V SA/Wa 387/18
WyrokWSA w Warszawie2019-06-28
Skład orzekający: Piotr Piszczek, Irena Jakubiec - Kudiura, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a on pełnił funkcję członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a zobowiązania powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu. Obowiązek wykazania przesłanek negatywnych zwalniających z odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma charakter deklaratoryjny, a brak wykreślenia z rejestru nie zwalnia z odpowiedzialności, jeśli członek zarządu faktycznie pełnił funkcję.Stan faktyczny
R.C., pełniący funkcję Prezesa Zarządu spółki z o.o., został obciążony odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki wynikające z nienależnie pobranej pomocy finansowej. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. R.C. kwestionował odpowiedzialność, wskazując, że jego kadencja w zarządzie zakończyła się przed powstaniem zobowiązania, jednak organ i sąd uznały, że faktycznie pełnił funkcję członka zarządu w tym czasie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę R.C. na decyzję Prezesa ARiMR z grudnia 2017 r. oraz decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału ARiMR z września 2017 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości grupy producentów rolnych oddala skargę.
Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Kujawsko – Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu (dalej: "Dyrektor Oddziału", "organ I instancji") z dnia [...] września 2017 r. nr [...], orzekająca o odpowiedzialności R. C. (dalej: "Strona", "Skarżący") pełniącego funkcję Prezesa Zarządu Spółki w czasie powstania należności, za zaległości Grupy Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w N.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach
faktycznych i prawnych.
W dniu 17 stycznia 2013 r. Dyrektor Oddziału upomnieniem nr [...]
wezwał zobowiązaną Grupę Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z
o.o. z siedzibą w N. (dalej: "Grupa Producentów", "spółka") do uregulowania
należności ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. z tytułu
pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów, w wysokości
4.385.024,80 zł wraz odsetkami za okres między wypłatą pomocy grupie
producentów, a zwrotem nienależnie wypłaconej pomocy.
W związku z niedokonaniem przez Grupę Producentów zapłaty ww.
należności, w dniu 28 lutego 2013 r. Dyrektor Oddziału przesłał do Naczelnika
Urzędu Skarbowego w A. tytuły wykonawcze nr
[...] oraz nr [...]. Następnie Naczelnik US przekazał akta
sprawy Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w A.
Kujawskim Ł. B. (dalej: "Komornik Sądowy") celem łącznego
prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Grupy Producentów.
Na skutek bezskuteczności egzekucji, postanowieniem z dnia [...] stycznia
2015 r. (sygn. akt Km 436/13) Komornik Sądowy umorzył postępowanie
egzekucyjne.
W związku z powyższym, organ I instancji podjął czynności zmierzające do
ustalenia stanu majątkowego Prezesa spółki rozważając przy tym zastosowanie
procedury odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki. W dniu 14 czerwca
2016 r. Dyrektor Oddziału wystosował do wspólników Spółki: R.
C. , R. C. , M. C. , S.
C. oraz J. C. , wezwanie do złożenia oświadczenia
o posiadanym majątku lub źródłach dochodu.
W odpowiedzi na powyższe R. C. , J. C. , M. C. oraz S. C. oświadczyli, że nie są i nigdy nie byli
członkami zarządu Grupy Producentów. Natomiast R. C. pismem z
dnia 23 czerwca 2016 r. wskazał, że majątek spółki został zlicytowany w drodze
egzekucji sądowej. Jednocześnie oświadczył, że jako osoba fizyczna dokonał
poręczenia za zobowiązania dłużnej spółki i w związku z tym cały jego majątek został
zajęty przez Komornika Sądowego, który zlicytował wszystkie składniki majątku
ruchomego i znacznie większą część nieruchomości. Jednocześnie oświadczył, że
nie posiada żadnego innego majątku, rachunków bankowych, ani też środków
pieniężnych, nie przysługuje mu również żadna wierzytelność, a jedynym źródłem
utrzymania jest dochód z zatrudnienia w ramach najniższego wynagrodzenia.
Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Oddziału wydał w dniu [...]
września 2017 r. decyzję nr [...] o odpowiedzialności R.
C. za zaległości spółki w następującej wysokości:
- 4 384 939,94 zł - ustalone decyzją Dyrektora Oddziału nr [...] z
dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie nienależnie pobranych środków finansowych z
tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów;
- 1 590 484,60 zł – tytułem odsetek na dzień wydania niniejszej decyzji;
- 8,80 – tytułem kosztów upomnienia.
W dniu 5 października 2017 r. do Kujawsko-Pomorskiego Oddziału
Regionalnego ARiMR w Toruniu wpłynął wniosek R. C. o
uzupełnienie decyzji w zakresie: wskazania daty, w jakiej decyzja stanie się
wykonalna, pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego,
pouczenia o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego.
Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., nr [...]
Dyrektor Oddziału odmówił uzupełnienia przedmiotowej decyzji.
Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. (data stempla pocztowego) Strona złożyła
odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2017 r. nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Agencji, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r.
nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Powołując się na art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja
podatkowa (Dz.U. 2017 r. poz. 201, dalej: "o.p."), organ II instancji zaznaczył, że za
zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają
członkowie jej zarządu. Odpowiedzialność ta odnosi się do zaległości podatkowych z
tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich
obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 o.p. powstałe w
czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Organ II instancji wskazał, że zgodnie
z art. 116 § 4 o.p., przepisy te mają zastosowanie również w stosunku do byłych
członków zarządu spółki. Prezes ARiMR powołując się na orzecznictwo wskazał, że
odpowiedzialność członków zarządu może powstać dopiero wtedy, gdy egzekucja z
majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Organ II instancji,
wskazał, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., jest on
zobowiązany jedynie do wykazania przesłanek pozytywnych z art. 116 o.p.,
natomiast wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych
spoczywa na członku zarządu. Organ podkreślił, że członek zarządu może zwolnić
się z odpowiedzialności m.in. poprzez wykazanie, że we właściwym czasie został
zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości, a jeśli wniosek taki nie został zgłoszony,
że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy.
Organ II instancji rozpoznając sprawę zauważył, że bezspornym jest fakt
bezskuteczności prowadzonej egzekucji wobec spółki jak również to, że
postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności skarżącego zostało
wszczęte po powstaniu zaległości wynikającej z ostatecznej decyzji orzekającej
obowiązek zwrotu przez spółkę nienależnie pobranych płatności obszarowych.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na podstawie wpisu w Krajowym
Rejestrze Sądowym nr 0000250672 (Dział 2), jako organ uprawniony do
reprezentacji wymieniony został zarząd, przy czym w dniu rejestracji Grupa
Producentów posiadała następujące dane dla zarządu: "R. C. Prezes Zarządu". Ponadto Prezes ARiMR
podkreślił, że na podstawie wyroku Sądu
Rejonowego II Wydziału Karnego w A. z dniem 07 lipca 2014
r. R. C. został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego i tym
samym przestał pełnić funkcję Prezesa Zarządu Spółki. Jednocześnie organ II
instancji wskazał, że Sąd Rejonowy w T. VII Wydział Gospodarczy Krajowego
Rejestru Karnego dokonując wykreślenia R. C. na podstawie
ww. wyroku nie miał wiedzy, o tym, że Strona nie pełni już funkcji członka zarządu, a
zatem zdaniem organu należało przyjąć, że w dniu, w którym upłynął termin płatności
należności wobec ARiMR wynikających z decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., Skarżący
był członkiem Zarządu.
Organ odwoławczym odnosząc się do argumentacji Strony, że skarżący na
podstawie dowodu z dokumentu urzędowego (akt notarialny - repertorium A numer
620/2006) z dnia 03 lutego 2006 r.] pełnił funkcję członka zarządu w okresie
pięcioletniej kadencji, wskazał, że odpowiedzialność członka zarządu koreluje
wyłącznie z okresem pełnienia obowiązków i obejmuje co do zasady osoby pełniące
funkcję członka zarządu danej osoby prawnej bez względu na zakres ich
obowiązków, dziedziny funkcjonowania firmy jakie im formalnie powierzono i jakie
nadzorowali faktycznie. Prezes ARiMR podkreślił, że przy ustalaniu przesłanki
"pełnienia funkcji" nie ma znaczenia rodzaj stosunku prawnego łączącego członka
zarządu ze spółką, czy też w jakim zakresie faktycznie spełnia swoje obowiązki.
Zdaniem organu II instancji R. C. posiadał bieżące
informacje dotyczące Spółki oraz wiedzę o podejmowanych decyzjach, ponieważ w
nich uczestniczył, o czym świadczy: odbiór dokumentów spółki, podpisany wniosek o
przyznanie pomocy finansowej, jak też postępowanie prokuratorskie oraz
postepowanie sądowe.
Powyższą decyzję Prezesa ARiMR R. C. zaskarżył do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:
1) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że w dniu 6 grudnia
2012 r. był członkiem Zarządu Grupy Producentów, pomimo faktu, że w
dniu 3 lutego 2006 r. został powołany do zarządu na pięcioletnią kadencję;
2) naruszenie przepisu art. 116 § 2 o.p. poprzez jego niezastosowanie;
3) naruszenie przepisu art. 201 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r.
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm., dalej jako "k.s.h.") poprzez jego
niezastosowanie;
4) naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o
krajowym rejestrze sądowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją
decyzją Dyrektora Oddziału i umorzenie postępowania w sprawie.
Jako żądanie ewentualne, Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji
poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału i przekazanie sprawy organowi I
instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że do zarządu Grupy Producentów
Warzyw i Owoców "[...]" spółka z o.o. został powołany w chwili
zawiązywania spółki — aktem notarialnym z dnia 3 lutego 2006 r., gdzie zgodnie z
zapisem § 16 ust. 2 umowy spółki kadencja członków zarządu wynosiła 5 lat, zaś
zobowiązanie Grupy Producentów zostało ustalone dopiero decyzją Dyrektora
Oddziału z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [...]). Skarżący podniósł, że w
chwili wydawania tej decyzji nie był już członkiem zarządu Spółki. Ponadto Strona
podniosła, że nie zmienia tego fakt, braku wykreślenia z KRS, wskazując przy tym,
że wpis członka zarządu do KRS (a zgodnie z art. 20 ust. 4 k.s.h. wpisem jest też
wykreślenie) ma jedynie charakter deklaratoryjny i nie wpływa na skuteczność
powołania czy też zaprzestania pełnienia funkcji.
Skarżący zwrócił także uwagę na art. 201 § 4 k.s.h., w myśl którego członek
zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki
stanowi inaczej. W ocenie Strony oznacza to, że zmiany w składzie zarządu są
skuteczne z chwilą podjęcia uchwały lub zaistnienia zdarzenia przewidzianego
umową Spółki, a w stosunku do Skarżącego zdarzeniem tym był upływ kadencji na
jaką został powołany i nie przedłużenie jej stosowną uchwałą wspólników.
Zdaniem Skarżącego organy powinny ustalić, czy był on w dniu 6 grudnia
2012 r. członkiem zarządu Grupy Producentów, skoro przedstawił on na tą
okoliczność dowód w postaci uchwały sporządzonej w formie aktu notarialnego z
dnia 3 lutego 2006 r., powołującej R. C. do Zarządu na okres
5 lat.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując
dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami
m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a".), sprowadzają się do kontroli
działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli
zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także
prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować
z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest
stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa
materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu
postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też
przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1
lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia,
że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a.
lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej
sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną
podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma
prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu
administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze
podniesiony.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta
sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa,
które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej
decyzji.
Przede wszystkim wskazać należy, że regulacja prawna o odpowiedzialności
członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania tej
spółki w warunkach bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, jest instytucją
znaną od lat na gruncie szeroko rozumianego prawa cywilnego. Zawierał ją art. 298
dawnego kodeksu handlowego – rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia
27 czerwca 1934 r. Obecnie zawiera ją art. 299 obowiązującego kodeksu spółek
handlowych. Jest to surowa, szczególna odpowiedzialność członków zarządu spółki
wynikająca z konstrukcji prawnej spółki, gdzie wyłączone są prawa wspólników do
powadzenia spraw spółki i jednocześnie prowadzenie tych spraw powierzone jest
odpowiednio wybranym, uprawnionym członkom jej zarządu. Według regulacji
art. 299 k.s.h. jest to odpowiedzialność za zobowiązania spółki.
Mająca zastosowanie w tej sprawie ordynacja podatkowa zawiera własną,
podobną regulację odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za
zobowiązania podatkowe spółki. Jest to przepis szczególny w stosunku do art. 299
k.s.h., na co zezwala § 3 tego przepisu. Różnica polega na tym, że w art. 116 § 2
o.p. stanowi się wprost o momencie, w którym ustalany jest krąg osób mogących
ponosić odpowiedzialność za zaległość podatkową. Przepis ten wskazuje, że
odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu
zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich
obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienionych w art. 52 ordynacji
podatkowej powstałych w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego
dokonane przez organy obu instancji, zawarte w decyzjach z [...] września 2017 r.
i z [...] grudnia 2017 r.
Zgodnie z art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki
akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim
majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się
w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto
postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania
zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez
jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie
zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zatem do pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki należą: bezskuteczność
egzekucji z majątku spółki oraz powstanie zaległości w czasie pełnienia obowiązków
przez członka zarządu.
Natomiast przesłanki negatywne tej odpowiedzialności zdefiniowane zostały
następująco:
1) wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie
upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości
(postępowania układowe), albo że
2) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie
postępowania układowego nastąpiło bez winy, bądź też wskazanie mienia, z
którego egzekucja jest możliwa.
Należy tym samym wskazać, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu
spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności
pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania
podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz
bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, zaś wykazanie zaistnienia którejkolwiek
z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu.
Jednocześnie profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej,
a także wynikająca z niego podwyższona staranność (wynikająca m.in. z art. 355 § 2
k.c.), pozwala na przyjęcie, iż każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować
sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że
jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości
(patrz: wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1735/12, LEX nr
1518901).
Natomiast brak podejmowania przez członka zarządu działań mających na celu
zapewnienie mu rzeczywistego egzekwowania praw i realizacji obowiązków
przypisanych im z racji piastowanej funkcji, nie może stanowić okoliczności
wyłączającej odpowiedzialność za zobowiązania spółki (patrz: wyrok WSA
w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 970/13, LEX nr 1469966).
Należy również wspomnieć o regulacji wynikającej z art. 208 § 2 k.s.h., który
stanowi, że każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki.
Ponadto, przesłanka odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki jest
spełniona, gdy dana osoba, niezależnie od okoliczności wynikających z treści art.
369 § 4 k.s.h., faktycznie sprawuje funkcję członka zarządu.
Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie wykazały zaistnienie przesłanek
pozytywnych określonych przepisem art. 116 § 1 o.p., Skarżący zaś nie przedstawił
skutecznie dowodów na to, że w sprawie zaistniały przesłanki negatywne określone
tym przepisem.
Odnosząc się bowiem do cytowanych powyżej regulacji wynikających
z powszechnie obowiązujących przepisów prawa Sąd nie może uznać zarzutów
podnoszonych przez Skarżącego.
Poza sporem pozostaje fakt, że R. C. , pełnił funkcję Prezesa
Zarządu Grupy Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z o.o. z siedzibą
w N. w dniu 6 grudnia 2012 r., tj. w dacie, w której powziął informację o
obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy
finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów (decyzja Dyrektora Oddziału
Regionalnego ARiMR w Toruniu nr [...]). Podkreślić przy tym należy, że
zarząd spółki był jednoosobowy. Okoliczności tej nie negował także sam Skarżący.
Bezsporne było również wystąpienie kolejnej przesłanki, a mianowicie
bezskuteczność egzekucji. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych
wynika, że wobec spółki było prowadzone postępowanie egzekucyjne, w wyniku
której sprzedano należącą do spółki nieruchomość, natomiast egzekucja co do
rachunku bankowego okazała się bezskuteczna. W toku czynności egzekucyjnych
ustalono, że poza sprzedaną nieruchomością, spółka nie posiada innych składników
majątkowych, do których można skierować egzekucję. W związku z tym,
postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Komornik Sądowy postępowanie
egzekucyjne umorzył, a w dniu [...] marca 2015 r. zwrócił tytuły wykonawcze
[...] i [...].
Sąd podkreśla, że ustalenie organu, iż egzekucja przeciwko spółce jest
bezskuteczna w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. jest ustaleniem prawidłowym i należycie
udowodnionym w sprawie.
Podnieść przy tym należy, że bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce jest
warunkiem poniesienia odpowiedzialności przez członków zarządu. Wykładnia
językowa terminów "egzekucja" i "bezskuteczna" kojarzy się jednoznacznie
z podjęciem przez uprawniony podmiot przewidzianego prawem formalnego
postępowania przymuszającego, którego skutek w postaci zaspokojenia
wierzytelności nie nastąpił. Bezskuteczność egzekucji w powyższym rozumieniu
w pewnym uogólnieniu określić można jako stan, w którym istnieją niezaspokojone
zobowiązania, których nie można wyegzekwować od samej spółki. Z takim stanem
mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zostało to należycie wykazane przez
organ. Bezskuteczność egzekucji może być udowodniona za pomocą każdego
dowodu wykazującego brak istnienia majątku, który mógłby posłużyć zaspokojeniu
dochodzonej należności. Istota przesłanki bezskuteczności egzekucji nie ogranicza
się wyłącznie do wykazania negatywnego wyniku zakończonego postępowania
egzekucyjnego, ale polega także na wykazaniu, że stan majątkowy spółki z o.o. nie
pozwala na zaspokojenie jej wierzyciela. Zwykle postanowienie o umorzeniu
egzekucji jest uznawane za wystarczający środek dowodowy, za pomocą którego
wierzyciel może wykazać bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Podkreślić też
należy, że w przedmiotowej sprawie umorzono egzekucję z uwagi na brak majątku
Spółki i brak możliwości zaspokojenia zobowiązań podatkowych Spółki powstałych
w okresie kiedy Skarżący był członkiem zarządu.
Jak już wyżej wskazano, członek zarządu może uwolnić się od
odpowiedzialności w trzech sytuacjach:
- jeżeli wykaże, że we właściwym czasie doszło do złożenia wniosku
o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto wobec niej postępowanie układowe
(nie jest konieczne, aby stosowny wniosek złożyła spółka lub któryś z członków
zarządu);
- jeżeli wykaże, że choć nie doszło we właściwym czasie do złożenia wniosku
o ogłoszenie upadłości spółki (lub nie wszczęto postępowania układowego), to miało
to miejsce nie z jego winy;
- jeżeli wykaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie
zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Należy nadmienić, że obowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości
spółki winien to uczynić w terminie 14 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do
ogłoszenia upadłości. Na podstawie uregulowań zawartych w art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n.,
członkowie zarządu mają obowiązek, nie później niż w ciągu dwóch tygodni od dnia,
w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek
o ogłoszenie upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości spółki z o.o. jest jej
niewypłacalność, która zachodzi, gdy spółka nie wykonuje swoich wymaganych
zobowiązań pieniężnych. Drugą przesłanką uznania spółki za niewypłacalną jest
sytuacja, gdy zobowiązania spółki przekroczą wartość jej majątku, niezależnie od
tego, czy na bieżąco wykonuje ona swoje zobowiązania (art. 11 ust. 1 i 2 p.u.n.).
Ciężar dowodu wskazanych wyżej okoliczności spoczywa na członku zarządu spółki.
Żadnej z powyższych przesłanek Skarżący nawet nie próbował wykazać.
Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 201 § 4 k.s.h. poprzez jego
niezastosowanie wskazuje, że zgodnie z tym przepisem, członek zarządu spółki z
o.o. jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników. Oznacza to, że takie
powołanie (odwołanie) jest skuteczne w stosunkach wewnętrznych spółki, a wpis
zmiany w składzie osobowym zarządu w rejestrze sądowym ma tylko charakter
deklaratoryjny. Jednakże odwołanie członka zarządu spółki, nie ujawnione w
rejestrze, nie zwalnia go automatycznie od odpowiedzialności wynikającej z art. 116
§ 1 o.p. Faktem jest, że odpowiedzialność z art. 116 § 1 o.p. jest dolegliwa (całym
swoim majątkiem), dlatego należy jednoznacznie wskazać: 1) obowiązek
określonego postępowania przez członka zarządu, 2) oraz niedopełnienie tego
obowiązku. W sytuacji, gdy członek zarządu, mimo ważnego zapisu w rejestrze
sądowym, kwestionuje fakt bycia członkiem zarządu w dacie powstania
zobowiązania, winien wykazać w toku postępowania przed organami podatkowymi
lub przed sądem, że został skutecznie odwołany z tej funkcji (por. wyrok NSA z 10
czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1687/12).
Treść art. 116 § 2 o.p. stanowi o "pełnieniu obowiązków", a więc o ich
wykonywaniu, działaniu aktywnym, o określonym stanie faktycznym, a nie
formalnym, wynikającym tylko z "figurowania" w określonych dokumentach czy
piastowania danego stanowiska. Wskazuje na to również wykładnia celowościowa,
gdyż podstawa do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki
jest fakt, że w danym okresie, konkretna osoba, bardziej lub mniej właściwie
prowadzi sprawy danego podmiotu, co oznacza, że jako członek organu
zarządzającego odpowiada całym swoim majątkiem za działania lub zaniechania.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd wskazuje, że organy
prawidłowo uznały, że R. C. pełnił funkcję członka zarządu spółki w
czasie, kiedy upływał termin płatności podatków. Przede wszystkim Skarżący
posiadał bieżące informacje dotyczące spółki oraz wiedzę o podejmowanych
decyzjach, w których sam uczestniczył. Świadczy o tym m.in.: odbiór dokumentów
Spółki, podpisany wniosek o przyznanie pomocy finansowej, a także prowadzone
wobec Strony postępowania prokuratorskie oraz sądowe. Ponadto R. C. po otrzymaniu wezwania Dyrektora
Oddziału Regionalnego ARiMR z
dnia 14 czerwca 2016 r. do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku lub
źródłach dochodu Grupy Producentów, w odpowiedzi na powyższe pismo w imieniu
spółki złożył stosowne wyjaśnienie wskazując m.in., że majątek spółki został
zlicytowany w drodze egzekucji. Strona pomimo podnoszonej okoliczności
rzekomego wygaśnięcia mandatu członka zarządu nie wystąpiła do sądu
rejestrowego o wykreślenie jej z właściwego rejestru. Skarżący nadal występował
jako członek zarządu dłużnej spółki. W tej sytuacji nie można zgodzić się z
R. C. , jakoby wygaśnięcie kadencji członka zarządu z mocy
prawa było okolicznością uniemożliwiającą pociągnięcie go do odpowiedzialności
solidarnej za zobowiązania Spółki w przedmiotowej sprawie.
Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 17 ustawy o Krajowym
Rejestrze Sądowym z dnia 20 sierpnia 1997 r. (Dz. U. 2017 r., poz. 700, ze zm.,
dalej: "k.r.s.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem Skarżącego
niezasadne jest powoływanie się na treść tego przepisu i zawartego w nim
domniemania prawdziwości danych zawartych w rejestrze, gdyż jest to domniemanie
wzruszalne.
Sąd wskazuje, że wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 k.r.s. domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są
prawdziwe. Jednakże domniemanie zgodności ze stanem rzeczywistym wpisu do
rejestru wynikające z art. 17 ust. 1 k.r.s. może być wzruszone. Domniemanie z art. 17
ust.1 k.r.s. ma chronić osoby trzecie, nawiązujące ze spółką stosunki cywilnoprawne,
nie może natomiast mieć zastosowania do sytuacji, gdy powołuje się nań członek
zarządu, który ma uprawnienie do dokonania odpowiednich zmian w tym zakresie.
Podkreślić należy, że jeżeli dane wpisano do rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem
podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby
trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli
zaniedbał niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub
wykreślenie wpisu. Przepis art. 17 ust. 1 k.r.s. nie może stanowić generalnej zasady
zmierzającej do bezwzględnego uznawania, że osoby formalnie figurujące w tym
rejestrze jako członkowie zarządu spółki, wobec których zaniechano
przeprowadzenia przewidzianych prawem procedur wykreślenia z rejestru, zgodnie z
prawem reprezentują spółkę w ramach jej zarządu (por. G. Skowroński, Glosa do
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2008 r. III CZP 124/08, opubl. w Glosie
z 2009 r. Nr 4, s.46).
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd wskazuje jednak, że Skarżący nie wykazał, iż
domniemanie dotyczące wpisu do KRS jest nieprawdziwe. Samo przytoczenie w
skardze kilku orzeczeń dotyczących doniosłości art. 17 ust. 1 k.r.s. nie może
prowadzić do uwzględnienia zarzutu, w świetle wskazanych wyżej okoliczności
faktycznych sprawy i faktu, że Strona nie wzruszyła domniemania wynikającego z
tego przepisu.
Nie podlega wątpliwości Sądu, że art. 17 ust. 1 i 2 k.r.s. wprowadza
domniemanie, iż dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Jednakże w sytuacji, gdy
wpisano do rejestru dane niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego
zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w
dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli podmiot zaniedbał
niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub
wykreślenie wpisu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ
nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego w sposób mogący istotnie
wpłynąć na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w sposób wpływający
na wynik sprawy.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło