V SA/Wa 3834/15
WyrokWSA w Warszawie2016-09-16
Skład orzekający: Marek Krawczak, Andrzej Kania, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej, jeśli dane wykazane w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2009 r. były zawyżone, a uczniowie nie posiadali na ten dzień aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej, jeśli dane wykazane w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2009 r. były zawyżone, a uczniowie nie posiadali na ten dzień aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Podstawą do naliczenia subwencji są dane z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a kluczowe jest posiadanie przez uczniów orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną na ten dzień lub przed nim.Stan faktyczny
Urząd Kontroli Skarbowej wykrył, że Powiat K. uzyskał nienależnie kwotę części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości 562.132,00 zł z powodu zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych. Minister Finansów decyzją zobowiązał Powiat do zwrotu tej kwoty. Powiat wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Skarżący podnosił, że subwencja została przyznana zgodnie z prawem, a środki zostały wykorzystane na edukację uczniów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2016 r. sprawy ze skargi Powiatu K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 oddala skargę
Urząd Kontroli Skarbowej w S. przeprowadził w Powiecie [...] (dalej także: "Powiat", "Strona", "Skarżąca") kontrolę dotyczącą celowości i zgodności z prawem gospodarowania wybranymi środkami publicznymi w 2010 r. O wynikach tej kontroli Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów, wskazując, że Powiat uzyskał nienależną kwotę części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości 562.132,00 zł.
Minister Finansów wszczął wobec powiatu postępowanie w przedmiocie zwrotu ww. kwoty, o czym poinformował Stronę pismem z dnia 23 września 2014 r. Powiat w piśmie z dnia 6 października 2014 r. wyjaśnił, że co prawda nie wszystkie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego były datowane na dzień 30 września 2009 r., jednak wynikało to z ich późniejszego dostarczenia, a nie z braku jako takich. Ponadto koniecznym było ciągłe kształcenie dzieci.
W kolejnym piśmie z 8 grudnia 2014 r. Powiat uwzględnił częściowo zarzut nienależnego pobrania subwencji w kwocie 33 940 zł., co wynikało z błędnego zakwalifikowania 16 uczniów do wagi P30 i zwrócił tą kwotę.
Minister Finansów decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 198; dalej: "u.d.j.s.t.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a.") zobowiązał Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 w wysokości 562.132,00 zł.
W uzasadnieniu Minister Finansów wskazał, iż w wyniku błędnych danych wykazanych w systemie informacji oświatowej przez dyrektorów szkół, liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 128,7997 uczniów.
Pismem z dnia 9 stycznia 2015 r. Powiat wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając Ministrowi naruszenie:
– art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak zebrania i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;
– art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. przez jego błędna wykładnię prowadzącą do uznania, że subwencja oświatowa jest zawyżona również w przypadku wykorzystania jej zgodnie z przeznaczeniem na edukację uczniów którzy wymagają określonego kształcenia specjalnego;
– art. 78 § 1 w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. przez brak odniesienia się do złożonych środków dowodowych.
W uzasadnieniu wniosku podkreślano, że naliczenie subwencji było uzasadnione, albowiem dzieci niepełnosprawne przebywały i przebywają w ośrodku, a ich stan zdrowia wskazuje, że to się nie zmieni, ponieważ ich upośledzenia mają charakter trwały i nieodwracalny. Zatem nie można mówić w sprawie o braku ciągłości. Zaznaczono, że uczniowie ci realizowali obowiązek szkolny, a środki z subwencji zostały wykorzystane na zgodnie z jej przeznaczeniem na potrzeby związane z ich kształceniem.
Minister Finansów wydał w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2014 r.
W uzasadnieniu Minister zaznaczył, że podział części oświatowej subwencji ogólnej odbywa się w oparciu o uregulowania zawarte m. in. w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756; dalej: "Rozporządzenie"). Algorytm przewidywał odrębne wagi zgodnie z którymi przy podziale środków mogli być uwzględniani jedynie uczniowie/wychowankowie posiadający na dzień 30 września 2009 r.:
– orzeczenia, o których mowa w art. 71 b ust. 3-3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej: "u.s.o.")., tj. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w opisie wagi P2 i P36;
– opinie, o których mowa w art. 71 b ust. 3 i 3a ww. ustawy, tj. opinie dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych, szkołach podstawowych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych, ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych, poradniach psychologiczno-pedagogicznych (waga P38).
Podstawą dla wyliczenia wysokości subwencji są m. in. dane dotyczące liczby uczniów/wychowanków w danym roku szkolnym, wykazywane w systemie informacji oświatowej. Natomiast podstawę do wykazywania uczniów/wychowanków objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010, stanowiły orzeczenia oraz opinie publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie/wychowankowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w tym orzeczeniu.
W przypadku Powiatu Minister, na podstawie przeprowadzonej kontroli oraz zgromadzonej dokumentacji ustalił, że błędnie wykazano liczbę uczniów/wychowanków w:
– Ośrodku Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczym w K. zawyżono o 7 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P36 oraz zawyżono o 3 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P38;
– Ośrodku Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczym w O. zawyżono o 2 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P36;
– [...] Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w K. (Szkoła Podstawowa [...]) zawyżono o 4 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P2;
– [...] Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w K. (Gimnazjum [...]) zawyżono o 2 uczniów liczbę uczniów ogółem, tym samym zawyżono o 2 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P2 i P26 oraz zawyżono o 5 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P2;
– [...] Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w K. (Gimnazjum [...] i [...] Szkoła Podstawowa) zawyżono o 2 uczniów liczbę uczniów ogółem;
– [...] Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w K. (internat) zawyżono o 2 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P33 oraz zawyżono o 16 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P30.
Powyższe zaowocowało zawyżeniem liczby uczniów przeliczeniowych o 128,7997 uczniów. Część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010 dla Powiatu została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 12 001 225,00 zł. Bez tego zawyżenia wynosi ona 11 439 093,00 zł., a powstała różnica w wysokości 562 132 stanowi kwotę nienależnie pobranej subwencji.
Minister podkreślił, że przepis art. 37 ust. 2 u.d.j.s.t. stanowi o bezwzględnym obowiązku zobowiązania do zwrotu kwot nienależnych, chyba, że jednostka samorządu terytorialnego zwróci je sama.
Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 37 ust. 2 u.d.j.s.t., albowiem kwestia prawidłowego bądź nieprawidłowego wykorzystania pobranej subwencji nie ma wpływu na okoliczność, czy była ona należna. Przedmiotem postępowania jest bowiem prawidłowość otrzymania, a nie wykorzystania środków.
Ponadto wskazano, że w przypadku gdy orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zostało wydane po dniu 30 września 2009 r., jednostka samorządu terytorialnego mogła ubiegać się o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 z kryterium II - wzrost zadań w I półroczu roku budżetowego 2010. W ten sposób zagwarantowano jednostkom samorządu terytorialnego dodatkowe środki w przypadku wzrostu liczby uczniów wymagających stosowania specjalnych metod i form pracy.
Minister nie zgodził się z zarzutami naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, albowiem uznał, że zebrana dokumentacja w sprawie była kompletna i wystarczająca do wydania rozstrzygnięcia.
Ponadto odniesiono się do wniosków dowodowych Strony, dotyczących poszczególnych wychowanków, przyjmując, że ich wykazanie w systemie informacji oświatowej było nieprawidłowe na dzień 30 września 2019 r.
Decyzja Ministra Finansów stała się przedmiotem skargi Powiatu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniesiono o jej uchylenie. W skardze zarzucono naruszenie:
– art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżąca zobowiązana jest do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010, podczas gdy powyższa subwencja została przyznana zgodnie z obowiązującym prawem;
– art. 1 pkt 5 i 5a ustawy w zw. z art. 71 b ust. 1 i 2 u.s.o. poprzez nakazanie zwrotu subwencji pobranej na osoby, które będąc osobami niepełnosprawnymi faktycznie pozostawały w ośrodkach leczniczych i były objęte w nich opieką;
– art. 7 i 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej i bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
– art. 77 i 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie dowodu wskazanego przez stronę;
– § 3 Rozporządzenia poprzez uznanie, że subwencja udzielona została z naruszeniem algorytmu jej naliczania, stanowiącego załącznik do niniejszego rozporządzenia, podczas gdy została ona naliczona prawidłowo w zakresie kwoty ponad 33.940,07 zł.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skoro podstawą do udzielenia subwencji są orzeczenia i opinie, o których mowa w ustawie o systemie oświaty, to nie można mówić o bezpodstawnym jej przyznaniu w sytuacji, w której przedmiotowe orzeczenia i opinie zostały wydane, choćby w terminie późniejszym - o ile dotyczą właściwego etapu edukacyjnego.
Zaznaczono, że obowiązek terminowego dostarczenia odpowiednich dokumentów na dany etap edukacyjny obciąża opiekunów dzieci, a procedura wydania opinii lub orzeczenia często jest przewlekła, w związku z czym dochodzi do sytuacji, w których orzeczenie wydawane jest w terminie późniejszym, co jest niezależne od Powiatu [...], a często wynika z sytuacji losowych. Tym niemniej, uczniowie i wychowankowie, których wykazanie w systemie informacji oświatowej jest przez Ministra kwestionowane, w istocie wymagali dalszego kształcenia specjalistycznego, brali udział w zajęciach i środki pobrane z subwencji zostały w tym celu wykorzystane.
Strona podkreśliła także, że zarówno w decyzji Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r., jak i decyzji z [...] lipca 2015 r. zobowiązano Powiat do zwrotu kwoty 562.132,00 zł. podczas gdy kwota, w wysokości 33.940,07 zł, o której mowa była wcześniej, została przez Skarżącą zwrócona do Skarbu Państwa w dniu 8 grudnia 2014 r., co powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa - art.145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami skargi.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakreślonych tymi przepisami granicach, sąd stwierdza, że kontrolowana decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie była prawidłowość decyzji Ministra Finansów, nakładającej na stronę obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;
2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
Sąd w pełni podziela ustalenia dokonane w tym zakresie przez Ministra Finansów i uznaje je za własne.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia wskazanego wyżej art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. stwierdzić należało, że jest on niezasadny. Przedmiotem prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania był zwrot przez zobowiązaną nienależnie otrzymanej kwoty, w części powiatowej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010. Sytuację uzyskania przez jednostkę samorządu terytorialnego kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej reguluje cytowany wyżej art. 37 u.d.j.s.t.
W myśl art. 71b ust. 1 u.s.o. kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a ww. ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5. Zgodnie z art. 71b ust. 3 u.s.o. opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.
Art. 71b ust. 5 u.s.o. zobowiązuje Starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego.
Należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. Nr 49, poz.463 ze zm., dalej: "ustawa o SIO"). Stosownie do art. 4 ust.1 tej ustawy szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 3 ust.3 pkt 1 lit. h) ustawy o SIO powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b u.s.o., albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Dane, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1, są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 ustawy o SIO).
Mając na uwadze powyższe należy zgodzić się z Ministrem, że orzeczenie o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. nie stwierdzają u ucznia niepełnosprawności, gdyż orzeczenia o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności wydawane są przez Powiatowe Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności i Stopniu Niepełnosprawności na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. W ocenie sądu z powyższych przepisów ustawy o systemie oświaty jednoznacznie wynika, że warunkiem objęcia dziecka kształceniem specjalnym jest posiadanie przez niego orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego.
Konsekwencją uregulowań ustawowych dotyczących kształcenia specjalnego są zapisy przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 22 grudnia 2009 r. Zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustalony został na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. Zgodnie z opisami wag P2, P36 i P38, przy wagach tych mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r., którzy posiadali orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności wymienione w opisie tych wag, a w przypadku dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim uczestniczący w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych - orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, a nie wszyscy uczniowie niepełnosprawni wykazani w systemie informacji oświatowej. Zatem w przedmiotowej sprawie badaniu i ocenie podlegało uzyskanie przez skarżącą części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010.
Minister Finansów ustalił, że w części powiatowej część oświatowa subwencji ogólnej dla Powiatu [...] została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów m.in. przy wagach P2, P36 i P38. Uczniowie ci nie posiadali według stanu na dzień 30 września 2009 r. aktualnych orzeczeń poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego bądź posiadali orzeczenia wydane z uwagi na jedną niepełnosprawność, a nie niepełnosprawności sprzężone.
W związku z tym, że jedyną podstawą do ujmowania uczniów przy dodatkowych wagach P2, P36 i P38 były orzeczenia, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o., które uczniowie powinni byli posiadać na dzień 30 września 2009 r. nie można uznać, że przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy dodatkowych wagach mogli zostać uwzględnieni uczniowie, którzy takie orzeczenia uzyskali po dniu 30 września 2009 r. nawet jeżeli były to orzeczenia wydane na czas nieokreślony, albo posiadający orzeczenia na poprzedni etap nauki bądź na nieaktualny rok szkolny.
W tym miejscu Sąd zauważa, że jeżeli uczeń posiadał orzeczenie na poprzedni etap edukacyjny, na okres roku szkolnego wskazany w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, który upłynął, winien był uzyskać następne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 3 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydawane były na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego, okres kształcenia w danej szkole albo na czas nieokreślony. Podobny zapis zawierał również § 9 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r., który przewidywały wydanie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okres kształcenia w danej szkole.
Minister Finansów dokładnie wyjaśnił stan faktyczny przedmiotowej sprawy oraz w sposób wyczerpujący rozpoznał cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zostały ustalone w oparciu o przekazany przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. wynik kontroli z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] przeprowadzonej w szkołach prowadzonych przez stronę w zakresie prawidłowości realizacji obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej (okres badany 2010) oraz na podstawie wyjaśnień Ministra Edukacji Narodowej. Urząd Kontroli Skarbowej w S. przeprowadził kontrolę w ramach kompetencji określonych w przepisach ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2015r., poz. 553, ze zm.). Podstawę do przeprowadzenia kontroli stanowił art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, który stanowił m.in., że do zadań Urzędów Kontroli Skarbowej należy kontrola zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi.
Sąd także stwierdza, że podział części oświatowej subwencji ogólnej odbył się z uwzględnieniem zakresu realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, w tym przez stronę zadań oświatowych ustalonego na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. i na dzień 10 października 2009 r. Zgodnie z § 6 pkt 1 lit. k rozporządzeniem z 16 grudnia 2004 r. w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa wart 71b ust. 3-3b u.s.o., w tym orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego i orzeczeń o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Dlatego też nie można zgodzić się z akcentowaną w skardze tezą Powiatu, że finansowane i wykazywane w SIO jest dziecko i jego niepełnosprawność. Kształceniem specjalnym obejmuje się uczniów niepełnosprawnych na podstawie orzeczeń poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego. Dlatego też uzyskanie części oświatowej subwencji ogólnej w określonej wysokości uzależnione jest od posiadania przez ucznia orzeczenia, o którym mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. Słusznie zatem organ stwierdził, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie mogło mieć znaczenia, że uczeń, faktycznie w placówce przebywa i pozostaje niepełnosprawny, gdyż warunkiem koniecznym uzyskania subwencji było m.in. legitymowanie się przez danego ucznia określonym aktualnym orzeczeniem.
Sąd dodatkowo wyjaśnia, że podstawą przyznania subwencji w określonej wysokości jest posiadanie orzeczenia wydanego zgodnie z art. 71b ust. 3 u.s.o. Wskazuje na to przepis art. 71b ust. 5 u.s.o., który obliguje Starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, ale tylko w odniesieniu do dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Ponadto przepisy rozporządzenia z 22 grudnie 2009 r. w sposób wyraźny uzależniają przyznanie określonej wagi od posiadania orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 u.s.o. Dlatego Dyrektor Szkoły/Ośrodka nie był uprawniony do wprowadzenia do systemu informacji oświatowej informacji o uczniach z niepełnosprawnością sprzężoną, jeżeli nie dysponował najpóźniej w dniu 30 września danego roku, tj. w dacie aktualizacji i przekazywania danych SIO orzeczeniem o takiej niepełnosprawności wydanym zgodnie z art. 71b ust. 3 u.s.o.
Za niezasadny również sąd uznał zarzut naruszenia przez Ministra Finansów art. 77 i 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. Organ ten wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną decyzji.
Minister Finansów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Wyjaśnił, dlaczego warunków do wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r, a następnie uwzględnienia przy naliczaniu, w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej dla zobowiązanej na rok 2010 nie spełniali uczniowie nie posiadający na dzień 30 września 2009 r. aktualnych orzeczeń poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, a także dlaczego warunków do przeliczenia wagą przeznaczoną dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi nie spełniali uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na jedną niepełnosprawność.
Przekazana przez stronę skarżącą przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumentacja wychowanków (oświadczenia dyrektora OREW w O. i OREW w K., wyjaśnienia dyrektora SOW w K., księga wychowanków, dziennik lekcyjny kształcenia zintegrowanego, dziennik zajęć rewalidacyjno- wychowawczy) nie potwierdzała również, że uczniowie (wychowankowie) według stanu na dzień 30 września 2009 r. spełniali warunki do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 przy wagach P2, P36 i P38.
Prawidłowo również Minister Finansów wyjaśnił, że jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010, stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, a dzieci i młodzież dla których w danej szkole lub placówce organizowane są zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze - orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. W związku z powyższym okoliczności, na które powoływała się strona, m.in. fakt, że obowiązek terminowego dostarczenia odpowiednich dokumentów na dany etap edukacyjny obciąża opiekunów dzieci, a procedura wydania opinii lub orzeczenia często jest przewlekła, w związku z czym dochodzi do sytuacji, w których orzeczenie wydawane jest w terminie późniejszym, co jest niezależne od Powiatu nie mogły mieć wpływu na decyzję zobowiązującą do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010.
Przepis art. 37 u.d.j.s.t. nie przewiduje bowiem takich przesłanek wydania decyzji. W związku z powyższym bezzasadny pozostaje zarzut naruszenia przez Ministra Finansów art. 7 i 8 k.p.a. To, że decyzja jest niezgodna z żądaniem strony skarżącej nie stanowi w żaden sposób naruszenia zasady określonej w art. 8 k.p.a.
Za niezasadny należy uznać zarzut Skarżącego naruszenia przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010, poprzez uznanie, że subwencja udzielona została z naruszeniem algorytmu jej naliczania, stanowiącego załącznik do niniejszego rozporządzenia, podczas gdy została ona naliczona prawidłowo w zakresie kwoty ponad 33.940,07 zł.
W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu administracji, iż otrzymana przez Powiat część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2010 została skalkulowana zgodnie z algorytmem określonym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r., a podstawę jej wyliczenia stanowiły dane zweryfikowane przez Powiat wykazane w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2009 r. Dopiero bowiem kontrola Urzędu Kontroli Skarbowej w S. wykazała, że w systemie informacji oświatowej wykazane były niezgodne dane ze stanem faktycznym. Ponadto, Ministerstwo Edukacji Narodowej na podstawie analizy danych uzyskanych w wyniku przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. kontroli, a także analizy danych statystycznych wykazanych przez placówki oświatowe prowadzone przez Powiat przedstawiło swoje stanowisko w zakresie nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej przyznanej Powiatowi na rok 2010. Wobec powyższego nie można mówić o naruszeniu algorytmu.
W odniesieniu do stanowisko Powiatu zawartego w skardze, iż nawet gdyby uznać, że decyzja jest zasadna, to podana w decyzji kwota subwencji przeznaczona do zwrotu, powinna być pomniejszona o 33.940,07 zł, a więc wynosić 528.191,93 zł Sąd wskazuje, iż wskazana przez stronę skarżącą kwota 33.940,07 zł, to kwota wynikająca z nieprawidłowo przeliczonych 16 wychowanków wagą P30 w [...] Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w K., tym samym stanowi ona część kwoty wskazanej do zwrotu w decyzji Ministra.
Należy zauważyć, iż dopiero w dniu 8 grudnia 2014 r., tj. po dwóch latach od otrzymania wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w S. Powiat dokonał częściowego zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010.
W ocenie Sądu, fakt zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji tuż przed wydaniem i doręczeniem decyzji organu I instancji przemawia przede wszystkim za prawidłowością ustaleń Urzędu Kontroli Skarbowej w S. oraz Ministra zawartych w zaskarżonej decyzji. Ponadto, sama Skarżąca w żaden sposób nie wykazała aby wskazane przez nią ewentualne naruszenie przez organ administracji przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. pociągnęło dla niej jakieś skutki ujemne.
Uwzględniając powyższe oraz zakres kognicji sądu administracyjnego należy podkreślić, że kluczowym zagadnieniem będącym przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ustalenie, czy wynik postępowania administracyjnego w danej sprawie odpowiada prawu. Sąd może uchylić zaskarżoną decyzję dopiero w razie stwierdzenia, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba zatem powiedzieć, że nie każde naruszenie prawa materialnego czy procesowego, którego dopuściłyby się organy administracji publicznej musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli naruszenie tych przepisów miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów ma natomiast wpływ na wynik sprawy wówczas, kiedy w ustalonym stanie faktycznym ich prawidłowe zastosowanie prowadzić musi do uzyskania odmiennych od osiągniętych przez organ rezultatów. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wszystkie zarzuty skargi są niezasadne. Ponadto, Sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
W tym stanie rzeczy, uznając decyzję za prawidłową, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło