V SA/Wa 386/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-28
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Piotr Piszczek, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odpowiedzialności płatnika w związku z nieuiszczeniem opłaty za przekroczenie kwoty krajowej dla dostawców hurtowych mleka została wydana prawidłowo, z uwzględnieniem przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z powodu rażącego naruszenia prawa. Uzasadnienie decyzji organów obu instancji nie zawierało ustaleń faktycznych dotyczących kwoty opłaty, a także nie odnosiło się do istotnych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, co uniemożliwiło sądowi ocenę legalności działań organów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego (ARR) utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR o stwierdzeniu odpowiedzialności płatnika (podmiotu skupującego mleko) za nieuiszczenie opłaty związanej z przekroczeniem kwoty krajowej dla dostawców hurtowych w roku kwotowym 2014/2015. Skarżąca spółka kwestionowała nadanie jej statusu płatnika i nałożenie odpowiedzialności. Sąd administracyjny uznał obie decyzje za nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądził od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. w W. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie: 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2015 r., 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz M. w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego (ARR) w [...] decyzją z dnia [...] października 2015 roku – stosownie do treści art. 30 § 4 i art. 47 § 4, art. 53 § 4 oraz 52 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. z. ) oraz art. 18 ustawy z dnia 10 lipca 2015 roku o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 roku, poz. 1419) w zw. z art. 40 ust. 1 oraz art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 50 z późn. zm.) – stwierdził odpowiedzialność płatnika, podmiotu skupującego, tj. [...] Sp. z o.o. w [...] tytułem nie wpłacenia na rachunek bankowy OT ARR w [...] w terminie określonym w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 50 ze zm.) opłaty naliczanej w związku z przekroczeniem przez dostawców hurtowych w roku kwotowym 2014/2015 kwoty krajowej przeznaczonej dla dostawców hurtowych, o czym mowa w art. 33 ust. 1 ww. ustawy.
Wobec powyższego zobowiązał [...] Sp. z o.o. do wniesienia opłaty w wysokości 45788,10 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi przez podmiot skupujący od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności do dnia zapłaty należności wskazanego wzoru.
W uzasadnieniu wskazał, że Skarżąca jako podmiot skupujący – stosownie do treści art. 36 ust. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych – zobowiązana była do wniesienia stosownej opłaty przed 1 października każdego roku kalendarzowego.
Płatnik uchybił temu obowiązkowi, ponieważ nie przekazał opłaty w ustawowym terminie, jak stanowi ww. art. 36 ust. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych.
Zgodnie z art. 40 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w sprawach nieuregulowanych w ustawie do opłat , dopłat i zaliczek na poczet opłaty stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa. Natomiast zgodnie z art. 54 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli wysokość odsetek nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r., poz. 1529) za traktowane przesyłki listowej jako przesyłki poleconej.
W omawianym zakresie organ ustalił odpowiedzialność płatnika na warunkach i zasadach określonych w art. 30 § 4 i art. 47 § 4 ustawy – Ordynacja podatkowa.
2. W efekcie wniesionego odwołania Prezes ARR – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 kpa – decyzją z dnia [...] grudnia 2015 roku utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.
W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do treści art. 36 ust. 2 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych dostawca hurtowy w terminie określonym w art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004, tj. przed 1 października, jest obowiązany do wniesienia podmiotowi skupującemu ustalonej w stosunku do niego w drodze decyzji należnej opłaty, który jest odpowiedzialny za pobieranie opłat z tytułu nadwyżek w dostawach uiszczanych przez producentów.
Stosownie do treści art. 36 ust. 6 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, upoważnionym do żądania wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej, obowiązku wynikającego z decyzji ustalającej wysokość należnej opłaty dla dostawcy hurtowego, jest podmiot skupujący wskazany w tej decyzji.
Jednocześnie zgodnie z art. 36 ust. 3 ww. ustawy, podmiot skupujący jest obowiązany przekazać opłatę na rachunek bankowy oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę dostawcy hurtowego w terminie określonym w art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004 tj. przed 1 października każdego roku podmioty odpowiedzialne za opłaty wyrównawcze wpłacają do właściwego organu należną kwotę zgodnie z zasadami ustanowionymi przez Państwo Członkowskie.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004 w przypadku niewywiązania się z terminu płatności określonego w ust. 1 należne sumy zostają obciążone odsetkami rocznymi, w wysokości równej trzymiesięcznym stopom referencyjnym obowiązującym na dzień 1 października każdego roku, zgodnie z załącznikiem 2, zwiększonym o 1 punkt procentowy.
Wobec powyższego podmiot skupujący [...] sp. z o. o. obowiązany był do pobrania od dostawców hurtowych należnych opłat, ustalonych przez Dyrektora OT ARR w [...] na podstawie art. 36 ww. ustawy oraz wpłacenia ich na rachunek OT ARR w [...] przed dniem [...] października 2015 r.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w sprawach nieuregulowanych w ustawie do opłat stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności oraz rozkładania płatności na raty, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004. Uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie Ordynacja podatkowa, przysługują dyrektorowi oddziału terenowego Agencji, jako organowi pierwszej instancji oraz Prezesowi Agencji jako organowi odwoławczemu.
Zgodnie z art. 30 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa płatnik, który jest zobowiązany do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu, a nie wykonał powyższych obowiązków odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany, a niewpłacony.
Jednocześnie § 4 wyżej powołanego przepisu stanowi, iż w sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi okoliczność o której mowa powyżej wydaje decyzję o odpowiedzialności podatkowej płatnika, w której określa wysokość należności z tytułu niepobranego lub pobranego , a niewpłaconego podatku.
Ponadto zgodnie z art. 53 § 1 i 4 ww. ustawy od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki te są naliczane od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego.
Podmiot skupujący mleko jako płatnik jest obowiązany do samodzielnego obliczania odsetek za zwłokę (art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej) i wpłacenia ich bez wezwania dyrektora OT ARR (art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej).
Odnosząc się do zarzutów strony zawartych w treści odwołania wskazano, iż potraktowanie podmiotu skupującego jako płatnika musi być rozpatrywane łącznie na podstawie zarówno art. 8 Ordynacji podatkowej jak i art. 36 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Niewątpliwie to Dyrektor OT ARR ustala w drodze decyzji wysokość należnej opłaty, jednakże to podmiot skupujący na mocy ustawy został upoważniony do żądania wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku z niej wynikającego, w przypadku gdy dostawca hurtowy nie wniesie ustalonej w stosunku do niego opłaty dobrowolnie. Nadanie podmiotowi skupującemu przymiotu płatnika miało na celu usprawnienie poboru opłat i zapobieżenie możliwości uchylania się od ich płacenia przez dostawcę hurtowych. Ponadto należy wskazać, iż o tym czy dany podmiot jest płatnikiem przesądzają zadania jakie wykonuje, bez względu na to czy w o przepisach go kreujących wyraźnie tak go określono. Decyduje zatem treść nałożonych przez przepisy prawa obowiązków i ich szczegółowa analiza. Kluczowe znaczenie w tym względzie mają art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004 oraz art. 36 ust. 6 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Wskazany powyżej art. 15 ust. 1 Rozporządzenia czyni podmioty skupujące odpowiedzialnymi za pobieranie opłat a nie tylko za ich przekazanie na rachunek bankowy właściwego oddziału terenowego Agencji. Natomiast art. 36 ust. 6 ustawy daje nie Dyrektorowi OT ARR, nie Prezesowi ARR a podmiotowi skupującemu upoważnienie do żądania w drodze egzekucji administracyjnej wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ustalającej w stosunku do dostawcy hurtowego wysokość należnej opłaty.
Zgodnie z art. 30 § 4 Ordynacji podatkowej organ ma obowiązek wydania decyzji o odpowiedzialności płatnika określającej wysokość niepobranego lub pobranego i niewpłaconego podatku, gdy stwierdzi, że płatnik nie wykonał obowiązków o których mowa w art. 8 ww. ustawy, to jest nie obliczył podatku, nie pobrał go i nie wpłacił we właściwym terminie organowi podatkowemu. Skoro ustawodawca jednoznacznie uzależnia wydanie decyzji o odpowiedzialności płatnika od stwierdzenia niewykonania obowiązków przez płatnika i zakresu niewykonania tych obowiązków, to tylko te okoliczności muszą być zbadane w postępowaniu podatkowym. Ustalenie, czy podatnicy od których płatnik miał pobrać podatek, zapłacili ten podatek w prawidłowej wysokości jest istotne dopiero na etapie wykonania decyzji o odpowiedzialności płatnika, a nie na etapie orzekania o niej (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2012 r. II FSK 2670/10, wyrok NSA z dnia 11 lipca 2012 r. II FSK 25/11).
Nawiązując natomiast do zarzutu strony odnośnie naruszenia treści art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Organ wskazał, iż decyzja nr [...] z dnia [...] października 2015 r. o odpowiedzialności płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie została wydana prawidłowo w oparciu o przepisy ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych oraz przepisy Ordynacji podatkowej. Natomiast zarzuty strony, iż z uzasadnienia przedmiotowej decyzji nie wynika który rolnik nie dokonał wpłaty należnej opłaty, ani jaka kwota nie została wpłacona na konto podmiotu skupującego nie mogą stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 20 września 2011 r. II GSK 870/10 to normy prawa materialnego decydują jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Ustaleń wymagają fakty mające obiektywne znaczenie dla załatwienia sprawy, nie zaś te które według strony mogą mieć wpływ na jej wynik. Jednocześnie zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2011 r. I OSK 1258/11 fakt, że strona nie zgadza się z przyjętym przez organ sposobem rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza, iż rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny. Dyrektor OT ARR w [...] dokonał dokładnej analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie oraz podjął wszelkie niezbędne kroki mające na celu ustalenie stanu faktycznego.
Odnosząc się do zarzutu strony odnośnie nieotrzymania od ARR tytułu wykonawczego (tj. oryginału decyzji określającej wysokość należnej opłaty wraz ze stwierdzeniem ostateczności i wykonalności) Organ wskazał, iż w odpowiedzi na wniosek strony, dyrektor OT ARR w [...] w dniu [...] listopada 2015 r. przekazał [...] sp. z o .o. uwierzytelnione kopie decyzji w sprawie ustalenia wysokości należnej opłaty oraz decyzji o przyznaniu pomocy polegającej na rozłożeniu na nieoprocentowane raty należnej opłaty za przekroczenie kwot indywidualnych w roku kwotowym 2014/2015 wydane w stosunku do producentów mleka, którzy w roku kwotowym 2014/2015 przekroczyli posiadane kwoty indywidualne.
3. W skardze – postulującej uchylenie decyzji Organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego postawiono następujące zarzuty :
a) nieważności - braku przepisów prawa (materialnego) umożliwiającego Organowi nadania Spółce statusu "płatnika" oraz orzeczenia wobec Spółki odpowiedzialności płatnika i zobowiązania Spółki do zapłaty kwoty 45.788,10 zł;
b) naruszenia przepisu art. 36 ust. 3 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych;
c) naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1 i 107 § 3 w związku z art. 3 § ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych;
d) naruszenie art. 8 Ordynacji podatkowej w związku z art. 40 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych;
e) naruszenie przepisów art. 30 § 4, 47 § 4, 53 § 4 i 52 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 40 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych;
f) naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa w związku z art. 3 § 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, tak przez Organ I instancji, jak i II instancji.
W uzasadnieniu Skarżąca ,,pozwoliła sobie na zacytowanie odwołania w całości."
4. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tego aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obowiązującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwieniem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych – co do zasady - sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje – w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych – kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność ( a niekiedy bezczynność) tego organu. Nie może zatem – co do zasady – zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych – w pierwszym rzędzie weryfikowana poprzez pryzmat podstawowych zasad postępowania administracyjnego - stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparaty administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa ( vide P. Piszczek: Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego w świetle orzecznictwa NSA, Episteme 2008, nr 79, s. 21-54).
III. W powyższym kontekście – stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. – należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego – Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm. ( dalej k.p.a.) lub w innych przepisach (np. w art. 247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa- Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej o.p.). Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.
Za usprawniające tok postępowania administracyjnego należy uznać rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 145 § 3 p.p.s.a. polegające na tym, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 tego przepisu, Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza to postępowanie.
IV. Kolejną - istotną zmianą - służącą usprawnieniu postępowania administracyjnego jest przyznanie sądom administracyjnym uprawnienia do merytorycznego orzekania (art. 145a p.p.s.a.), które stanowi odstępstwo od funkcjonującego równolegle modelu kasacyjnego. Celem zmian jest przyznanie sądowi – w zakresie objętym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 p.p.s.a. - uprawnienia zobowiązania organu w kwestii wydania decyzji lub postanowienia o wskazanym rozstrzygnięciu w określonym przez Sąd terminie. O ile okoliczności sprawy będą uzasadniały wydanie stosownego rozstrzygnięcia, Sąd nie tylko może uchylić zaskarżony akt administracyjny, ale wskazać - w wiążący sposób - tryb załatwienia sprawy, albo jej rozstrzygnięcie. Regulacja ta przyznaje więc Sądowi prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia, które jest jednak wyłączone, gdy przepisy pozostawiają to uznaniu organu.
V. Istotnym – z punktu widzenia zakresu przedmiotowego kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne I instancji – jest art. 134 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – wprowadzony został wyjątek od tej zasady dotyczący skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego. Przeprowadzona zmiana wynika z brzmienia dodanego art. 57a p.p.s.a., który wprost stanowi o związaniu sądu administracyjnego granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną w tego rodzaju sprawach.
VI. Mając powyższe na uwadze zwrócić należy uwagę na brak ustalenia w sprawie stanu faktycznego, w szczególności z uzasadnień Organów obu instancji nie wynika, co składa się na sumę 45 788,10 zł.
Spekulując należy wskazać, że w aktach sprawy znajduje się pismo ARR OT w [...] skierowane do Skarżącej z dnia [...] sierpnia 2015 roku (kopia – nie poświadczona przez nikogo ,,za zgodność z oryginałem" zatytułowane ,,informacja o wysokości należnej opłaty") liczy ono 119 pozycji i dotyczy kwoty 1 614 053,21 zł, a więc nie wiadomo, co ten dokument obrazuje, zwłaszcza w kontekście kwoty 45 788,10 zł.
Zamieszczono też dokument ,,informacja o rozłożeniu opłaty na raty", który [...] września 2015 roku ARR skierowała do Skarżącej; problem w tym, że niniejsza sprawa nie dotyczy możliwości ratalnej uiszczenia należności.
Jest też pismo Skarżącej z [...] października 2015 roku skierowane do ARR OT w [...] wnoszące o przesłanie oryginałów decyzji w odniesieniu do 4 rolników.
Następnie w aktach administracyjnych znajduje się decyzja Organu I instancji, która – ku zdumieniu Sądu – ani jednym zdaniem nie odnosi się do tych dokumentów. Nie wylicza się też kwoty która objęta jest rozstrzygnięciem, co jest uchybieniem sprowadzającym się do rażącego naruszenia prawa.
VII. Po wydaniu decyzji przez Organ I instancji dołączono do akt sprawy pismo z dnia [...] listopada 2015 roku skierowane przez ARR OT w [...] do Skarżącej z dnia [...] listopada 2015 roku, załączając kopie decyzji wydanych względem [...] , [...], [...], [...] – tak o ustaleniu wysokości należnej opłaty dla dostawcy hurtowego, jak też o rozłożeniu tej kwoty na raty. Oczywiście – także tym razem – w uzasadnieniu decyzji Organu II instancji tych dowodów się nie dostrzega i nie ocenia, co stanowi rażące naruszenie prawa.
Jeżeli weźmie się pod uwagę te dokumenty – z których to nie wynika, że są to akty administracyjne ostateczne – to trzeba stwierdzić , ze dostawcę :
a) [...] obciążono opłatą 18 538,87 zł, przy czym z racji rozłożenia na raty wymagalna na dzień [...] września 2015 roku była kwota 6180 zł;
b) [...] obciążono opłatą 16 636,54 zł, przy czym z racji rozłożenia na raty wymagalna na dzień [...] września 2015 roku była kwota 5545,54 zł;
c) [...] obciążono opłatą 106 667,82 zł, przy czym z racji rozłożenia na raty wymagana była kwota 35 555,94 zł;
d) [...] obciążono opłatą 44677,00 zł, przy czym z racji rozłożenia na raty wymagalna na dzień [...] września 2015 roku była kwota 14 893 zł.
Sąd – w tym składzie – stwierdza, że zarówno suma opłat, jak też suma wymagalnych rat przekracza kwotę, którą wskazano w zaskarżonej decyzji.
VIII. W aktach sprawy znajduje się też dokument przez nikogo nie podpisany i bez tytułu zaczynający się od słów ,,Wzór na wyliczenie odsetek", który nie jest dokumentem w rozumieniu art. 76 § 1 kpa (brak w szczególności informacji, kto go wystawił – a zatem brak możliwości ustalenia, czy był do tego uprawniony, wreszcie nie został opatrzony podpisem).
Z ręcznej poczynionej na tym ,,dokumencie" inskrypcji wynika, że neguje się prawidłowość rozstrzygnięcia Organu I instancji : ,,Na decyzji dyrektora OT ARR powinna być kwota 45,803,35 plus 72,25 (odsetki naliczono od dnia 22 października 2015 roku)". Rzecz jasna i ten zapisek nie został opatrzony podpisem.
IX. W aktach zamieszczono także wyciągi NBP dotyczące różnych podmiotów (w tym nie związanych ze sprawą – vide wyciąg nr [...] z [...] września 2015 roku), a także dotyczące Skarżącej.
Z uwagi na fakt, że żadne z uzasadnień decyzji nie dotyczy tych czterech dokumentów Sąd jest pozbawiony możliwości ich oceny, bowiem sprawuje jedynie funkcje kontrolne względem poczynionych ustaleń. Skoro tych brakuje – powyższa konstatacja jest oczywista. Wypada jednocześnie zauważyć, iż Sąd na tak wątpliwej podstawie nie jest władczy samodzielnie dokonywać jakichkolwiek ustaleń faktycznych.
X. W aktach sprawy brak jest też zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, co także jest istotnym celem naruszeniem prawa.
XI. Nie ulega wątpliwości, że wszystkie te uchybienia razem wzięte stanowią rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a zatem – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji .
Ocena pozostałych zarzutów skargi – w tym stanie rzeczy – byłaby przedwczesna.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło