta wiarygodnego, wypłacalnego, zajmującego się profesjonalnie prowadzeniem działalności i traktującego poważnie swych partnerów handlowych (pisma z dnia 30 września 2002 r. oraz z dnia 27 stycznia 2003 r.). Przytoczone stanowisko strony nie było kwestionowane przez organy celne i stanowiło podstawę zakwalifikowania poniesionych przez nią kosztów, jako kosztów pośrednictwa. Dyrektor Izby Celnej w W. przyznał, że działania podejmowane przez Q. służyły do budowania dobrego wizerunku spółki jako firmy wiarygodnej, wypłacalnej, zajmującej się profesjonalnie prowadzoną działalnością i traktującej poważnie swoich klientów, jednakże zdaniem organu, głównym celem było pozyskanie atrakcyjnych dla spółki kontrahentów. Należy wskazać, że organ nie uzasadnił w żaden sposób swego stanowiska co do głównego celu działania chińskiego partnera skarżącej. Dyrektor Izby Celnej w W. nie dostrzegł, że prawidłowa kwalifikacja usług świadczonych przez stronę chińską wymagała dodatkowych wyjaśnień, co do stosunków umownych łączących skarżącą z firmą Q. Nie można bowiem zapominać, że pośrednictwo polega na ogół na skontaktowaniu ze sobą stron transakcji. Tymczasem firma Q. świadczyła także takie usługi, które mogły nie wiązać się z pośrednictwem w postaci np. przeprowadzania szkoleń, tłumaczeń, czy reklamy. Wymaga podkreślenia, iż bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego nie istniały podstawy do uznania, że wszystkie koszty świadczonych usług podlegały doliczeniu do wartości celnej towarów na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 lit. a) Kodeksu celnego. Zwłaszcza w sytuacji gdy brak jest w sprawie, wystarczających dowodów z dokumentów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia poprzez przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków lub stron umowy na okoliczność warunków tej umowy, sposobu jej wykonywania i rozliczeń z nią związanych. Nie można wykluczyć także takiej sytuacji, że wynagrodzenie za czynności wykonywane przez Q. , wbrew stanowisku organów celnych nie miały w całości lub w części związku z towarami, których dotyczyły zgłoszenia celne z 2001 r. W związku z powyższym uznanie przez organy celne iż czynności wykonywane przez Q. miały charakter pośrednictwa było co najmniej przedwczesne
Należy podkreślić, iż, organy celne pomimo braku wystarczających podstaw w zgromadzonym materiale dowodowym przyjęły, że koszty wszystkich usług świadczonych przez Q. których dotyczyły faktury z 8 czerwca 2001 r. i 19 lipca 2001 r., mieściły się w pojęciu kosztów pośrednictwa,
W konsekwencji orzekające w sprawie organy celne działały z naruszeniem art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
W związku z powyższym, należało uznać, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jedynie w odniesieniu do zarzutu braku powiązania między poniesionymi przez skarżącą kosztami obsługi kontenera w porcie, a towarem będącym przedmiotem niniejszego postępowania, Sąd nie podzielił twierdzeń skarżącej.
Zaskarżoną decyzją wliczono do wartości celnej importowanego towaru koszty związane z jego transportem na podstawie ujawnionych faktur transportowych, wystawionych przez firmę niemiecką firmę G.. Badając skarżone rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd nie znalazł postaw do jego podważenia, jak również do uwzględnia zarzutów zawartych w skardze.
Na podstawie art. 30 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego w celu określania wartości celnej z zastosowaniem przepisów art. 23, do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywożone towary dodaje się koszty transportu i ubezpieczenia przywiezionych towarów oraz opłaty załadunkowe i manipulacyjne związane z ich transportem, poniesione do granicy państwa lub portu polskiego. Skarżąca nie może więc - w świetle przytoczonej regulacji prawnej - skutecznie kwestionować doliczenia kwot z wymienionych faktur, odpowiadającej kosztom transportu poniesionym (tylko) na odcinku zagranicznym. Warto też zauważyć, że wskazane w fakturze oznaczenie kontenera (40’HC CBHU 978 512-8) są zgodne z danymi wynikającymi z przedmiotowego w sprawie zgłoszenia celnego w polu 31 SAD. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej z dnia 21 października 2002r. (karta 10 wspólnych akt administracyjnych) zapisy zawarte w fakturze o treści "THC Kosten" oznaczają obsługę kontenera w porcie natomiast zapis "Lagergeld" oznaczał opłatę za postój na terminalu w porcie. Z powyższego niezbicie wynika, iż skarżąca poniosła dodatkowe koszty transportu, których nie zadeklarowała w zgłoszeniu celnym. W związku z tym organy celne zasadnie wywiodły, że koszty z przedmiotowych faktur dotyczące odcinka zagranicznego, należy na podstawie art. 30 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego doliczyć do wartości towaru. Ustalając powyższy stan faktyczny - w ocenie Sadu - organy celne w sposób wystarczający wykazały związek poniesionych przez skarżącą kosztów ze zgłoszeniem celnym z 8 sierpnia 2001 r., natomiast skarżąca w żaden sposób nie udowodniła, aby omawiana faktura transportowa odnosiła się nie tylko do towaru objętego przedmiotowym w sprawie zgłoszeniem celnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił decyzję w części zaskarżonej przez stronę w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Jednocześnie na zasadzie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło