V SA/Wa 39/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) listopada 2014 r. Nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2010 r. p o s t a n a w i a: - przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A. P. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, precyzując w uzasadnieniu, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ nie posiada środków finansowych na ich pokrycie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 19,16 ha, co stanowi 3,175 ha przeliczeniowych. Jedynym wykazanym dochodem, jest dochód przeliczeniowy z gospodarstwa w wysokości 758 zł. Skarżący mieszka z bezrobotnym bratem w wynajmowanym mieszkaniu, ale bracia nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Uzasadniając wniosek Skarżący wskazał, że nie uzyskuje z gospodarstwa rolnego dochodu, który pozwoliłby na uiszczenie kosztów sądowych. W związku ze wstrzymaniem dofinansowania nie może modernizować gospodarstwa i uzyskuje jedynie dochód przeliczeniowy. Z powodu bardzo trudnej sytuacji finansowej Skarżący korzysta ze wsparcia osób trzecich, którzy kupują mu żywność. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek należy mieć na uwadze zarówno wysokość kosztów sądowych od uiszczenia których jest uzależniona realizacja prawa do Sądu, wysokość dochodów oraz majątku posiadanego przez Skarżącego, jak również kwoty niezbędnych wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto ubiegający się o pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie bowiem stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Analiza podanych przez Skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż sytuacja materialna Skarżącego jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonując takiej oceny, kierowano się przede wszystkim tym, iż jedynym źródłem utrzymania Skarżącego jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości około 758 zł miesięcznie. Dochód ten – na co wskazują rachunki nadesłane przez wnioskodawcę – przeznaczany jest na wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, na które jednak nie wystarcza wobec czego wnioskodawca zmuszony jest korzystać z pomocy osób trzecich i rodziny. W ocenie Sądu nie sposób więc uznać, że wysokość dochodu uzyskiwanego przez Skarżącego pozwala na czynienie oszczędności przeznaczonych na koszty sądowe. Ponadto wzięto pod uwagę, iż Skarżący nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.