V SA/Wa 38/19
WyrokWSA w Warszawie2019-04-09
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Jarosław Stopczyński, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaniechanie odrzucenia oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, której złożenie stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji z uwagi na manipulację cenami jednostkowymi, stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaniechanie odrzucenia oferty, której złożenie stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Działanie to, polegające na manipulacji cenami jednostkowymi w celu uzyskania przewagi konkurencyjnej i pozyskania zamówienia, narusza zasady uczciwej konkurencji i zasady udzielania zamówień publicznych, a jego skutkiem jest udzielenie zamówienia wykonawcy, którego ofertę należało odrzucić.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności A.M. za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Regionalna Komisja Orzekająca uznała go winnym zaniechania odrzucenia oferty nr 4 w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, której złożenie stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji z uwagi na manipulację cenami jednostkowymi. Główna Komisja Orzekająca utrzymała orzeczenie w mocy. A.M. zaskarżył orzeczenie GKO do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o zamówieniach publicznych i nieuczciwej konkurencji. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A.M. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych; oddala skargę.
Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt: [...] Regionalna Komisja Orzekająca w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Katowicach [zwana także: Komisją I instancji lub RKO] uznała obwinionego - A. M. odpowiedzialnym naruszenia dyscypliny finansów publicznych określonego w art. 17 ust. 1c ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: uondfp) polegającego na tym, że "w S. w dniu 21 listopada 2013 r. w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pn. "Pielęgnacja i wycinka drzew na terenie miasta S. zaniechał odrzucenia oferty nr 4, której złożenie stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji z uwagi na manipulację cenami jednostkowymi, a która została wybrana jako korzystniejsza od trzech innych ważnych ofert złożonych w tym postępowaniu, co naruszało art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 907 z późn. zm.,
t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1579 z późn. zm.) (dalej: ustawa Pzp), co miało wpływ
na wynik postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (...)". Za ten czyn
RKO wymierzyła karę upomnienia i na podstawie art. 167 ust. 1 uondfp
obciążyła kosztami postępowania w wysokości 316,18 zł.
Odwołanie od orzeczenia RKO wniósł obrońca Obwinionego zaskarżając to
orzeczenie w całości na jego korzyść. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił
naruszenie przepisu art. 17 ust. 1c uondfp z uwagi na uznanie, że działanie
Obwinionego było sprzeczne z przepisem art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo
zamówień publicznych. Wskazując na powyższe naruszenie wniósł o uchylenie
orzeczenia i uniewinnienie Obwinionego, ewentualnie - uchylenie orzeczenia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W
uzasadnieniu wskazał przede wszystkim, że: "Regionalna Komisja Orzekająca
poczyniła prawidłowe ustalenia faktyczne, jednakże wywiodła z nich
nieprawidłowe wnioski co do odpowiedzialności obwinionego. W odwołaniu
podkreślono nadto, że samo sporządzenie oferty zgodnej ze wskazaniami
SIWZ nie może stanowić czynu nieuczciwej konkurencji oraz, że być może
Obwiniony jest odpowiedzialny za nieprawidłowe przygotowanie SIWZ,
natomiast nie jest odpowiedzialny za czyn zarzucany mu przez Rzecznika
Dyscypliny Finansów Publicznych.
Główna Komisja Orzekająca w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny
Finansów Publicznych – dalej: GKO, po przeprowadzeniu rozprawy [...]
września 2018 r., na podstawie zebranego materiału dowodowego, postanowiła
zaskarżone orzeczenie utrzymać w mocy orzeczeniem o sygn. akt
[...].
