V SA/Wa 3819/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Asesor sądowy WSA - Tomasz Grzybowski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z (...) kwietnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z (...) lutego 2021 r., odmawiającą J. W. zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Jako podstawę prawną ww. rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa") w zw. z art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. poz. 1842 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Jak wywiedziono w motywach decyzji, we wniosku o przyznanie zwolnienia skarżący oświadczył, że przychód uzyskany w miesiącu kalendarzowym, za który złożył wniosek jest niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r. W związku z powyższym działalność oznaczona kodem PKD, wskazanym we wniosku, musiała być prowadzona również w 2019 r. Analiza akt sprawy wykazała natomiast, że w październiku i listopadzie 2019 r. skarżący nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej oznaczonej według Polskiej Kwalifikacji Działalności (PKD) 2007, kodem 82.30.Z, który podał we wniosku. Zatem w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 zwolnienie nie przysługuje. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, jak też art. 138, art. 107 § 3 i art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, jak i poprzedzającej ją decyzji odmownej oraz orzeczenia co do meritum sprawy. Istota argumentacji skarżącego sprowadza się w powyższym zakresie do tezy, że organ nie powinien był badać przedmiotu (wg PKD) działalności w odniesieniu do listopada 2019 r., jak to uczyniono w decyzji, a tylko na dzień 30 września 2020 r. Zdaniem strony przesłanki obniżenia przychodów wynikającej z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, tj. by przychód był niższy o co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r., nie należy odnosić do przychodów tego samego rodzaju działalności, lecz do obniżenia przychodów z działalności w ogólności (s. 3-5 skargi). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, akcentując niespełnienie przez stronę przesłanki zwolnienia. Sprawę skierowano na posiedzenie niejawne, w trybie art. 15zzs[4] ust. 3 ustawy COVID-19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie odnotować należy, że w spornej decyzji nie kwestionuje się ani tego, że na dzień (...) września 2020 r. skarżący prowadził działalność o kodzie PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r., w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, ani złożonego przez skarżącego oświadczenia, że przychód z jego działalności uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Na tym tle twierdzenie odpowiedzi na skargę (s. 2), że "z danych dostępnych w rejestrze REGON, wynika, że na (...) września 2020 r. skarżący nie prowadził działalności gospodarczej z przeważającym kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek", stanowi niedopuszczalną modyfikację dotychczasowego stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji. Ustalono w niej bowiem, że kod przeważającej działalności 82.30.Z, tzn. uprawniającej do zwolnienia, skarżący dodał wpisem do CEIDG z dnia 12 lipca 2020 r. (s. 2). Wykładnia ww. przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 w zakresie przesłanki obniżenia przychodu jest sporna w istocie co do wyrażenia "przychód z tej działalności", którą organ interpretuje w ten sposób, że działalność prowadzona w listopadzie 2019 r. powinna być jednorodzajowa z tą uprawniającą do zwolnienia, a wykazaną w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień (...) września 2020 r. (art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19). W zaskarżonej decyzji wprost bowiem wywiedziono (s. 2 in fine), że "działalność oznaczona kodem PKD, wskazanym (...) we wniosku, musiała być prowadzona również w 2019 r.", tymczasem skarżący "w listopadzie 2019 r. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej oznaczonej według Polskiej Kwalifikacji Działalności (PKD) 2007, kodem PKD 82.30.Z, który podał (...) we wniosku". To stanowisko interpretacyjne organu zasadnie podważa strona skarżąca. Nie zyskało ono bowiem aprobaty w bieżącym orzecznictwie sądów administracyjnych. Zapatrywanie organu nie uwzględnia w tym zakresie, co trafnie podnosi się w skardze, kontekstu systemowego wskazanego unormowania, tj. w szczególności ust. 11 art. 31zo ustawy COVID-19. Skoro bowiem zgodnie z tym ostatnio wymienionym przepisem, prawodawca "wymaga, aby płatnik składek prowadził na dzień (...) września 2020 r. określony rodzaj działalności i ten wymóg (...) weryfikuje w oparciu o dane z rejestru REGON/CEIDG, a nie ustanawia takiego obowiązku na inny dzień, to nie można od wnioskodawców wymagać spełnienia dodatkowych, pozaustawowych kryteriów" (vide niepr. wyrok tut. Sądu o sygn. V SA/Wa 2716/21, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo). Pogląd ten skład orzekający podziela. Zatem zwolnieniem z opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy prowadzący wskazane w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 rodzaje działalności według stanu na dzień (...) września 2020 r. Zgodzić się tym samym należy ze skarżącym, że przesłanka obniżenia dochodów odnosi się do prowadzenia działalności gospodarczej in genere i nie jest związana z rodzajem działalności, która uprawnia do zwolnienia; innymi słowy nie jest tak, że również w listopadzie 2019 r. skarżący powinien był prowadzić działalność oznaczoną kodem PKD 82.30.Z. Wyrok wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem stan faktyczny sprawy nie jest dyskusyjny, a odmowa zwolnienia wiązała się z niewłaściwą interpretacją i w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniem art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Nie doszło tym samym do naruszenia prawa procesowego, w tym przepisów powołanych w skardze, skoro błąd leżał w (cząstkowej) decyzji interpretacyjnej, nie zaś co do ustaleń faktycznych. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego organowi pozostaje tym samym subsumpcja dokonanych ustaleń pod ww. unormowanie z uwzględnieniem wykładni dokonanej w niniejszym orzeczeniu.