V SA/Wa 3899/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bożena Zwolenik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w L. na pismo Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 października 2025 r. nr NZJ.9011.1037.2025 w przedmiocie informacji o przejęciu czynności z zakresu działania organu I instancji postanawia: odrzucić skargę. W dniu 17 listopada 2025 r. N. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") wniosła skargę na pismo Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "organ" lub "MPWIS") z 7 października 2025 r. informujące o przejęciu - w oparciu o art. 31a ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 416), dalej: "uPIS" - czynności należących do zakresu działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. (dalej: "PPIS"). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W każdej sprawie wszczynanej przed wojewódzkim sądem administracyjnym, przed przystąpieniem do jej merytorycznego rozpoznania, Sąd w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania, czy skarga jest dopuszczalna. Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie, bo obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a stosownie do § 3 p.p.s.a. orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Ze skargi wynika, że jej przedmiotem jest pismo, którym MPWIS poinformował Spółkę o przejęciu określonych zadań z zakresu włąściwości Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P.. Jako podstawę podjętych czynności organ wskazał art. 31a ust. 2 uPIS. Przepis ten stanowi, że państwowy wojewódzki inspektor sanitarny może podejmować czynności należące do zakresu działania państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, jeżeli jest to wskazane ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy. W tych przypadkach państwowy inspektor sanitarny wyższego stopnia staje się organem pierwszej instancji. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że przejęcie przez MPWIS określonych zadań mieszczących się w zakresie działania państwowego powiatowego inspektora sanitarnego było skutkiem wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. o wyłączenie z nadzoru tego organu Spółki N.. Przejęcie przez MPWIS czynności PPIS nie nastąpiło automatycznie, a zostało poprzedzone działaniem MPWIS w celu ustalenia, czy zastosowanie art. 31a § 2 uPIS, jest w danej sprawie zasadne. Niezależnie od powyższych ustaleń, Sąd stwierdza, że zaskarżone pismo MPWIS nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. kategorii spraw poddanych kontroli sądu administracyjnego. Właściwość sądu administracyjnego w ocenianej sprawie nie wynika również z przepisów szczególnych. Z pewnością zaskarżone pismo nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, pisemną interpretacją podatkową ani również aktem prawa miejscowego, czy też aktem nadzoru nad działalnością jednostki samorządu terytorialnego. Rozważenia wymaga jedynie, czy zaskarżone pismo można uznać za "inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej", o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że za rozstrzygnięcia opisane w cytowanym przepisie uważa się akty i czynności, które spełniają następujące warunki: 1) akt lub czynność nie może mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydawanych w postępowaniach jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym i zaskarżalnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., 2) akt lub czynność musi mieć charakter zewnętrzny, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie, ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność (por. wyrok NSA z 4 lutego 1998 r. II SA 1367/97, ONSA 1998, nr 4, poz. 139), 3) akt lub czynność musi być skierowana do indywidualnego podmiotu, 4) akt lub czynność muszą mieć charakter publicznoprawny, a więc skarga może dotyczyć aktów i czynności tych państwowych i niepaństwowych jednostek organizacyjnych, które są uprawnione do prowadzenia działalności mieszczącej się w zakresie pojęcia "działalność administracji publicznej", 5) akt lub czynność musi dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co oznacza, że dany akt lub czynność powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego. Musi więc istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa. Zaskarżone pismo z 7 października 2025 r. nie spełnia przede wszystkim kryterium 5, ponieważ nie nakłada na Skarżącą jakichkolwiek obowiązków, ani nie nadaje jej jakichkolwiek uprawnień. Tym samym nie sposób uznać go za władczą formę działania z zakresu administracji publicznej, rozstrzygającą w sposób jednostronny o prawach i obowiązkach Strony. Działania o charakterze władczym podejmowane przez organy administracji rozstrzygają o tym, czy konkretnemu podmiotowi przysługują określone uprawnienia wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki. W zaskarżonym piśmie organ nie stwierdził ale i nie odmówił stwierdzenia, nie przyznał i nie odmówił przyznania uprawnień Skarżącej, jak również nie stwierdził/odmówił stwierdzenia jej obowiązków wynikających z przepisu prawa, ani nie skonkretyzował żadnej normy prawnej. Pismo to informuje Spółkę - z powołaniem na przepis art. 31a ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - o przeniesieniu kompetencji w strukturze organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Pismo to nie kształtuje sytuacji prawnej Strony i nie konkretyzuje jej uprawnień lub obowiązków. W wyniku przeniesienia kompetencji na organ wyższego stopnia, stosownie do art. 31a ust. 2 zdanie 2 uPIS, państwowy inspektor sanitarny wyższego stopnia staje się organem pierwszej instancji. W przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego Stronie, od rozstrzygnięcia MPWIS, jako organu I instancji, będzie przysługiwało odwołanie do Głównego Inspektora Sanitarnego. Ponieważ przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. wymienia enumeratywnie akty prawne i czynności organu, które podlegają kognicji sądu administracyjnego, zaś zaskarżone do Sądu pismo nie mieści się w katalogu wymienionych w nim aktów i czynności prawnych, należało wniesioną na to pismo skargę odrzucić. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.