W uzasadnieniu własnego orzeczenia GKO wskazała m. in., że w niniejszej
sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z prawidłowo przypisanym
Obwinionemu przez RKO, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, o
którym stanowi art. 17 ust. 1c uondfp w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy
Pzp. Powyższe naruszenie jest skutkiem nieuprawnionego zaniechania w
postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, którego przedmiotem była
"Pielęgnacja i wycinka drzew na terenie miasta S." odrzucenia oferty
wykonawcy - Zakład Usług [...] H. K. z siedzibą w B.,
której złożenie stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji i w konsekwencji wybór
tej oferty jako najkorzystniejszej oraz zawarcie z tym wykonawcą umowy. Tak
jak ustaliła RKO w przedmiotowym postępowaniu wykonawca w ofercie
manipulował cenami jednostkowymi w ten sposób, że wypełniając wykaz "Cen
jednostkowych za wykonanie określonej czynności" (załącznik nr 8 do oferty)
wyceniał na zaniżonym poziomie pozycje, które następnie zawarte zostały w
kosztorysie ofertowym (załącznik nr 9 do oferty) i stanowiły podstawę wyceny
oferty. Natomiast, pozostałe pozycje, nieuwzględnione w kosztorysie
ofertowym, zostały przez wykonawcę zawyżone. Przykładowo w załączniku nr
8 do oferty - podano:
- pielęgnacja drzew metodą alpinistyczną (w warunkach normalnych) - średnica
pnia 16-20 cm. cena 500 zł, średnica pnia 21-30 cm cena 1.500 zł, średnica
pnia 31-40 cm cena 45 zł,
- pielęgnacja drzew metodą alpinistyczną (w warunkach utrudnionych) -
średnica pnia 16-20 cm. cena 500 zł, średnica pnia 21-30 cm cena 1.500 zł,
średnica pnia 31-40 cm cena 2.500 zł, średnica pnia ponad 41 cm cena 60 zł.
W konsekwencji w kosztorysie ofertowym (załącznik 9) uwzględniono tylko
niższe ceny jednostkowe, które stanowiły podstawę wyceny oferty. Zgodnie z
postanowieniami specyfikacji - dz. II pkt 6 i 7 "Opis przedmiotu zamówienia" -
wyceny jednostkowe będące kalkulacją własną wykonawcy powinny były objąć
wszelkie żądane koszty, w tym: pracy ludzi i sprzętu; zabezpieczenia terenu
poprzez właściwe oznakowanie miejsc prowadzenia robót; zakupu i transportu
materiałów niezbędnych do wykonania prac; obsługę administracyjną i
logistyczną; podatki i opłaty urzędowe; inne opłaty w tym koszty utylizacji, które
będą niezbędne w celu kompletnego i terminowego wykonania prac. Wyceny
jednostkowe miały również uwzględniać ewentualny wzrost kosztów
świadczenia usługi będącej przedmiotem zamówienia. Tak opisane wymagania,
co do kalkulacji, nie pozwalały na przenoszenie kosztów na inne pozycje cen
jednostkowych. Wykonawca nie zastosował się do tych wymagań przyjmując z
jednej strony nierynkowo wysokie koszty dla pozycji, które nie były ujęte w
kosztorysie stanowiącym podstawę dla ustalenia ceny ofertowej, a z drugiej
strony dla pozycji decydujących o cenie ofertowej założył nierynkowo niską
(absurdalną) wysokość cen jednostkowych. GKO zgodziła się ze stanowiskiem
RKO, że wykonawca skonstruował cenę oferty na podstawie kosztorysu
ofertowego (załącznik nr 9 do oferty) w taki sposób, aby umożliwiło mu to
uzyskanie przewagi nad pozostałymi wykonawcami, a tym samym pozyskanie
niniejszego zamówienia, gdyż jedynym kryterium wyboru w postępowaniu o
udzielenie tego zamówienia była cena. Tym samym takie działanie tego
wykonawcy należy zakwalifikować jako czyn nieuczciwej konkurencji w
rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Stosownie do art. 3 ust. 1 czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie
sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes
innego przedsiębiorcy lub klienta. Zatem, za czyn nieuczciwej konkurencji może
zostać uznane każde zachowanie wykonawcy sprzeczne z prawem lub dobrymi
obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta
nawet jeżeli nie zostało ono wprost stypizowane jako czyn nieuczciwej
konkurencji w przepisach ustawy. Taki pogląd znajduje oparcie w ust. 2 tego
przepisu, który zawiera otwarty katalog czynów nieuczciwej konkurencji,
odsyłający do przepisów szczegółowych z rozdziału 2 ustawy.
Także w ocenie GKO ustalenie w ofercie cen jednostkowych na poziomie,
który świadczy o ich oderwaniu od realiów rynkowych wyłącznie po to aby
skalkulować cenę oferty w taki sposób aby uzyskać zamówienie, a jednocześnie
wykorzystanie niedookreślonych przez zamawiającego ilości usług jakie
rzeczywiście będą wykonywane po to aby wykonać je po wyższej cenie, aniżeli
odpowiadające regułom rynkowym, narusza dobre obyczaje kupieckie.
Mechanizm przyjęty przez wykonawcę miał bowiem na celu nie zaoferowanie
najkorzystniejszych warunków dla zamawiającego, czy też konkurowanie ceną
lecz uzyskanie (z zastosowaniem nieuczciwych praktyk) zamówienia. Miał on na
celu również utrudnienie dostępu do zamówienia pozostałym wykonawcom,
którzy zgodnie z siwz skalkulowali ceny za poszczególne usługi, a zastosowana
nieuprawniona inżynieria cenowa może być zakwalifikowana jako zagrażająca
interesom samego zamawiającego bowiem rozliczenie faktycznie wykonanych
usług mogło powodować znaczny wzrost wynagrodzenia przy uwzględnieniu cen
nieobjętych kosztorysem inwestorskim. Konsekwencją zatem złożenia oferty
stanowiącej czyn nieuczciwej konkurencji powinno być jej odrzucenie zgodnie z
art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp, którego to obowiązku zamawiający nie wypełnił.
Tym samym naruszone zostały w przedmiotowym postępowaniu podstawowe
zasady udzielania zamówień wymienione w art.. 7 ust. 1 i 3 ustawy Pzp.
GKO nie zgodziła się z twierdzeniem Obwinionego, że wadliwa specyfikacja
w spornym zakresie nie pozwalała kwestionować sporządzonej nieuczciwie
kalkulacji. Nie można bowiem zgodzić się z twierdzeniem, że uczciwe, a zatem
rzetelne zastosowanie mechanizmu kalkulacyjnego także by prowadziło do
ustalenia cen na nierynkowym poziomie nakierowane na nieuczciwe
(nierzetelne) uzyskanie zamówienia. Analiza formularzy ofertowych,
stanowiących załączniki nr 8 i 9 do oferty wybranego wykonawcy
bezsprzecznie musiała wywołać wątpliwości co do rzetelności cen
jednostkowych ze względu na duże i nieuzasadnione różnice cen za niemal
identyczne czynności lub znacząco nierynkowe ich zaniżenie.
GKO nie zgodziła się z twierdzeniem Obwinionego, że wadliwa specyfikacja
w spornym zakresie nie pozwalała kwestionować sporządzonej nieuczciwie
kalkulacji. Nie można bowiem zgodzić się z twierdzeniem, że uczciwe, a zatem
rzetelne zastosowanie mechanizmu kalkulacyjnego także by prowadziło do
ustalenia cen na nierynkowym poziomie nakierowane na nieuczciwe
(nierzetelne) uzyskanie zamówienia. Analiza formularzy ofertowych,
stanowiących załączniki nr 8 i 9 do oferty wybranego wykonawcy
bezsprzecznie musiała wywołać wątpliwości co do rzetelności cen
jednostkowych ze względu na duże i nieuzasadnione różnice cen za niemal
identyczne czynności lub znacząco nierynkowe ich zaniżenie.
W ocenie GKO żaden z wykonawców nie był (obiektywnie) zmuszony
postanowieniami specyfikacji do takiej nieuprawnionej kalkulacji, czego
przykładem są ceny w trzech konkurencyjnych ofertach. Każdy z wykonawców,
decydując się na udział w postępowaniu przetargowym, miał obowiązek
rzetelnie wycenić koszty realizacji każdej czynności składającej się na
przedmiot zamówienia.
GKO zwraca także uwagę, że możliwość skalkulowania ceny w sposób
dowolny nie mogła sanować nieprawidłowości w działaniu wykonawcy Zakład
Usług [...] H. K. z siedzibą w B., które to nieprawidłowości
skutkiem ich bezrefleksyjnego przyjęcia zyskały akceptację komisji
przetargowej i Obwinionego. GKO zwraca także uwagę, że wyjaśnienia
wykonawcy w kontekście ceny rażąco niskiej jednostkowych cen są
ogólnikowe. Nie zawierają bowiem szczegółowej kalkulacji obejmującej
wszystkie wymagane elementy. Tym samym Obwiniony, zatwierdzając wybór
najkorzystniejszej oferty w piśmie z dnia 21 listopada 2013 r. niezasadnie uznał
że wyjaśnienia złożone na podstawie art. 90 ust.1 ustawy Pzp są
satysfakcjonujące oraz, że wykonawca odniósł się w tych wyjaśnieniach do
wymiernych wskaźników. Przede wszystkim te wyjaśnienia nie uwzględniały
kluczowych wskaźników takich jak koszty pracy ludzi (nie tylko sprzętu). Nie
można zatem uznać, że Obwiniony dochował najwyższej staranności przy
przeprowadzeniu przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia tylko
dlatego, że powołał w skład komisji przetargowej najlepszych jakimi
dysponował specjalistów wśród pracowników urzędu miasta. Obwiniony był
świadom istotnych wątpliwości dotyczących cen jednostkowych wskazanych w
ofercie wykonawcy Zakład Usług [...] H.K. , ponieważ oferta
ta była badana w postępowaniu o udzielenie zamówienia pod kątem rażąco
niskiej ceny, jednakże zaniechał w okolicznościach faktycznych sprawy
przeanalizowania ogólnikowych wyjaśnień co do kluczowych cen
jednostkowych i oceny poprawności merytorycznego badania oferty w sytuacji
stwierdzonej tak istotnej rozbieżności w ustalonych cenach jednostkowych
podanych w ofercie. GKO przychyliła się do stanowiska RKO, że obwiniony
mógł nie działać w zamiarze popełnienia umyślnego naruszenia dyscypliny
finansów publicznych, jednak popełnienie tego naruszenia jest skutkiem
niedochowania należytej ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, a
jego wina przejawia się w zaniechaniu nakazania komisji przetargowej
zbadania oferty pod kątem możliwości dopuszczenia się przez wykonawcę
czynu nieuczciwej konkurencji.
GKO podkreśla, że analiza formularzy ofertowych, stanowiących
załączniki nr 8 i 9 do oferty wybranego wykonawcy, z uwagi chociażby na
doświadczenie życiowe Obwinionego, powinna wywołać wątpliwości co
do rzetelności cen jednostkowych ze względu na znaczące różnice cen
(ich zaniżenie) za niemal identyczne czynności. Obwiniony nie mógł
zatem, tylko ze względu na brak informacji o jej niezgodności z prawem
od członków komisji przetargowej, działać w usprawiedliwionym
przeświadczeniu, że oferta jest prawidłowa. Ta okoliczność mogła co
najwyżej świadczyć o nieumyślności działania, a nie powodować
zwolnienie od odpowiedzialności.
Zdaniem GKO uwzględniając fakt, że zaniechanie Obwinionego miało realny
wpływ na wynik postępowania, nie można przypisanego czynu uznać za
znikomo szkodliwy dla finansów publicznych. Także orzeczona kara
upomnienia nie może być uznana za zbyt surową. Jest to bowiem
najłagodniejsza z katalogu kar przewidzianego w uondfp, a w sprawie nie
wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby na zastosowanie nadzwyczajnej
instytucji - odstąpienia od wymierzenia kary.
Wyżej opisane rozstrzygnięcie zaskarżył A. M., zarzucając mu
naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 c ustawy o odpowiedzialności za naruszenie
dyscypliny finansów publicznych poprzez uznanie , że działalnie skarżącego
było sprzeczne z przepisem art. 89. ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo zamówień
publicznych.
Wskazując na powyższe naruszenie wniósł o uchylenie zaskarżonego
orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Regionalnej Komisji
Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy
Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Katowicach i zasądzenie kosztów
postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że w realiach sprawy każdy z
wykonawców miał możliwość zastosowania jednakowego mechanizmu
obniżania i podwyższania cen jednostkowych. Zatem złożenie oferty przez
Zakład Usług [...] H.K. nie zagrażało interesom innych
wykonawców. Mechanizm zastosowany przez Wykonawcę nie stanowił
niedopuszczalnej manipulacji ale był swoistą grą rynkową pozwalającą uzyskać
lepszą pozycję w rankingu złożonych ofert. Przesłanki odrzucenia oferty
stanowią zamknięty katalog określony w art. 89 ust. 1 ustawy Prawo zamówień
publicznych. Jak wskazał ustawodawca w pkt 3 tego przepisu zamawiający
odrzuca ofertę, jeżeli jej złożenie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji w
rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wykładnia
literalna tego przepisu wskazuje w jasny sposób, iż zamawiający zobowiązany
jest odrzucić ofertę , jeżeli w sposób niezaprzeczalny wykazano, że jej złożenie
stanowi czyn nieuczciwej konkurencji.
Stwierdzenie, że Wykonawca manipulował cenami jednostkowymi nie jest
wystarczającym dla stwierdzenia, że oferta winna być odrzucona na podstawie
art. 89 ust. 1. pkt 3 Prawa zamówień publicznych.
Zdaniem skarżącego w toku postępowania przed GKO (a wcześniej przed
RKO) nie wskazano , w jaki sposób działanie Wykonawcy spowodowało
utrudniony dostęp innym podmiotom do zamówienia publicznego. Każdy
uczestnik postępowania miał prawo skalkulować cenę w sposób dowolny , o ile
była ona zgodna z założeniami określonymi w SIWZ , której treść była znana
wszystkim wykonawcom.
Reasumując skarżący wskazał, że samo wykazanie manipulowania
cenami nie jest równoznaczne z zaistnieniem czynu nieuczciwej
konkurencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Na wstępie przypomnieć należy, że organy trafnie ustaliły, że w dniu 24
października 2013 r. w Urzędzie Miejskim w S. wszczęto
postępowanie w trybie przetargu nieograniczonego o udzielenie zamówienia
pn. "Pielęgnacja i wycinka drzew na terenie miasta S. Wartość
Szacunkowa zamówienia wynosiła 780.147 zł. Zgodnie z treścią siwz
przedmiotem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego było:
-wycięcie drzew różnych gatunków i o różnej średnicy pnia, w tym drzew
przydrożnych lub stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia,
-interwencyjne usuwanie drzew, spowodowane między innymi zjawiskami
atmosferycznymi, itp.;
- wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych w drzewostanie, w tym cięć
pielęgnacyjnych- sanitarnych i technicznych oraz awaryjne usunięcie
złamanych, pękniętych lub rozszczepionych konarów drzew stanowiących
zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia;
- frezowanie pni drzew wskazanych przez zamawiającego;
- uprzątnięcie wykrotów i wiatrołomów;
- usuwanie odrostów drzew.
Opis sposobu obliczania ceny zawarto w pkt. 12 siwz. Ustalono w nim, że
wykonawca wpisze ceny jednostkowe dla wszystkich pozycji
wyszczególnionych w załączniku nr 8 wyliczone metodą kalkulacji własnej, a
następnie wyliczy wartości netto poszczególnych pozycji dla zakresu
rzeczowego i cen jednostkowych wyszczególnionych w załączniku 9 –
"Kosztorys ofertowy" i wpisze sumę dla wszystkich pozycji w poz. "Suma
wartości netto". Suma ta stanowiła podstawę obliczenia kosztu świadczenia
usługi w ciągu jednego roku, a dwukrotność kosztu świadczenia usługi
brutto (dwa lata) stanowiła cenę ofertową. Ustalono równocześnie, że
zamawiający będzie realizował zamówienie do wysokości kwoty, którą
zamierza przeznaczyć na ten cel, zakres rzeczowy będzie wynikał z
bieżących potrzeb, a do rozliczenia posłużą ceny jednostkowe za wykonanie
określonej czynności wyszczególnione przez wykonawcę w załączniku nr 8.
Cena jednostkowa miała uwzględnić wszystkie czynności składające się na
wykonanie i wymagania określone dla usługi. W przetargu złożono 4 oferty
złożone przez wykonawców:
1) U. J. S. z R.
– z ceną 700.941,60 zł brutto;
2) 2) Zakład Usług [...] J. Ż. z
B. – z ceną 649.177,20 zł brutto;
3) D. D. B. z B. z ceną 651.790,80 brutto;
4) Zakład Usług [...] H.K. z siedzibą w B. – z
ceną 393.913,80 zł brutto.
Nie wykluczono żadnego wykonawcy i nie odrzucono żadnej oferty. Jedynym
kryterium oceny ofert była cena. Jako najkorzystniejszą wybrano ofertę wykonawcy
Zakład Usług [...] H.K. z siedzibą w B. z ceną 393.913,80
zł.
Sąd podkreśla, iż organy obu instancji trafnie uznały, że w przedmiotowym
postępowaniu wykonawca dopuścił się manipulowania cenami jednostkowymi,
bowiem skonstruował cenę oferty na podstawie kosztorysu ofertowego, a
zamawiający na jego podstawie dokonywał porównywania ofert i wyboru oferty
najkorzystniejszej. Natomiast, ostateczne wynagrodzenie wykonawcy było ustalane
na podstawie cen jednostkowych wyszczególnionych w wykazie "Cen jednostkowych
za wykonanie określonej czynności" (załącznik nr 8 do oferty) za faktycznie
zrealizowane usługi. Ceny jednostkowe wyszczególnione w załączniku nr 8 stanowiły
podstawę skalkulowania rzeczywistego wynagrodzenia wykonawcy. Zamawiający
wymagał wprawdzie podania ceny łącznej oferty wyliczonej na podstawie kosztorysu
ofertowego, jednakże wynagrodzenie należne miało zostać naliczone za faktyczne
wykonane usługi w oparciu o ceny jednostkowe wskazane w załączniku nr 8 do
oferty.
W ocenie sądu GKO ma rację podnosząc, że wykonawca manipulował
cenami jednostkowymi w ten sposób, że wypełniając wykaz "Cen jednostkowych za
wykonanie określonej czynności" wyceniał na zaniżonym poziomie pozycje, które
następnie zawarte zostały w kosztorysie ofertowym i stanowiły podstawę wyceny
oferty. Natomiast, pozostałe pozycje, nieuwzględnione w kosztorysie ofertowym,
zostały przez wykonawcę zawyżone. W efekcie tego część z cen jednostkowych
wskazanych w ofercie wykonawcy okazuje się zbyt niska w porównaniu do stawek
rynkowych, pozostała część z kolei nieproporcjonalnie wyższa od tych stawek.
Sposób skalkulowania ceny oferty przez wykonawcę Zakład Usług Komunalnych
H. K. z siedzibą w B. czynił jego ofertę najtańszą. Jednak wykonawca
ten wskazał de facto takie ceny które doprowadziły w istocie do wypaczenia wyników
przetargu i naruszenia zasad uczciwej konkurencji, co słusznie uznano za czyn
nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o
zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ww. ustawy
czynem nieuczciwej konkurencji jest utrudnianie innym przedsiębiorcom dostępu do
rynku, w szczególności przez:
- sprzedaż towarów lub usług poniżej kosztów ich wytworzenia lub świadczenia albo
ich odsprzedaż poniżej kosztów zakupu w celu eliminacji innych przedsiębiorców;
- nakłanianie osób trzecich do odmowy sprzedaży innym przedsiębiorcom albo
niedokonywania zakupu towarów lub usług od innych przedsiębiorców;
- rzeczowo nieuzasadnione, zróżnicowane traktowanie niektórych klientów;
- pobieranie innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru od sprzedaży;
- działanie mające na celu wymuszenie na klientach wyboru jako kontrahenta
określonego przedsiębiorcy lub stwarzanie warunków umożliwiających podmiotom
trzecim wymuszanie zakupu towaru lub usługi u określonego przedsiębiorcy.
Co jednak istotne, zawarty w tym przepisie katalog czynów nieuczciwej konkurencji
jest katalogiem otwartym, zatem za czyn nieuczciwej konkurencji może zostać
uznane każde zachowanie wykonawcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami,
nawet jeżeli nie zostało ono wprost uznane za czyn nieuczciwej konkurencji.
W tym stanie rzeczy GKO trafnie przyjęła, że w sprawie doszło do naruszenia art. 89
ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp. Przepis ten nakazuje zamawiającemu odrzucenie oferty,
jeżeli jej złożenie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu przepisów o
zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Naruszenie to doprowadziło do udzielenia
zamówienia wykonawcy, którego ofertę należało odrzucić. Zamówienia udzielono
zatem z naruszeniem zasad określonych w art. 7 ust. 1 i 3 upzp. Tym samym
spełnione zostały przesłanki naruszenia dyscypliny finansów publicznych określone
w art. 17 ust. 1c uodfp, zgodnie z którym naruszeniem dyscypliny finansów
publicznych jest naruszenie przepisów o zamówieniach publicznych w inny sposób
niż określony w ust. 1, 1b i 1ba, jeżeli miało ono wpływ na wynik postępowania o
udzielenie zamówienia publicznego, chyba że nie doszło do udzielenia zamówienia.
W ocenie tak GKO jak i sądu, manipulacja cenami podmiotu którego ofertę wybrano
polega na tym, że składający ofertę określa te ceny w ten sposób, że wypełniając
wykaz "Cen jednostkowych za wykonanie określonej czynności" wyceniał na
zaniżonym poziomie pozycje, które następnie zawarte zostały w kosztorysie
ofertowym i stanowiły podstawę wyceny oferty. Natomiast, pozostałe pozycje,
nieuwzględnione w kosztorysie ofertowym, zostały przez wykonawcę zawyżone.
W konsekwencji w kosztorysie ofertowym uwzględniono tylko niższe ceny
jednostkowe. Zamawiający wymagał bowiem podania ceny łącznej oferty wyliczonej
na podstawie kosztorysu ofertowego, jednakże wynagrodzenie należne wykonawcy
miało zostać naliczone za faktyczne wykonanie usługi w oparciu o ceny jednostkowe
wskazane w załączniku nr 8 do oferty. Co istotne, ilość poszczególnych prac
wchodzących w zakres zamówienia miała wynikać z bieżących potrzeb
zamawiającego w trakcie realizacji umowy, zatem sposób skalkulowania ceny oferty
przez wybranego wykonawcę czynił jego ofertę tańszą od pozostałych ofert, ale tylko
pozornie, bowiem ilość poszczególnych usług została określona szacunkowo i mogła
znacznie odbiegać od założeń zamawiającego.
Nie ulega wątpliwości sądu, że wykonawca skonstruował cenę oferty na
podstawie kosztorysu ofertowego w taki sposób, aby umożliwiło mu to uzyskanie
przewagi nad pozostałymi wykonawcami, a tym samym pozyskanie zamówienia
(jedynym kryterium wyboru w postępowaniu o udzielenie tego zamówienia była
cena). Działanie tego wykonawcy należy zatem zakwalifikować jako czyn
nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej
konkurencji . Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy czynem nieuczciwej konkurencji jest
działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza
interes innego przedsiębiorcy lub klienta.
Co do samej odpowiedzialności skarżącego to przypomnieć trzeba, że był on
uprawniony do wykonywania w postępowaniu o udzielenie zamówienia czynności
zastrzeżonych dla kierownika zamawiającego na podstawie § 4 załącznika nr 1 do
zarządzenia Prezydenta Miasta S. Nr [...] z dnia 8 grudnia 2011 r.
zmienionego zarządzeniem nr [...] z dnia 18 lutego 2013 r.
Skarżący, co nie jest sporne, działając na podstawie upoważnienia zatwierdził
informację o wyborze oferty. Był on jednak także uprawniony do podjęcia decyzji o
odrzuceniu oferty, a to oznacza, że w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości
jego odpowiedzialność oparta jest na przepisach art. 18 ust. 2 ustawy Pzp oraz art. 4
ust. 1 pkt 3 uondfp. Istotne znaczenie ma bowiem to, że skarżący wprawdzie nie
działał w zamiarze popełnienia naruszenia dyscypliny finansów publicznych, jednak
popełnił je w skutek niedochowania należytej ostrożności wymaganej w danych
okolicznościach sprawy. Powinien być bowiem świadomy wątpliwości dotyczących
cen jednostkowych wskazanych w ofercie wykonawcy.
Wina skarżącego polegała zatem na zaniechaniu zbadania oferty pod kątem
możliwości uznania jej za czyn nieuczciwej konkurencji.
Nie budzi wątpliwości także orzeczona kara. Organy wzięły bowiem pod
uwagę wagę naruszonych obowiązków, okoliczności czynu, dotychczasową
niekaralność skarżącego za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz
uwzględniły fakt, że działał on nieumyślnie, a na dodatek w błędnym
przeświadczeniu, że wybrana oferta jest prawidłowa, a to ze względu na brak
właściwych informacji pozyskanych od członków komisji dotyczących jej
niezgodności z prawem.
Mając zatem na względzie to wszystko o czym mowa powyżej, sąd uznał
zarzuty skargi za nieuzasadnione.
Podstawą wyroku jest art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło