V SA/Wa 387/18

WyrokWSA w Warszawie2019-06-28

Skład orzekający: Piotr Piszczek, Irena Jakubiec - Kudiura, Marek Krawczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a on pełnił funkcję członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego?
Ratio decidendi
Członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a zobowiązania powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu. Obowiązek wykazania przesłanek negatywnych zwalniających z odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma charakter deklaratoryjny, a brak wykreślenia z rejestru nie zwalnia z odpowiedzialności, jeśli członek zarządu faktycznie pełnił funkcję.
Stan faktyczny
R.C., pełniący funkcję Prezesa Zarządu spółki z o.o., został obciążony odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki wynikające z nienależnie pobranej pomocy finansowej. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. R.C. kwestionował odpowiedzialność, wskazując, że jego kadencja w zarządzie zakończyła się przed powstaniem zobowiązania, jednak organ i sąd uznały, że faktycznie pełnił funkcję członka zarządu w tym czasie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę R.C. na decyzję Prezesa ARiMR z grudnia 2017 r. oraz decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału ARiMR z września 2017 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości grupy producentów rolnych oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Kujawsko – Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu (dalej: "Dyrektor Oddziału", "organ I instancji") z dnia [...] września 2017 r. nr [...], orzekająca o odpowiedzialności R. C. (dalej: "Strona", "Skarżący") pełniącego funkcję Prezesa Zarządu Spółki w czasie powstania należności, za zaległości Grupy Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w N. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 17 stycznia 2013 r. Dyrektor Oddziału upomnieniem nr [...] wezwał zobowiązaną Grupę Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej: "Grupa Producentów", "spółka") do uregulowania należności ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów, w wysokości 4.385.024,80 zł wraz odsetkami za okres między wypłatą pomocy grupie producentów, a zwrotem nienależnie wypłaconej pomocy. W związku z niedokonaniem przez Grupę Producentów zapłaty ww. należności, w dniu 28 lutego 2013 r. Dyrektor Oddziału przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. tytuły wykonawcze nr [...] oraz nr [...]. Następnie Naczelnik US przekazał akta sprawy Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w A. Kujawskim Ł. B. (dalej: "Komornik Sądowy") celem łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Grupy Producentów. Na skutek bezskuteczności egzekucji, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. (sygn. akt Km 436/13) Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym, organ I instancji podjął czynności zmierzające do ustalenia stanu majątkowego Prezesa spółki rozważając przy tym zastosowanie procedury odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki. W dniu 14 czerwca 2016 r. Dyrektor Oddziału wystosował do wspólników Spółki: R. C. , R. C. , M. C. , S. C. oraz J. C. , wezwanie do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku lub źródłach dochodu. W odpowiedzi na powyższe R. C. , J. C. , M. C. oraz S. C. oświadczyli, że nie są i nigdy nie byli członkami zarządu Grupy Producentów. Natomiast R. C. pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. wskazał, że majątek spółki został zlicytowany w drodze egzekucji sądowej. Jednocześnie oświadczył, że jako osoba fizyczna dokonał poręczenia za zobowiązania dłużnej spółki i w związku z tym cały jego majątek został zajęty przez Komornika Sądowego, który zlicytował wszystkie składniki majątku ruchomego i znacznie większą część nieruchomości. Jednocześnie oświadczył, że nie posiada żadnego innego majątku, rachunków bankowych, ani też środków pieniężnych, nie przysługuje mu również żadna wierzytelność, a jedynym źródłem utrzymania jest dochód z zatrudnienia w ramach najniższego wynagrodzenia. Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Oddziału wydał w dniu [...] września 2017 r. decyzję nr [...] o odpowiedzialności R. C. za zaległości spółki w następującej wysokości: - 4 384 939,94 zł - ustalone decyzją Dyrektora Oddziału nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów; - 1 590 484,60 zł – tytułem odsetek na dzień wydania niniejszej decyzji; - 8,80 – tytułem kosztów upomnienia. W dniu 5 października 2017 r. do Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu wpłynął wniosek R. C. o uzupełnienie decyzji w zakresie: wskazania daty, w jakiej decyzja stanie się wykonalna, pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, pouczenia o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., nr [...] Dyrektor Oddziału odmówił uzupełnienia przedmiotowej decyzji. Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. (data stempla pocztowego) Strona złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2017 r. nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Agencji, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powołując się na art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2017 r. poz. 201, dalej: "o.p."), organ II instancji zaznaczył, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają członkowie jej zarządu. Odpowiedzialność ta odnosi się do zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 o.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 116 § 4 o.p., przepisy te mają zastosowanie również w stosunku do byłych członków zarządu spółki. Prezes ARiMR powołując się na orzecznictwo wskazał, że odpowiedzialność członków zarządu może powstać dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Organ II instancji, wskazał, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., jest on zobowiązany jedynie do wykazania przesłanek pozytywnych z art. 116 o.p., natomiast wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu. Organ podkreślił, że członek zarządu może zwolnić się z odpowiedzialności m.in. poprzez wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości, a jeśli wniosek taki nie został zgłoszony, że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy. Organ II instancji rozpoznając sprawę zauważył, że bezspornym jest fakt bezskuteczności prowadzonej egzekucji wobec spółki jak również to, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności skarżącego zostało wszczęte po powstaniu zaległości wynikającej z ostatecznej decyzji orzekającej obowiązek zwrotu przez spółkę nienależnie pobranych płatności obszarowych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na podstawie wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym nr 0000250672 (Dział 2), jako organ uprawniony do reprezentacji wymieniony został zarząd, przy czym w dniu rejestracji Grupa Producentów posiadała następujące dane dla zarządu: "R. C. Prezes Zarządu". Ponadto Prezes ARiMR podkreślił, że na podstawie wyroku Sądu Rejonowego II Wydziału Karnego w A. z dniem 07 lipca 2014 r. R. C. został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego i tym samym przestał pełnić funkcję Prezesa Zarządu Spółki. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że Sąd Rejonowy w T. VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Karnego dokonując wykreślenia R. C. na podstawie ww. wyroku nie miał wiedzy, o tym, że Strona nie pełni już funkcji członka zarządu, a zatem zdaniem organu należało przyjąć, że w dniu, w którym upłynął termin płatności należności wobec ARiMR wynikających z decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., Skarżący był członkiem Zarządu. Organ odwoławczym odnosząc się do argumentacji Strony, że skarżący na podstawie dowodu z dokumentu urzędowego (akt notarialny - repertorium A numer 620/2006) z dnia 03 lutego 2006 r.] pełnił funkcję członka zarządu w okresie pięcioletniej kadencji, wskazał, że odpowiedzialność członka zarządu koreluje wyłącznie z okresem pełnienia obowiązków i obejmuje co do zasady osoby pełniące funkcję członka zarządu danej osoby prawnej bez względu na zakres ich obowiązków, dziedziny funkcjonowania firmy jakie im formalnie powierzono i jakie nadzorowali faktycznie. Prezes ARiMR podkreślił, że przy ustalaniu przesłanki "pełnienia funkcji" nie ma znaczenia rodzaj stosunku prawnego łączącego członka zarządu ze spółką, czy też w jakim zakresie faktycznie spełnia swoje obowiązki. Zdaniem organu II instancji R. C. posiadał bieżące informacje dotyczące Spółki oraz wiedzę o podejmowanych decyzjach, ponieważ w nich uczestniczył, o czym świadczy: odbiór dokumentów spółki, podpisany wniosek o przyznanie pomocy finansowej, jak też postępowanie prokuratorskie oraz postepowanie sądowe. Powyższą decyzję Prezesa ARiMR R. C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając: 1) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że w dniu 6 grudnia 2012 r. był członkiem Zarządu Grupy Producentów, pomimo faktu, że w dniu 3 lutego 2006 r. został powołany do zarządu na pięcioletnią kadencję; 2) naruszenie przepisu art. 116 § 2 o.p. poprzez jego niezastosowanie; 3) naruszenie przepisu art. 201 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm., dalej jako "k.s.h.") poprzez jego niezastosowanie; 4) naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o krajowym rejestrze sądowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Dyrektora Oddziału i umorzenie postępowania w sprawie. Jako żądanie ewentualne, Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że do zarządu Grupy Producentów Warzyw i Owoców "[...]" spółka z o.o. został powołany w chwili zawiązywania spółki — aktem notarialnym z dnia 3 lutego 2006 r., gdzie zgodnie z zapisem § 16 ust. 2 umowy spółki kadencja członków zarządu wynosiła 5 lat, zaś zobowiązanie Grupy Producentów zostało ustalone dopiero decyzją Dyrektora Oddziału z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [...]). Skarżący podniósł, że w chwili wydawania tej decyzji nie był już członkiem zarządu Spółki. Ponadto Strona podniosła, że nie zmienia tego fakt, braku wykreślenia z KRS, wskazując przy tym, że wpis członka zarządu do KRS (a zgodnie z art. 20 ust. 4 k.s.h. wpisem jest też wykreślenie) ma jedynie charakter deklaratoryjny i nie wpływa na skuteczność powołania czy też zaprzestania pełnienia funkcji. Skarżący zwrócił także uwagę na art. 201 § 4 k.s.h., w myśl którego członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. W ocenie Strony oznacza to, że zmiany w składzie zarządu są skuteczne z chwilą podjęcia uchwały lub zaistnienia zdarzenia przewidzianego umową Spółki, a w stosunku do Skarżącego zdarzeniem tym był upływ kadencji na jaką został powołany i nie przedłużenie jej stosowną uchwałą wspólników. Zdaniem Skarżącego organy powinny ustalić, czy był on w dniu 6 grudnia 2012 r. członkiem zarządu Grupy Producentów, skoro przedstawił on na tą okoliczność dowód w postaci uchwały sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 3 lutego 2006 r., powołującej R. C. do Zarządu na okres 5 lat. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a".), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim wskazać należy, że regulacja prawna o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania tej spółki w warunkach bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, jest instytucją znaną od lat na gruncie szeroko rozumianego prawa cywilnego. Zawierał ją art. 298 dawnego kodeksu handlowego – rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Obecnie zawiera ją art. 299 obowiązującego kodeksu spółek handlowych. Jest to surowa, szczególna odpowiedzialność członków zarządu spółki wynikająca z konstrukcji prawnej spółki, gdzie wyłączone są prawa wspólników do powadzenia spraw spółki i jednocześnie prowadzenie tych spraw powierzone jest odpowiednio wybranym, uprawnionym członkom jej zarządu. Według regulacji art. 299 k.s.h. jest to odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Mająca zastosowanie w tej sprawie ordynacja podatkowa zawiera własną, podobną regulację odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za zobowiązania podatkowe spółki. Jest to przepis szczególny w stosunku do art. 299 k.s.h., na co zezwala § 3 tego przepisu. Różnica polega na tym, że w art. 116 § 2 o.p. stanowi się wprost o momencie, w którym ustalany jest krąg osób mogących ponosić odpowiedzialność za zaległość podatkową. Przepis ten wskazuje, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienionych w art. 52 ordynacji podatkowej powstałych w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy obu instancji, zawarte w decyzjach z [...] września 2017 r. i z [...] grudnia 2017 r. Zgodnie z art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zatem do pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki należą: bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz powstanie zaległości w czasie pełnienia obowiązków przez członka zarządu. Natomiast przesłanki negatywne tej odpowiedzialności zdefiniowane zostały następująco: 1) wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowania układowe), albo że 2) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez winy, bądź też wskazanie mienia, z którego egzekucja jest możliwa. Należy tym samym wskazać, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, zaś wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu. Jednocześnie profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność (wynikająca m.in. z art. 355 § 2 k.c.), pozwala na przyjęcie, iż każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (patrz: wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1735/12, LEX nr 1518901). Natomiast brak podejmowania przez członka zarządu działań mających na celu zapewnienie mu rzeczywistego egzekwowania praw i realizacji obowiązków przypisanych im z racji piastowanej funkcji, nie może stanowić okoliczności wyłączającej odpowiedzialność za zobowiązania spółki (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 970/13, LEX nr 1469966). Należy również wspomnieć o regulacji wynikającej z art. 208 § 2 k.s.h., który stanowi, że każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Ponadto, przesłanka odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki jest spełniona, gdy dana osoba, niezależnie od okoliczności wynikających z treści art. 369 § 4 k.s.h., faktycznie sprawuje funkcję członka zarządu. Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie wykazały zaistnienie przesłanek pozytywnych określonych przepisem art. 116 § 1 o.p., Skarżący zaś nie przedstawił skutecznie dowodów na to, że w sprawie zaistniały przesłanki negatywne określone tym przepisem. Odnosząc się bowiem do cytowanych powyżej regulacji wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa Sąd nie może uznać zarzutów podnoszonych przez Skarżącego. Poza sporem pozostaje fakt, że R. C. , pełnił funkcję Prezesa Zarządu Grupy Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w N. w dniu 6 grudnia 2012 r., tj. w dacie, w której powziął informację o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów (decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu nr [...]). Podkreślić przy tym należy, że zarząd spółki był jednoosobowy. Okoliczności tej nie negował także sam Skarżący. Bezsporne było również wystąpienie kolejnej przesłanki, a mianowicie bezskuteczność egzekucji. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że wobec spółki było prowadzone postępowanie egzekucyjne, w wyniku której sprzedano należącą do spółki nieruchomość, natomiast egzekucja co do rachunku bankowego okazała się bezskuteczna. W toku czynności egzekucyjnych ustalono, że poza sprzedaną nieruchomością, spółka nie posiada innych składników majątkowych, do których można skierować egzekucję. W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Komornik Sądowy postępowanie egzekucyjne umorzył, a w dniu [...] marca 2015 r. zwrócił tytuły wykonawcze [...] i [...]. Sąd podkreśla, że ustalenie organu, iż egzekucja przeciwko spółce jest bezskuteczna w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. jest ustaleniem prawidłowym i należycie udowodnionym w sprawie. Podnieść przy tym należy, że bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce jest warunkiem poniesienia odpowiedzialności przez członków zarządu. Wykładnia językowa terminów "egzekucja" i "bezskuteczna" kojarzy się jednoznacznie z podjęciem przez uprawniony podmiot przewidzianego prawem formalnego postępowania przymuszającego, którego skutek w postaci zaspokojenia wierzytelności nie nastąpił. Bezskuteczność egzekucji w powyższym rozumieniu w pewnym uogólnieniu określić można jako stan, w którym istnieją niezaspokojone zobowiązania, których nie można wyegzekwować od samej spółki. Z takim stanem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zostało to należycie wykazane przez organ. Bezskuteczność egzekucji może być udowodniona za pomocą każdego dowodu wykazującego brak istnienia majątku, który mógłby posłużyć zaspokojeniu dochodzonej należności. Istota przesłanki bezskuteczności egzekucji nie ogranicza się wyłącznie do wykazania negatywnego wyniku zakończonego postępowania egzekucyjnego, ale polega także na wykazaniu, że stan majątkowy spółki z o.o. nie pozwala na zaspokojenie jej wierzyciela. Zwykle postanowienie o umorzeniu egzekucji jest uznawane za wystarczający środek dowodowy, za pomocą którego wierzyciel może wykazać bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Podkreślić też należy, że w przedmiotowej sprawie umorzono egzekucję z uwagi na brak majątku Spółki i brak możliwości zaspokojenia zobowiązań podatkowych Spółki powstałych w okresie kiedy Skarżący był członkiem zarządu. Jak już wyżej wskazano, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności w trzech sytuacjach: - jeżeli wykaże, że we właściwym czasie doszło do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto wobec niej postępowanie układowe (nie jest konieczne, aby stosowny wniosek złożyła spółka lub któryś z członków zarządu); - jeżeli wykaże, że choć nie doszło we właściwym czasie do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (lub nie wszczęto postępowania układowego), to miało to miejsce nie z jego winy; - jeżeli wykaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Należy nadmienić, że obowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki winien to uczynić w terminie 14 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Na podstawie uregulowań zawartych w art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n., członkowie zarządu mają obowiązek, nie później niż w ciągu dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości spółki z o.o. jest jej niewypłacalność, która zachodzi, gdy spółka nie wykonuje swoich wymaganych zobowiązań pieniężnych. Drugą przesłanką uznania spółki za niewypłacalną jest sytuacja, gdy zobowiązania spółki przekroczą wartość jej majątku, niezależnie od tego, czy na bieżąco wykonuje ona swoje zobowiązania (art. 11 ust. 1 i 2 p.u.n.). Ciężar dowodu wskazanych wyżej okoliczności spoczywa na członku zarządu spółki. Żadnej z powyższych przesłanek Skarżący nawet nie próbował wykazać. Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 201 § 4 k.s.h. poprzez jego niezastosowanie wskazuje, że zgodnie z tym przepisem, członek zarządu spółki z o.o. jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników. Oznacza to, że takie powołanie (odwołanie) jest skuteczne w stosunkach wewnętrznych spółki, a wpis zmiany w składzie osobowym zarządu w rejestrze sądowym ma tylko charakter deklaratoryjny. Jednakże odwołanie członka zarządu spółki, nie ujawnione w rejestrze, nie zwalnia go automatycznie od odpowiedzialności wynikającej z art. 116 § 1 o.p. Faktem jest, że odpowiedzialność z art. 116 § 1 o.p. jest dolegliwa (całym swoim majątkiem), dlatego należy jednoznacznie wskazać: 1) obowiązek określonego postępowania przez członka zarządu, 2) oraz niedopełnienie tego obowiązku. W sytuacji, gdy członek zarządu, mimo ważnego zapisu w rejestrze sądowym, kwestionuje fakt bycia członkiem zarządu w dacie powstania zobowiązania, winien wykazać w toku postępowania przed organami podatkowymi lub przed sądem, że został skutecznie odwołany z tej funkcji (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1687/12). Treść art. 116 § 2 o.p. stanowi o "pełnieniu obowiązków", a więc o ich wykonywaniu, działaniu aktywnym, o określonym stanie faktycznym, a nie formalnym, wynikającym tylko z "figurowania" w określonych dokumentach czy piastowania danego stanowiska. Wskazuje na to również wykładnia celowościowa, gdyż podstawa do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki jest fakt, że w danym okresie, konkretna osoba, bardziej lub mniej właściwie prowadzi sprawy danego podmiotu, co oznacza, że jako członek organu zarządzającego odpowiada całym swoim majątkiem za działania lub zaniechania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd wskazuje, że organy prawidłowo uznały, że R. C. pełnił funkcję członka zarządu spółki w czasie, kiedy upływał termin płatności podatków. Przede wszystkim Skarżący posiadał bieżące informacje dotyczące spółki oraz wiedzę o podejmowanych decyzjach, w których sam uczestniczył. Świadczy o tym m.in.: odbiór dokumentów Spółki, podpisany wniosek o przyznanie pomocy finansowej, a także prowadzone wobec Strony postępowania prokuratorskie oraz sądowe. Ponadto R. C. po otrzymaniu wezwania Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 14 czerwca 2016 r. do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku lub źródłach dochodu Grupy Producentów, w odpowiedzi na powyższe pismo w imieniu spółki złożył stosowne wyjaśnienie wskazując m.in., że majątek spółki został zlicytowany w drodze egzekucji. Strona pomimo podnoszonej okoliczności rzekomego wygaśnięcia mandatu członka zarządu nie wystąpiła do sądu rejestrowego o wykreślenie jej z właściwego rejestru. Skarżący nadal występował jako członek zarządu dłużnej spółki. W tej sytuacji nie można zgodzić się z R. C. , jakoby wygaśnięcie kadencji członka zarządu z mocy prawa było okolicznością uniemożliwiającą pociągnięcie go do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania Spółki w przedmiotowej sprawie. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 20 sierpnia 1997 r. (Dz. U. 2017 r., poz. 700, ze zm., dalej: "k.r.s.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem Skarżącego niezasadne jest powoływanie się na treść tego przepisu i zawartego w nim domniemania prawdziwości danych zawartych w rejestrze, gdyż jest to domniemanie wzruszalne. Sąd wskazuje, że wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Zgodnie z art. 17 ust. 1 k.r.s. domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Jednakże domniemanie zgodności ze stanem rzeczywistym wpisu do rejestru wynikające z art. 17 ust. 1 k.r.s. może być wzruszone. Domniemanie z art. 17 ust.1 k.r.s. ma chronić osoby trzecie, nawiązujące ze spółką stosunki cywilnoprawne, nie może natomiast mieć zastosowania do sytuacji, gdy powołuje się nań członek zarządu, który ma uprawnienie do dokonania odpowiednich zmian w tym zakresie. Podkreślić należy, że jeżeli dane wpisano do rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. Przepis art. 17 ust. 1 k.r.s. nie może stanowić generalnej zasady zmierzającej do bezwzględnego uznawania, że osoby formalnie figurujące w tym rejestrze jako członkowie zarządu spółki, wobec których zaniechano przeprowadzenia przewidzianych prawem procedur wykreślenia z rejestru, zgodnie z prawem reprezentują spółkę w ramach jej zarządu (por. G. Skowroński, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2008 r. III CZP 124/08, opubl. w Glosie z 2009 r. Nr 4, s.46). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd wskazuje jednak, że Skarżący nie wykazał, iż domniemanie dotyczące wpisu do KRS jest nieprawdziwe. Samo przytoczenie w skardze kilku orzeczeń dotyczących doniosłości art. 17 ust. 1 k.r.s. nie może prowadzić do uwzględnienia zarzutu, w świetle wskazanych wyżej okoliczności faktycznych sprawy i faktu, że Strona nie wzruszyła domniemania wynikającego z tego przepisu. Nie podlega wątpliwości Sądu, że art. 17 ust. 1 i 2 k.r.s. wprowadza domniemanie, iż dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Jednakże w sytuacji, gdy wpisano do rejestru dane niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli podmiot zaniedbał niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło